Breed draagvlak voor uitbreiding statiegeld

Den Haag, 30 november 2017 – Tijdens het Rondetafelgesprek over statiegeld in de Tweede Kamer bleek dat het bedrijfsleven zich hardnekkig blijft verzetten tegen meer statiegeld. Het Afvalfonds en het Centraal Bureau voor de Levensmiddelenhandel (CBL) probeerden twijfel te zaaien over recente rapporten van CE Delft en het Centraal Planbureau die positief oordelen over statiegeld. Ze bepleiten een brede aanpak van het zwerfafval en wijzen statiegeld op kleine plastic flesjes en blikjes rigoureus af.

De tijden lijken echter voorbij dat het Afvalfonds en het CBL de dienst uitmaken. De Vereniging van Nederlandse Gemeenten benadrukte het grote draagvlak voor uitbreiding van statiegeld bij de gemeenten. Stichting Natuur en Milieu liet weten dat statiegeld de enige optie is. Het tweejarige pilotproject Schoon Belonen, waarin de organisatie samen met het Afvalfonds participeerde, heeft namelijk geen enkel reëel alternatief voor statiegeld opgeleverd. Schoon Belonen is goed om jonge mensen bewust te laten worden, maar voorkomt zwerfafval niet.

Nieuwe ‘statiegeldalliantie’ wil zwerfafval tegengaan – verschenen in NRC Handelsblad 27 november 2017

Het CBL, de brancheorganisatie van de supermarkten, blijkt zijn leden niet meer te vertegenwoordigen. Aldi wil de circulaire economie bevorderen en zwerfafval tegengaan. Deze keten staat open voor alle opties, maar weet niets beters dan statiegeld. Ook Lidl heeft een veel positievere houding ten opzichte van statiegeld. Draagt het CBL slechts het standpunt uit van zijn machtigste lid, Albert Heijn?

Vooral opmerkelijk was het optreden van de directeur van het Afvalfonds. Het Afvalfonds voert de Raamovereenkomst Verpakkingen uit. Deze overeenkomst werd in 2013 met de overheid gesloten en loopt tot 2022. Het fonds int de Afvalbeheersbijdrage Verpakkingen van bedrijven die veel plastic op de markt brengen. Van dat geld betaalt het fonds jaarlijks 20 miljoen Euro aan gemeenten om de aanpak van zwerfvuil te bevorderen. Ook financiert het Afvalfonds NederlandSchoon (5,5 miljoen). Het Kennisinstituut Duurzaam Verpakken (KIDV) krijgt twee miljoen.

Welnu, de directeur dreigde ten overstaan van de aanwezige parlementariërs de financiering aan de gemeenten, NederlandSchoon en het KIDV stop te zetten indien de overheid tot uitbreiding van het statiegeldsysteem zou besluiten. De overheid zou dan de in de Raamovereenkomst gemaakte afspraken schenden. “Tijdens het spel de regels veranderen, dat kan niet.”

Door uitbreiding van statiegeld niet te steunen, bepleitten woordvoerders van NederlandSchoon en het Kennisinstituut tijdens het Rondetafelgesprek dus ook hun eigen hachje. Met uitbreiding van statiegeld blijkt namelijk niet minder dan hun voortbestaan op het spel te staan.

Het kan hier allemaal teruggekeken worden.

De regels van het spel moeten worden aangepast, simpelweg omdat het Afvalfonds er niet in slaagt zwerfafval in Nederland te voorkomen. Door al dat zwerfafval blijft de plastic soup in omvang toenemen. NederlandSchoon en het KIDV horen volstrekt onafhankelijk te kunnen opereren. Elke schijn van belangenverstrengeling moet worden voorkomen. En de Nederlandse overheid is verplicht, ook in internationaal verband, al het mogelijke te doen om de plastic soup te bestrijden.

Uitbreiding van statiegeld staat op 13 december weer op de agenda van de Tweede Kamer, tijdens het Algemeen Overleg Circulaire Economie.