, ,

Verbied en vermijd plastic glitters

Amsterdam, 7 december 2018– De glitters rukken op. Je treft ze tegenwoordig aan in producten als nagellak, hairspray, shampoo en zonnebrand. Dan zijn er nog de party-glitters die je op je gezicht aanbrengt. Het lijkt allemaal even onschuldig als leuk, maar dat is het niet. Glitters zijn overwegend van plastic, vaak een combinatie van aluminium en PET. Ze spoelen met het douchewater weg en komen gemakkelijk in het milieu terecht.

De afgelopen jaren is de verkoop van alle glitter-producten wereldwijd enorm gegroeid. De meeste gebruikers beseffen niet dat glitters stukjes plastic zijn en dat gebruik ervan bijdraagt aan de plasticsoep. Sociale media als Instagram zou de groei voor een deel verklaren, omdat mensen foto’s delen en elkaar nadoen. Zie bijvoorbeeld deze pagina met glitters op tongen.

Terwijl de discussie over microplastics in verzorgingsmiddelen de laatste jaren volop gevoerd is, lijken de glitters vooral buiten schot te zijn gebleven. De aandacht ging vooral uit naar het verwijderen van microplastics met een scrubfunctie. Wanneer wetgeving alleen die plastic scrubdeeltjes verbiedt, blijven glitters en andere microplastics buiten beschouwing.

Vorig jaar riepen Engelse wetenschappers op tot een verbod op glitters.

Maria Westerbos, directeur van de Plastic Soup Foundation: “Denk twee keer na of je met de komende feestdagen glitters op doet, en als je ze toch wilt, vraag dan expliciet om glitters die niet van plastic zijn.”

Foto: Glitter advertentie drogisterij.net


Lees ook: Europees parlement wil verbod op microplastics in cosmetica 

, ,

Alikruik wordt makkelijke prooi door toxische microplastics

Amsterdam, 29 november 2018– De gewone alikruik (Littorina littorea), een slak die in zee leeft, staat op het menu van de strandkrab (Carcinus maenas). Normaal gesproken verdedigen de alikruiken zich door zich in hun schelp terug te trekken zodra ze de aanwezigheid van een krab bespeuren. Nu blijkt uit onderzoek dat dit verdedigingsmechanisme, aangeduid met de term chemosensory, niet meer werkt door giftige stoffen afkomstig van microplastics.

In het laboratorium van het Centre National de la Recherche Scientifique (CNRS) in Frankrijk werden slakken in water geplaatst met een concentratie aan microplastic pellets. Daarvoor werden nieuwe pellets gebruikt en in eenzelfde proefopstelling pellets die afkomstig van stranden aan het Nauw van Calais. Die laatste groep pellets had lange tijd in zee gelegen. De nieuwe en nog schone pellets hadden enig effect op de gedragsverandering van de alikruiken, maar de pellets uit zee vertoonden een veel groter effect. In zee trekken microplastics gifstoffen uit hun omgeving aan als ware het een magneet. Het onderzoek is in Biology Letters gepubliceerd.

De chemische stoffen die zich aan het plastic in zeewater hechten of die uit het plastic lekken, leggen het verdedigingsmechanisme van de alikruik lam. Daardoor kunnen aanvallende krabben niet meer op tijd gedetecteerd worden. De resultaten suggereren een dramatisch effect van microplastics in zee op dieren die van chemosensory afhankelijk zijn. Het gaat om de eerste studie die niet alleen kijkt naar de gevolgen voor één diersoort, maar naar de interactie tussen twee soorten, waarbij de ene soort de prooi is van de andere.


Lees ook: Oneindig veel diersoorten eten en poepen plastic

,

ECHA: “Microplastics accumuleren in grond en binnenwateren”

Amsterdam, 23 november 2018– Volgens de European Chemicals Agency (ECHA) is het veel waarschijnlijker dat microplastics accumuleren in grond en binnenwateren dan in oceanen. ECHA verzamelt en analyseert in opdracht van de Europese Commissie informatie over de risico’s voor milieu en gezondheid van met opzet toegevoegde (intentionally added) microplastics in producten.

