Grootste opruimactie ooit in Nederland

Amsterdam, 18 juli 2018 – Tientallen grote Nederlandse bedrijven en organisaties ondersteunen World Cleanup Day, die dit jaar op zaterdag 15 september 2018 voor het eerst wereldwijd – en ook in Nederland – wordt gehouden. Met miljoenen deelnemende vrijwilligers in meer dan 150 landen tegelijk wordt het de grootste cleanup ooit.

In Nederland is Plastic Soup Foundation (PSF) zogeheten country leader van deze unieke World Cleanup Day. Voor de organisatie van het evenement heeft PSF de handen ineen geslagen met Nudge, de grootste duurzaamheidsorganisatie in Nederland om zoveel mogelijk vrijwilligers, bedrijven en gemeenten bij de opruimactie te betrekken.

Nederlandse bedrijven en organisaties die zich al als participating partners aan World Cleanup Day Nederland hebben verbonden zijn: Spa Nederland, Heineken, Coca-Cola, ABN Amro, Nederland Schoon, Moonen Packaging, Oerlemans Plastics, JCI Nederland, Middle Point, Aqua Minerals, Ekoplaza, Center Parcs, Greenchoice, Dimsum Reizen, Grant Thornton, Tony’s Chocolonely, EcoChain Technologies, Waterschap AGV/Waternet, Waterschap De Dommel en Royal Lemkes.

Vertegenwoordigers van deze bedrijven en organisaties hebben op woensdag 18 juli aan boord van een rondvaartboot in Amsterdam gezamenlijk een pledge getekend om World Cleanup Day Nederland op allerlei manieren te ondersteunen. Bijvoorbeeld via financiële support en door initiatieven te ontplooien voor extra opruimacties rond hun vestigingen verspreid door het land. Op World Cleanup Day staat iedereen zij aan zij; supermarktketens, frisdrankfabrikanten, milieuorganisaties, burgers, iedereen helpt mee om Nederland schoner te maken. Dát is het idee.

Zwerfvuil op straat staat steevast in de top-3 van ergernissen die het CBS jaarlijks naar buiten brengt. De gemiddelde Nederlander ergert zich, zeker in stedelijke gebieden, groen en geel aan afval op straat. Afval dat niet (tijdig) wordt opgeruimd, maakt grote kans in en langs de rivieren te belanden en zo naar zee te stromen. Met name plastic afval zorgt daar voor blijvende milieuschade.

Opruimactie levert massa aan data op

Maria Westerbos, directeur van de Plastic Soup Foundation: “World Cleanup Day is niet zomaar een opruimactie. Een heel leger aan vrijwilligers gaat die dag ook kostbare data verzamelen. Alle deelnemers gaan namelijk monitoren: ze gaan in hun straat, in hun wijk of park, langs rivieren en langs wegen vastleggen wat ze aan zwerfvuil vinden. Dat gaat gebeuren aan de hand van een handige app die onder andere in Nederland zal worden gebruikt. Zo wordt de World Cleanup Day over twee maanden ook de grootste citizen science operatie in ons land.”

Vanuit een nationaal commandocentrum wordt de landelijke operatie op zaterdag 15 september gecoördineerd, onder toeziend oog van journalisten. Diezelfde avond wordt bekendgemaakt wat er in het hele land aan zwerfafval is gevonden: welke items, welke merken, welke locaties. Daarmee zal World Cleanup Day unieke data opleveren waarbij wetgevers, beleidsmakers, gemeenten en het bedrijfsleven hun vingers gaan aflikken.

Plastic Soup Foundation gaat al vele jaren met succesvolle campagnes de strijd aan met plastic in rivieren, zeeën en oceanen. PSF belicht en ondersteunt onder meer wetenschappelijk onderzoek naar de gezondheidseffecten van plastic voor mensen en probeert de plastic vervuiling vooral aan de bron tegen te gaan.

