Onthullende rapportage over lobby afschaffing statiegeld

De Wageningse onderzoekers die een gekleurd rapport opstelden over de kosten van het statiegeldsysteem hebben zich willens en wetens laten gebruiken door het bedrijfsleven én door het ministerie. Inzet van de lobby was om het statiegeld op grote PET-flessen afgeschaft te krijgen door de (zogenaamd) hoge kosten te benadrukken.

Het rapport werd geschreven in opdracht van het Centraal Bureau Levensmiddelenhandel. Het bedrijfsleven leverde de wetenschappers niet alleen de gegevens, maar reikte ook de conclusie aan dat het statiegeldsysteem het duurste is van allemaal. Dagblad Trouw (27 januari 2016) analyseert de affaire en citeert uit gelekte documenten, waaronder emails tussen de (bij naam genoemde) rijksambtenaren, lobbyisten en onderzoekers. Op het ministerie was paniek ontstaan nadat staatssecretaris Atsma in maart 2012 uit een voorlopige versie van het rapport had geciteerd tijdens een overleg met de Tweede Kamer en de Kamerleden had voorgehouden dat het systeem ‘peperduur’ is.

De bevindingen van een nieuwe studie naar de kosten van het statiegeldsysteem (door onderzoeksbureau CE in 2014) waren de directe aanleiding om een reeks klachten in te dienen bij de Commissie Wetenschappelijke Integriteit van de Wageningen Universiteit. Deze commissie oordeelt nu dat het bewuste rapport nooit gebruikt had mogen worden in een debat over het afschaffen of handhaven van statiegeld en dat de medewerkers niet zorgvuldig gehandeld hebben, op een enkel punt in strijd met de Gedragscode Wetenschapsbeoefening.

Het is niet vaak dat de werkwijze van een machtige bedrijfslobby zo haarfijn wordt blootgelegd én dat aangetoond wordt hoe kwetsbaar rijksambtenaren én wetenschappers zijn tegenover de lobby van het bedrijfsleven.

Het is te hopen dat Sharon Dijksma als nieuwe staatssecretaris weerstand weet te bieden tegen de bedrijfslobby en zich hard maakt voor effectieve maatregelen tegen zwerfvuil en plastic soep, zoals de uitbreiding van statiegeld op kleine flesjes en blikjes. Dat is hard nodig, want het bedrijfsleven blijft alle denkbare middelen inzetten om te voorkomen dat statiegeld op grote PET-flessen blijft bestaan of uitgebreid wordt naar andere drankverpakkingen. De Plastic Soup Foundation heeft de invoering van een nieuw beloningssysteem, dat mede door het bedrijfsleven als alternatief voor statiegeld werd gepresenteerd, zwaar bekritiseerd. Dáár hebben de rijksambtenaren natuurlijk geen tijd voor…