Begin volgend jaar komt ECHA met een rapport met aanbevelingen voor maatregelen op basis waarvan de Europese Commissie kan besluiten om te verbieden dat producenten microplastics toevoegen aan hun producten. Een restrictie van het gebruik wordt dan geregeld in het kader van REACH. Op dit moment zijn polymeren uitgezonderd van de REACH-procedure voor toelating van producten op de Europese markt.

ECHA presenteerde haar eerste bevindingen op een persconferentie: er is overvloedig bewijs dat microplastics in voedselketens zijn binnengedrongen, dat ze accumuleren in het milieu en dat ze niet degraderen. Dit probleem valt moeilijk anders dan bij de bron aan te pakken. Een powerpoint presentatie legt de situatie uit en ECHA wijst op het effect van de Beat the Microbead-campagne. Die campagne — aangevoerd door de Plastic Soup Foundation — heeft veel aandacht gegenereerd voor het probleem. Inmiddels overwegen afzonderlijke lidstaten microplastics in cosmetica te verbieden.

In de presentatie wijst ECHA er ook op dat microplastics in verzorgingsproducten vele andere functies vervullen dan scrubben. Tot nu toe heeft de cosmetica-industrie op vrijwillige basis alleen de microplastics die een scrubfunctie vervullen uit de formules gehaald. Daarmee is het probleem dus nog lang niet uit de wereld.

Eerder dit jaar vonden consultatierondes plaats waarin ook de Plastic Soup Foundation haar mening gaf en wees op het Beat the Microbead-databestand die inzicht biedt in de vraag welke microplastics in welke verzorgingsproducten van welke merken zitten.

Het agentschap bracht een video uit (zie hieronder) waarin de directeur van ECHA, Bjorn Hansen, vertelt dat ECHA op grond van het onderzoek aanbevelingen zal formuleren voor de Europese Commissie. Onder anderen Jeroen Dagevos, hoofd programma’s van de Plastic Soup Foundation, komt in de video aan het woord.

Maria Westerbos, directeur van de Plastic Soup Foundation: “Zes jaar nadat we in 2012 de Beat the Microbead-campagne begonnen, lijken we aan de vooravond te staan van een Europees verbod van alle microplastics in alle cosmetica. Ik heb er veel vertrouwen in dat ECHA met krachtige aanbevelingen komt die de Europese Commissie niet kan en mag negeren.”


Lees ook:
Plasticsoep nu ook plastic poep
Beat the Microbead-campagne bepleit verbod in Reach op Microplastics.

, ,

Weleda International kiest voor Look for the Zero

Amsterdam, 23 april 2018 – Weleda heeft de Plastic Soup Foundation schriftelijk laten weten te kiezen voor de Zero. Het Zwitserse concern van natuurlijke verzorgingsmiddelen is daarmee het grootste cosmeticabedrijf dat kiest voor de Look for the Zero. Eerder had Weleda Benelux die stap al gezet.

Bedrijven die de Zero omarmen, verklaren dat in geen van hun producten microplastics verwerkt zijn. Grote cosmeticabedrijven hebben de afgelopen jaren de microbeads van polyethyleen vervangen door alternatieven, maar vertellen er niet bij dat er nog tientallen andere microplastics in hun producten kunnen zitten. Het gaat om uiteenlopende producten als lipstick, scheerschuim en deodorant.

De enige manier om klanten de garantie te geven dat verzorgingsproducten werkelijk vrij zijn van microplastics, is wanneer een merk dat verklaart. De Look for the Zero biedt deze mogelijkheid, inclusief het voeren van een logo. Look for the Zero is onderdeel van de internationale campagne Beat the Microbead en in het leven geroepen omdat er nog geen wetgeving is die alle microplastics in verzorgingsproducten verbiedt. Inmiddels hebben ruim 50 bedrijven voor de Zero gekozen.

Maria Westerbos, directeur van de Plastic Soup Foundation: “Dit is fantastisch nieuws. Weleda toont aan dat grote cosmeticabedrijven verzorgingsproducten zonder microplastics kunnen produceren. Er is geen enkel excuus voor multinationals zoals Unilever, Johnson&Johnson, l’Oreal om microplastics in hun producten te verwerken. Deze bedrijven blijven onze oceanen vervuilen.”