Nudge, opgericht in 2010, is de grootste duurzaamheidsorganisatie in Nederland. Nudge is een social enterprise met een missie: Nudge wil blijvende gedragsverandering realiseren bij individuen en organisaties op het gebied van klimaat, energie, milieu en sociale duurzaamheid. Dat doet Nudge door hen te betrekken bij projecten en campagnes die op prikkelende wijze ander gedrag stimuleren. Niet alleen bedenkt Nudge die projecten; Nudge voert ze ook uit. Het gaat Nudge om impact. Meer dan 60.000 mensen in Nederland en 300 zakelijke partners zijn lid van de Nudge-community.

Meer over World Cleanup Day Nederland is te vinden via www.worldcleanupday.nl

Meer over World Cleanup Day internationaal is te vinden via www.worldcleanupday.org

 

Zwerfafval wat langs de rivieren gevonden wordt. Een veel gevonden item: kleine plastic flessen.

Plan Afvalfonds mikt op meerdere strategieën om statiegeld te omzeilen

Amsterdam, 18 juli 2018 – Statiegeld is een uitermate effectief middel in de strijd tegen plastic zwerfflesjes en blikjes. Desondanks houdt het bedrijfsleven de invoering van statiegeld op kleine drankverpakkingen al jarenlang met succes tegen. Staatssecretaris van Infrastructuur en Waterstaat, Stientje van Veldhoven (D66) besloot begin dit jaar uitbreiding van statiegeld afhankelijk te stellen van te halen doelen en kwam het bedrijfsleven daarmee tegemoet door voorlopig geen statiegeld in te voeren op de kleine plastic flesjes. Ze schreef 10 maart aan de Tweede Kamer dat een extra statiegeldmaatregel pas zal worden ingevoerd als in het najaar van 2020 blijkt dat de afgesproken doelen niet zijn gehaald. Dat wil zeggen: een recyclingpercentage van 90% voor kleine plastic flesjes en een reductie van die flesjes in het zwerfafval met 70-90%. Blikjes vallen hier nog buiten.

Het verpakkende bedrijfsleven moet, aldus dezelfde brief, na onafhankelijke toetsing uiterlijk in het najaar van 2020 aantonen dat de gestelde doelen “met andere maatregelen overtuigend zijn gerealiseerd”. Over die andere maatregelen bestaat veel onduidelijkheid. Afgelopen maand informeerde Van Veldhoven de Kamer opnieuw. Uit de brief aan de Kamer blijkt dat het Afvalfonds in april aan haar een “aanzet voor een brede aanpak” heeft gepresenteerd. Het uitgewerkte plan, waarmee het bedrijfsleven de gestelde doelen wil realiseren en uitbreiding van statiegeld wil voorkomen, zal pas eind 2018 gereed zijn. Als bijlage stuurde de staatssecretaris de genoemde aanzet alvast naar de Tweede Kamer.

Het bedrijfsleven wil intensiever samenwerken met alle betrokken partijen om de gestelde doelen via een vier-sporen-aanpak te halen. Wat behelst de aanpak van het Afvalfonds?

Het eerste spoor heet privaat spoor. “Toonaangevende bedrijven hebben aangegeven een serieuze bijdrage te willen leveren aan het terugdringen van (plastic) zwerfafval (…). De plannen om dit integraal aan te pakken worden gezamenlijk richting uitvoering gebracht”. Een “high level bijeenkomst waar de CEO’s van deze toonaangevende bedrijven zich committeren aan een gezamenlijk plan” moet echter nog plaatsvinden. Uit dit private spoor blijkt vooralsnog een groot gebrek aan ambitie, want als de CEO’s zich werkelijk willen committeren, zou dat allang zijn gebeurd.

Het tweede spoor is het innovatiespoor. Ingezet wordt op het na-scheiden en recyclen van kleine PET-flesjes uit zwerfafval, zonder dat aangegeven wordt hoe die uit het zwerfafval worden gehaald. Verder gaan het Kennisinstituut Duurzame Verpakkingen en NederlandSchoon “met een aantal bedrijven aan de slag om hun verpakkingen minder zwerfafvalgevoelig te maken”. Verpakkingen worden dus opnieuw ontworpen. Er staat echter niets specifiek over het herontwerpen van kleine plastic flesjes.

