Bedrijven brengen de volksgezondheid in gevaar door een schadelijk chemisch middel te vervangen door vergelijkbare, potentieel giftige alternatieven

door ANNA WATSON (vertaald), CHEM Trust

Een nieuw rapport “From BPA to BPZ: a toxic soup? How companies switch from a known hazardous chemical to one with similar properties, and how regulators could stop them”, vandaag gepubliceerd door CHEM Trust, benadrukt hoe de industrie de bekende hormoon verstorende stof bisfenol A (BPA) mag vervangen door zeer vergelijkbare chemicaliën die potentieel ook schadelijk zijn. BPA is een chemisch middel dat wordt gebruikt in papieren kassabonnetjes, waterflessen van polycarbonaat en voeringen van voedselblikken. Het is ook een veelvoorkomende vervuiler van huisstof. In de jaren ‘30 werd aangetoond dat het middel in staat is om het vrouwelijke hormoon na te bootsen en de laatste jaren is er meer en meer bewijs van de potentiële impact ervan op de gezondheid, waaronder een verhoogd risico op borstkanker, verminderd aantal spermacellen, effecten op diabetes en obesitas, en hyperactiviteit bij kinderen.

De Europese Unie (EU) heeft het gebruik van BPAs in babyflesjes verboden en haalt het geleidelijk uit kassabonnetjes, maar het wordt nog steeds op grote schaal gebruikt in andere producten. Toen BPA meer dan een decennium geleden voor het eerst onder de aandacht van het publiek kwam, gingen fabrikanten naarstig op zoek naar vervangende chemicaliën om in producten te gebruiken. Velen vonden dat de gemakkelijkste optie was om over te stappen naar een ander nauw verwant bisfenol, zoals bisfenol S (BPS). Onderzoekers vinden op het moment veel van deze nauw verwante chemicaliën in mensen over de hele wereld – en ze ontdekken dat deze ook potentiële hormoon ontregelaars zijn. Wetgevers controleren echter nog niet het gebruik van deze vergelijkbare chemicaliën.

Dr Paloma Alonso Magdalena, Associate Professor of Nutrition aan de Miguel Hernández University of Elche (UMH), Spanje, die de wetenschappelijke inhoud van het rapport heeft beoordeeld, zei:
“Het is nu algemeen bekend dat BPA endocriene verstorende eigenschappen bezit, die een breed scala van lichaamssystemen aantasten, van voortplantingsorganen tot ons metabolisme. Het is zeer verontrustend dat nu is aangetoond dat een aantal andere bisfenolen vergelijkbare gevaarlijke eigenschappen hebben. Het lijkt niet verstandig om BPA te vervangen door deze chemicaliën.”

Het rapport benadrukt daarnaast dat de meeste bedrijven die BPS verkopen beweren dat het geen gevaren kent. Dit ondanks dat de European Chemical Agency (ECHA) Risk Assessment Committee (RAC) heeft gezegd dat BPS een “toxicologisch profiel” heeft dat vergelijkbaar is met BPA en niet zou moeten worden gebruikt om het te vervangen in producten.

Dr Michael Warhurst, Executive Director van CHEM Trust zei:
“Dit rapport laat zien dat mensen en het milieu niet goed worden beschermd tegen gevaarlijke chemicaliën omdat bedrijven van één probleemstof in een groep naar een andere gaan. We hebben EU-wetgevers nodig om het gebruik van groepen van zorgwekkende stoffen af te bouwen, in plaats van het langzaam verbieden van één chemische stof tegelijk. We kunnen niet door blijven gaan met het op het spel zetten van de gezondheid van mensen zoals dat nu gebeurt.”

CHEM Trust heeft de twee relevante EU wetgevers aangeschreven, ECHA en de European Food Safety Authority (EFSA), om hen te vragen het gebruik van groepen vergelijkbare chemicaliën te beperken om te voorkomen dat één gevaarlijke chemische stof wordt vervangen door aanverwante chemische stoffen met vergelijkbare eigenschappen. De enige uitzondering hierop zou moeten zijn als de industrie goede gegevens heeft waaruit blijkt dat de chemische stof die zij wenst te gebruiken niet dezelfde eigenschappen heeft als die van de chemische stof die wordt gereguleerd. ECHA is begonnen met het onderzoeken van BPS, maar in plaats van het reguleren van het gebruik ervan, vraagt het de industrie om meer veiligheidsgegevens. Voor zover CHEM Trust op de hoogte is, heeft de EFSA, de regelgever die verantwoordelijk is voor de regels inzake chemicaliën in voedselverpakkingen, de toxiciteit van BPS of andere bisfenolen niet opnieuw onderzocht.

Onze aanbevelingen zijn:

  1. Wetgevende instanties moeten groepen verwante chemicaliën reguleren in plaats van elke
    substantie apart te benaderen.
  2. Chemische bedrijven moeten hun eigen beoordeling van de veiligheid van chemicaliën
    verbeteren.
  3. Downstreamgebruikers van chemicaliën mogen niet één probleemstof vervangen door een
    andere vergelijkbare chemische stof uit dezelfde groep.
  4. Werknemers moeten zich afvragen of ze worden blootgesteld aan BPA of andere bisfenolen en
    hun werkgevers vragen om over te stappen naar veiligere niet-bisfenol- alternatieven
  5. Consumenten moeten detailhandelaren vragen of producten zoals plastic flessen,
    kassabonnen en voedselblikken, bisfenolvrij zijn.
  6. We bevelen ook aan dat EU-regelgeving inzake chemische veiligheid nog steeds de beste
    manier is om dit probleem aan te pakken, en dat het VK ernaar moet streven om in dit
    regelgevingssysteem te blijven. Zie onze chemicaliën en Brexit-pagina voor meer informatie.

Het volledige rapport is hier beschikbaar, de samenvatting is hier beschikbaar.

De infographic die het verhaal van BPA vertelt, is hier te vinden.