, , ,

Plastic ongewenst in aangepaste EU Drinkwaterrichtlijn

Amsterdam, 14 februari 2018 – Eerder deze maand presenteerde de Europese Commissie haar voorstel voor herziening van de Drinkwaterrichtlijn (Richtlijn 98/83/EG). Een aantal van de voorgestelde maatregelen heeft betrekking op plastic. Het voorstel wordt later dit jaar door het Europees Parlement behandeld.

Waterleidingbedrijven moeten ingenomen water, dat na behandeling als leidingwater uit de kraan komt, beter gaan analyseren op risico’s. Een van de expliciet genoemde risico’s is de aanwezigheid van microplastics in drinkwater. Microplastics worden genoemd omdat ze schade berokkenen aan ecosystemen, zowel in zoet als in zout water, en een potentieel gezondheidsrisico vormen voor de mens. Aanbieders van leidingwater moeten hun water hierop gaan monitoren en controleren. Afhankelijk van de uitkomsten daarvan kunnen lidstaten maatregelen nemen.

De Richtlijn sluit aan bij de onlangs door de Commissie gepresenteerde Plastic Strategy die plastic in het milieu wil terugdringen. Consumenten moeten altijd kunnen vertrouwen op de kwaliteit van het aangeboden leidingwater en daardoor minder flessenwater kopen. Dat heeft een gunstige uitwerking op de hoeveelheid zwerfplastic. Plastic flessen behoren immers tot de meest gevonden verpakkingen op straat en in de natuur.

Maria Westerbos, directeur van de Plastic Soup Foundation: “Het is een hele stap vooruit dat enkele negatieve gevolgen van plastic in de voorgestelde herziening van de Drinkwaterrichtlijn worden aangepakt. Het ontbreekt echter nog aan een duidelijke norm met een harde ondergrens voor de hoeveelheid microplastics in drinkwater. Zonder zo’n norm blijft het onduidelijk welke hoeveelheid microplastics in drinkwater aanwezig kan zijn, of niet, en blijven echte maatregelen uit.”

Plastic microdeeltjes zijn vaak terug te vinden in cosmetica voor dagelijks gebruik.
, ,

Verbod op microbeads in UK, Italië en Nieuw-Zeeland

Amsterdam, 23 december 2017 – Het Verenigd Koninkrijk, Italië en Nieuw-Zeeland gaan de plastic scrubdeeltjes in verzorgingsproducten verbieden. Deze landen nemen een belangrijke stap. Maar de wetgeving garandeert niet dat er via verzorgingsproducten geen plastic meer in zee terecht komt.

In Londen nam de regering het voorstel over van een speciale parlementaire commissie om de productie per 1 januari 2018 te verbieden en de verkoop van deze verzorgingsproducten per juli 2018. In het parlementaire debat dat aan het besluit voorafging werd op de Position Paper gewezen van de Beat the Microbead-campagne waarin onder andere voor een veel breder verbod van microplastics gepleit wordt.

Het Italiaanse parlement nam 19 december het voorstel aan om microbeads-scrubdeeltjes in cosmetica per 2020 te verbieden. Verder gaat Italië als eerste land ter wereld de plastic wattenstaafjes verbieden, per 2019.

De premier van Nieuw Zeeland, Jacinda Arden, heeft begin december bevestigd dat Nieuw Zeeland de microbeads gaat verbieden per mei 2018, zoals de vorige regering had aangekondigd. Retailers in het land halen de gewraakte producten al van de planken en de formules van huismerken worden al aangepast.

Het gaat in al deze wetgeving om de plastic deeltjes die een schurende functie hebben, de scrubs. Maar er zijn andere plastics die niet onder de regelgeving vallen, zoals glitters. Onder de nieuwe Engelse regelgeving valt glitter dat in een scrub zit wél onder het verbod, maar bijvoorbeeld niet de glitters in make up of shampoo. De meeste glitters zijn een combinatie van aluminium en PET. Ze vervuilen bij gebruik net zo goed als de scrubdeeltjes het water met microplastics. Engelse wetenschappers hebben recentelijk opgeroepen tot een verbod van de glitters, schreef de Independent.

slijtage
, ,

Sluipvervuiling: microplastics door slijtage van autobanden

Amsterdam, 25 oktober 2017 – Slijtage van autobanden is een belangrijke bron van microplastics die het milieu vervuilt en bijdraagt aan de plastic soup. Dat blijkt uit een Nederlandse studie van de Open Universiteit Heerlen, gepubliceerd in International Journal of Environmental Research and Public Health, waarin veel gegevens bij elkaar zijn gebracht. De studie geeft voor het eerst inzicht in omvang en reikwijdte van deze vorm van sluipvervuiling. De auteurs schatten dat bandenslijpsel wereldwijd voor 5 tot 10% bijdraagt aan het probleem.