Het derde spoor is publiek-privaat. Scholen en verenigingen hebben in het kader van de pilot Schoon Belonen letterlijk hun eigen straatje schoongehouden, althans dat was de bedoeling. Nu wil het bedrijfsleven Schoon Belonen 2.0 uitrollen. Schoon Belonen was op zijn best effectief in de directe omgeving van maatschappelijke organisaties, maar heeft niets bijgedragen aan een structureel schoner land. Het is volstrekt onduidelijk hoe 2.0 dat ineens wel voor elkaar krijgt en de reductiedoelstelling helpt te halen.

Het vierde spoor – tot slot – is het publiek spoor. Gemeenten moeten zorgen voor een effectievere aanpak, bijvoorbeeld door het plaatsen van meer afvalbakken, slimmer schoonmaken en betere handhaving. Gemeenten geven nu echter al tien keer zo veel uit aan het opruimen van zwerfafval dan de bedrijven zelf doen via NederlandSchoon. Als het bedrijfsleven daadwerkelijk wil inzetten op een intensievere samenwerking met alle partijen moet het kiezen voor een kostenneutraal statiegeldsysteem voor flesjes en blikjes. Dat leidt tot een reductie van het zwerfafval van zo’n 40% van het volume én tot kostenreductie voor gemeenten.

In het nog niet uitgewerkte plan van het Afvalfonds staat geen enkele concrete suggestie die enig vertrouwen biedt dat de gestelde doelstellingen zonder uitbreiding van statiegeld gehaald kunnen worden. De rest van 2018 zal worden benut om “concrete activiteiten uit te werken en de effecten te testen”. Vervolgens moeten die concrete activiteiten in het voorjaar van 2019 worden ingezet en volgt monitoring van de resultaten een jaar later, voorjaar 2020. Die acties moeten dus zó effectief zijn dat de doelstellingen in één keer worden gehaald.

Het algehele beeld dat uit de vier-sporen-aanpak naar voren komt, is dat met dit plan de doelstellingen nooit gehaald zullen worden en dat statiegeld (met enkele jaren vertraging) alsnog wordt ingevoerd op kleine flesjes. Het Afvalfonds volgt echter nóg een strategie om uitbreiding van statiegeld te voorkomen.

Duidelijk is dat straks alles afhangt van de uitkomst van de onafhankelijke validatie van de bereikte resultaten. In het najaar van 2020 gaat Rijkswaterstaat namelijk vaststellen of de gestelde doelen gehaald zijn. Daarvoor is een monitoringsprotocol opgesteld en wordt een onafhankelijke statistische deskundige ingeschakeld. De uitkomst zal bepalend zijn voor de vraag of statiegeld wordt uitgebreid of niet.

Het Afvalfonds trekt dit monitoringsprotocol bij voorbaat in twijfel. Het heeft de staatssecretaris namelijk al laten weten dat adviesbureau PwC opdracht krijgt om een contra-expertise uit te voeren. Want als de meetmethode niet deugt, kun je nooit vaststellen of de reductiedoelstelling al dan niet is gehaald. Dan moet een nieuwe monitoringsmethode worden vastgesteld, wat weer jarenlange gewenste vertraging kan opleveren.

Het is vooral aan de staatssecretaris om haar rug recht te houden en geen enkele ruimte meer te bieden voor verder uitstel.

Lees ook: Voordelen uitbreiding statiegeld enorm groot

Lees ook: Lobby tegen statiegeld “stribbelt mee”

Ondersteun de Plastic Soup Foundation met MBRC the ocean

 

Charity Gifts heeft samen met Plastic Soup Foundation een nieuw merk gelanceerd: MBRC the ocean. Het eerste product dat in de verkoop is gegaan, is een armband met een belangrijk verhaal; het verhaal over de enorme hoeveelheid plastic in de oceanen die onze aarde en gezondheid bedreigt. Dorian van Rijsselberghe, ambassadeur van de Plastic Soup Foundation, is een van de eerste dragers van deze bijzondere armband. Tijdens de Volvo Ocean Race en de Ocean Summit in Scheveningen heeft de Olympisch windsurfkampioen de verkoop een kickstart gegeven.

 

Meer producten

MBRC the ocean maakt producten van nautisch touw, gemaakt van 100% gerecycled plastic. Daarvan komt ongeveer de helft uit de oceaan en de andere helft vanuit andere plastic afvalbronnen. Van dit plastic afval worden garens gemaakt in een van de oudste touwfabrieken van Nederland (uit 1628). Nu zijn er al diverse armbanden met stoere, modieuze magneetsluitingen en sleutelhangers beschikbaar. Meer modellen en producten zijn in ontwikkeling. Zo komen binnenkort ook MBRC the ocean hondenriemen op de markt.

“We make doing good, look cool”, stelt Michiel Reinoud, de drijvende kracht achter het nieuwe merk. “Met een mooi product, dat je alleen al om het gave design wilt dragen, willen we bewustzijn bij de jongere generatie creëren én een flink bedrag ophalen voor het werk van Plastic Soup Foundation.”

 

Verkooppunten

Dertig procent van de verkoopopbrengst van MBRC the ocean gaat naar Plastic Soup Foundation. De verkoop vindt online plaats via de webshop op www.mbrctheocean.nl. Daarnaast verkopen een aantal winkels met modeaccessoires het product. Bij EkoPlaza loopt vanaf begin juli een speciale actie in circa 60 winkels; dat is de eerste fysieke plek waar je MBRC the ocean kunt tegenkomen. Tevens wordt  MBRC the ocean later dit jaar verkocht in de Europese winkels van North Sails en in vestigingen van The Student Hotel. In 2019 staan reeds enkele grote acties gepland bij retailers in Nederland en Duitsland.

Over Charity Gifts

Charity Gifts is de founding father van het initiatief. Zij bedenken concepten ‘to promote a better world’. Daarbij brengen zij verkoopkanalen, goede doelen en merken bij elkaar. Charity Gifts heeft de afgelopen jaren met succesvolle campagnes flinke bedragen opgehaald voor goede doelen als UNICEF, Beter Leven Keurmerk en KiKa met de campagne ‘het KiKadootje”.

 

“Plastic Soup Atlas van de Wereld” gaat wereldwijd

Amsterdam/Hilversum, 14 juli 2018 – De Amerikaanse uitgeverij Island Press heeft de Engelse wereldrechten gekocht van de Plastic Soup Atlas van de Wereld. Dit maakte uitgeverij LIAS onlangs bekend. Eerder verkocht LIAS de Italiaanse rechten aan Edizioni Ambiente. Boekblad heeft het bericht overgenomen.

Eind april bracht uitgeverij LIAS in samenwerking met de Plastic Soup Foundation twee edities van de Atlas uit, een Nederlandse en een Engelse, bestemd voor de Nederlandse en Vlaamse markt.

Liesbeth de Vries van uitgeverij LIAS: “We zijn zeer verheugd dat het belang van de atlas zo snel na verschijnen door buitenlandse uitgeverijen wordt gezien. Het toont vooral aan hoe actueel de problematiek van de plasticsoep overal is. We gaan er dan ook vanuit dat de atlas in 2019 in nog meer landen zal verschijnen.”

Bestel de Atlas via Bol.com.

,

McDonald’s neemt afscheid van plastic rietje

Amsterdam, 13 juli 2018 – SumOfUs.org voerde campagne tegen de plastic rietjes van McDonald’s en haalde meer dan een half miljoen handtekeningen op. De Europese Commissie stelde eind mei voor om plastic rietjes te verbieden, omdat er alternatieven beschikbaar zijn. Overal ter wereld weigeren steeds meer klanten de rietjes van McDonald’s. De fastfoodgigant die alleen al in het Verenigd Koninkrijk dagelijks 1,8 miljoen rietjes gebruikt, kon de druk niet langer weerstaan.