Verschillende methodes om bandenslijpsel te meten, blijken vergelijkbare uitkomsten te hebben. Dit is een indicatie voor de betrouwbaarheid van die metingen. Per burger komen de berekeningen uit op tussen de 0,23 en 4,7 kg per jaar. In totaal zou het gaan om bijna 6 miljoen ton slijpsel per jaar, genoeg om 31 van ’s werelds grootste containerschepen geheel te vullen. Het gemiddelde per wereldburger komt op 0,81 kg bandenslijpsel per jaar. Deze zijn afkomstig van personenauto’s, vrachtwagens en bussen. Slijtage van vliegtuigbanden (2%) is er buitengelaten.

In Nederland wordt veel slijpsel opgevangen in het Zeer Open Asfalt (ZOA). Dat asfalt wordt twee keer per jaar schoongemaakt. Desondanks komt, schatten de auteurs, 12% (1043 ton) jaarlijks in het oppervlakte water terecht en een deel daarvan uiteindelijk ook in zee en oceaan. In andere landen ligt dit percentage veel hoger. In Noorwegen, zonder ZOA en met veel wegen die op de kust afwateren, is dat wel 50%. De auteurs vragen ook aandacht voor microplastics in de lucht en stellen dat bandenslijpsel bijdraagt aan de 3 miljoen doden die volgens de Wereldgezondheidsorganisatie jaarlijks aan luchtvervuiling te wijten zijn.

Naar verwachting zal het RIVM in Nederland binnenkort rapporteren over mogelijke overheidsmaatregelen tegen microplastics, waaronder microplastics afkomstig van banden. Te denken valt aan verlaging van rijsnelheden en invoering van scherpere normen. Dit laatste blijft een lastig punt, want een autoband is een uitgedokterd compromis tussen rolweerstand, slipweerstand en slijtweerstand. Ga je de slijtweerstand verbeteren (minder slijtage) dan heeft dat een te verwachten negatief effect op veiligheid en brandstofverbruik. Ook is er een rechtstreeks verband tussen het gewicht van de auto en de slijtage. De banden van elektrische auto’s slijten daardoor wel 20% harder.

China cosmetica-industrie
, ,

De wereld cosmetica-industrie en de plastic soup  

Amsterdam, 25 oktober 2017 – Afgelopen juni bracht de Personal Care Products Council (PCPC), die wereldwijd de cosmetica-industrie vertegenwoordigt, een opmerkelijk persbericht uit. Ze neemt haar verantwoordelijkheid serieus en is goed bezig om de plasticvervuiling van de oceanen te bestrijden. De organisatie wijst op de vrijwillige uitfasering van plastic microbeads in scrubproducten. Vervolgens protesteert de organisatie tegen de Clean Seas-campagne van de Verenigde Naties. Deze campagne roept de cosmetica-industrie op om te stoppen met het toevoegen van microplastics aan hun producten.

Dat protest wordt in het persbericht ook beargumenteerd. Een aantal studies van onafhankelijke wetenschappers heeft aangetoond dat andere bronnen een veel groter aandeel hebben in de plastic soup dan de cosmetica industrie. De laatste is slechts verantwoordelijk voor “the tiniest fraction of plastic pollution in aquatic environments”. Er wordt een Deense studie aangehaald die stelt dat 99% van de microbeads door waterzuiveringsinstallaties worden verwijderd. De conclusie die daarop volgt, luidt dat de PCPC oprecht hoopt dat de Clean Seas-campagne zich baseert op de wetenschap en dat de UNEP, het milieubureau van de Verenigde Naties, op zoek gaat naar echte oplossingen (in plaats van al haar pijlen op de cosmetica industrie te richten).

Bij dergelijke persberichten moet je je altijd afvragen wat er niet in staat. Om cosmeticaproducten te ontdoen van microplastics (en dat zijn er veel meer dan de genoemde scrubs) moeten sommige cosmeticabedrijven meer dan 90% van hun producten aanpassen. Dat is kostbaar en vergt tijd. Dit argument werd onlangs naar voren gebracht door de Engelse branchevereniging Cosmetic, Toiletry and Perfumery Association (CTPA) in een protest tegen het voorgenomen Engelse verbod op microplastics in cosmetica. De industrie is dus helemaal niet bereid om alle microplastics uit de verzorgingsproducten te verwijderen en door alternatieven te vervangen. Dit is namelijk een uiterst kostbare operatie.

Wat de PCPC evenmin schrijft is dat in de aangehaalde Deense studie óók staat dat in bijna alle landen het slib van de waterzuivering vervolgens als mest op het land wordt uitgereden. De Noorse wetenschapper Luca Nizzetto heeft hier onderzoek naar gedaan. Via het slib komen de microplastics in landbouwgronden terecht. Hij schat dat wereldwijd op tussen de 110.000 en 730.000 ton aan microplastics. Een deel daarvan spoelt uit en komt in het oppervlaktewater. Al die plastic deeltjes komen dus gewoon weer in het milieu terecht. Met dank aan de cosmetica-industrie.

De opstelling van de PCPC en haar aanval op de UNEP is uiterst betreurenswaardig. In plaats van schuld te bekennen en alle microplastics uit verzorgingsproducten te halen, probeert ze het probleem te bagatelliseren door een onjuiste voorstelling van zaken te geven. Het eigenlijke doel is simpelweg zo lang mogelijk verzorgingsproducten met microplastics te mogen blijven verkopen.

waterzuivering Every day 112.5 million microbeads pass through Ljubljana’s water purification plants
, ,

Dagelijks passeren 112,5 miljoen microbeads de waterzuivering van Ljubljana

De cosmetica-industrie vreest een wereldwijd verbod van plastic microbeads in scrubs en ook dat alle overige toegepaste microplastics verboden zullen worden. De sector heeft zijn verdedigingslinies opgetrokken en twee argumenten staan daarin centraal. Waterzuiveringsinstallaties zouden 99% van alle plastics afvangen, dus wat is het probleem? En, ten tweede, voorgenomen wettelijke maatregelen zouden niet gestoeld zijn op wetenschappelijk bewijs.

De spreekbuis van de wereldwijde cosmetica-industrie, de Personal Care Products Council (PCPC), heeft eerder dit jaar onder verwijzing naar een Deense studie gesteld, dat 99% van de microplastics door waterzuiveringsinstallaties worden afgevangen. De PCPC laat in zijn verklaring na te vermelden dat in diezelfde studie te lezen valt dat het rioolslib (vervuild met de afgevangen microplastics) vervolgens vaak als mest op land wordt uitgereden. Al die plastic deeltjes komen dus gewoon weer in het milieu terecht.

Stel nu dat inderdaad 1% van de microbeads via het effluent in het oppervlaktewater terecht komt. Gaat het dan om een verwaarloosbare vervuiling, zoals de PCPC suggereert? In 2015 berekenden Britse wetenschappers van de universiteit van Plymouth hoeveel microplastics een dagelijks portie scrubmiddel bevat. In 5 milliliter product blijken tussen de 4595 en 94.500 microplastics te zitten. Per douchbeurt draagt de consument dus tussen de 45 en 945 microbeads bij aan vervuiling en plastic soup, gesteld dus dat die andere 99% geen probleem zouden vormen.

Recentelijk verscheen een onderzoek aan de universiteit van Ljubljana in het wetenschappelijk tijdschrift Chemosphere. Dat onderzoek komt op een heel ander percentage uit. De wetenschappers berekenden het aantal microplastics afkomstig van cosmetica dat via de waterzuiveringsinstallatie van Ljubljana in het oppervlaktewater van Slovenië terecht komt. Gemiddeld zou, volgens uitgevoerde laboratoriumexperimenten, niet 99% maar 52% van de microbeads in het slib terecht komen. Uitgaande van een gemiddeld gebruik van 15,2 mg per persoon in Ljubljana, komen dagelijks 112,5 miljoen microbeads in het Sloveense oppervlaktewater terecht. Dit staat gelijk aan een concentratie van 21 deeltjes per kubieke meter.

De door de cosmetica-industrie opgetrokken verdedigingslinie is uitermate zwak. Ze voert een achterhoedegevecht waarmee ze het vertrouwen van overheden en publiek in hoog tempo aan het verliezen is.

regering
, , ,

Nieuwe regering gaat voor verbod op microplastics

Den Haag, 12 oktober 2017 – In het nieuwe regeerakkoord, dat dinsdag door VVD, CDA, D66 en ChristenUnie werd gepresenteerd, is een ban op microplastics opgenomen. Het uitgangspunt van het regeerakkoord is ‘vertrouwen in de toekomst’ en volgens Agnes Mulder, Tweede Kamerlid voor het CDA, wil Kabinet-Rutte III voorkomen dat microplastics in ons drinkwater terechtkomen.

Microplastics zijn minuscule stukjes plastics (minder dan 5 millimeter doorsnee) die in allerlei verzorgingsproducten worden gebruikt. De cosmetica-industrie noemt deze deeltjes microbeads. De microplastics zijn niet of nauwelijks met het blote oog te onderscheiden en komen via het doucheputje in het rioolstelsel terecht. Rioolwaterzuiveringsinstallaties zijn niet ontworpen om microbeads uit het afvalwater te filteren en dat is de belangrijkste reden dat ze uiteindelijk bijdragen aan de plastic soup. Zeedieren krijgen microbeads binnen en zo belanden ze uiteindelijk bij de mens op hun bord. Microbeads en microplastics vergaan niet en eenmaal in het milieu zijn ze onmogelijk daaruit te verwijderen.

In 2012 is de Plastic Soup Foundation (PSF), een organisatie die zich inzet voor het tegengaan van plasticvervuiling, begonnen met actievoeren tegen de microbeads. De Beat the Microbead-campagne wordt inmiddels gesteund door 92 NGO’s uit 38 landen wereldwijd.

Moties Tweede Kamer
De Plastic Soup Foundation kreeg eind 2012 al snel bijval van leden van de Tweede Kamer, zoals Agnes Mulder. Zij diende in de afgelopen jaren meerdere moties in, vaak samen met Yasemin Cegerek van de PvdA, die allemaal werden aangenomen.

In een reactie zegt Mulder: “Ik ben zeer verheugd dat het verbannen van microplastics in het nieuwe regeerakkoord is opgenomen, en dat dit streven unaniem is geaccepteerd. Maar we zijn er nog niet en ook in de toekomst zal ik me, onder andere samen met de waterschappen, hier sterk voor blijven inzetten.”

Politieke Pluim 2017
Voor haar constante strijd tegen bronnen van de plastic soup werd Mulder uitgeroepen tot de winnaar van de Politieke Pluim 2017. Deze prijs van de Plastic Soup Foundation wordt sinds 2013 jaarlijks uitgereikt aan een politicus die zich inzet voor de strijd tegen plasticvervuiling.

Maria Westerbos, directeur en oprichter van de Plastic Soup Foundation: “Ik heb deze prijs zelden met zoveel plezier uitgereikt. Wij ontmoetten Agnes in januari 2013. Zij was toen een van de eerste Kamerleden die zich expliciet druk maakte over microbeads in cosmetica.

Mede door haar inspanningen zijn er in oktober 2017 eindelijk plannen om microplastics uit te bannen en is dit zelfs opgenomen in het nieuwe regeerakkoord. Daar heeft ze niet één, maar wel tien Politieke Pluimen voor verdiend!”

Over Plastic Soup Foundation
De Plastic Soup Foundation wil de plasticvervuiling van de oceaan stoppen. Dit doet zij onder andere door middel van scherpe publiekscampagnes, het ondersteunen van wetenschappelijk onderzoek en door zich samen met het grote publiek actief te mengen in wet- en regelgeving. Verder is educatie een belangrijke pijler, simpelweg omdat kinderen recht op een schone en gezonde toekomst hebben.

Download hier de perskit met het persbericht en beeld.