Half juli kondigde McDonald’s aan dat alle 1361 vestigingen in het Verenigd Koninkrijk en Ierland volgend jaar alleen nog papieren rietjes gebruiken. De eerste restaurants stappen al in september over. Later dit jaar gaat McDonald’s alternatieven testen voor het plastic rietje in een beperkt aantal restaurants in de Verenigde Staten, Frankrijk, Zweden, Noorwegen en Australië. Hoe lang het duurt voordat de 36.000 restaurants buiten het Verenigd Koninkrijk overgestapt zijn, is volgens de Guardian onduidelijk. Vice-president van McDonalds Francesca DeBiase verklaarde: “McDonald’s is committed to using our scale for good and working to find sustainable solutions for plastic straws globally”.

In Nederland zijn volgend jaar alle vestigingen vrij van plastic rietjes, bericht het Algemeen Dagblad.

Waarom was er zoveel druk van buitenaf nodig voordat de fastfoodketen tot inkeer kwam? Die vraag valt niet moeilijk te beantwoorden; de productiekosten van plastic rietjes zijn lager dan die van de gewenste alternatieven. Maar de voordelen van lagere kosten worden nu ingehaald door de nadelen van imagoschade. Door een mogelijk wettelijk verbod op plastic rietjes voor te zijn, kan het bedrijf nog claimen op eigen initiatief duurzaamheidsdoelen te willen halen. Dat is wat nu gebeurt.

Maria Westerbos, directeur van de Plastic Soup Foundation: “We zijn zeer verheugd dat McDonald’s afscheid neemt van het plastic rietje. Dit rietje, dat na gebruik direct wordt weggegooid en massaal in het milieu terecht komt, is een van de symbolen van de plasticsoep. De stap die McDonald’s nu zet laat zien dat het echt loont om dit soort bedrijven onder druk te zetten.”


Lees ook: Ikea stopt met plastic rietjes en zakjes

, ,

Internationale investeerders stellen eisen aan verpakkingsplastic

Amsterdam, 12 juli 2018 – Op initiatief van As You Sow hebben vijfentwintig internationale investeerders zich verenigd in de Plastic Solutions Investor Alliance. As You Sow is een Amerikaanse non-profit organisatie die multinationale bedrijven aanspoort te verduurzamen.

De investeerders met een gezamenlijk vermogen van 1 biljoen dollar hebben afgesproken in dialoog te treden met multinationale bedrijven die veel eenmalig verpakkingsplastic gebruiken. Deze bedrijven, waaronder Nestle, Pepsi-Cola, Procter&Gamble en Unilever, moeten hun verantwoordelijkheid nemen om verdere plasticvervuiling te voorkomen. In de verklaring, worden de volgende criteria in het bijzonder genoemd:

  • Al het plastic verpakkingsmateriaal moet recyclebaar, herbruikbaar of composteerbaar worden
  • Jaarlijkse rapportage van totale plasticverbruik
  • Het formuleren van reductiedoelstellingen
  • Alternatieve verpakkingen ontwikkelen, met name voor single use plastics
  • Uitgebreide producentenverantwoordelijkheid nemen, in belangrijke mate inzameling en recycling financieren en faciliteren in de markten waarin deze bedrijven opereren
  • Ondersteuning van overheidsmaatregelen gericht op reductie van plastic
  • Technologische innovaties bespoedigen.

In de verklaring, die mede is ondertekend door Robeco, wordt een relatie gelegd met het behalen van de mondiale duurzaamheidsdoelen. De Plastic Solutions Investor Alliance vergroot de druk op deze bedrijven om met echte oplossingen te komen.

Maria Westerbos, directeur van de Plastic Soup Foundation: “Eisen stellen aan financieringskapitaal is een belangrijke manier om bedrijven te dwingen hun bijdrage aan de plasticsoep te verminderen. Het zal hopelijk niet lang duren voordat ook internationale banken voor hun leningen aan multinationals ‘plasticsoep’ criteria zullen hanteren.’


Lees ook:

Investeringswaarschuwing verpakkingsplastic

Unilever grootste vervuiler in de Filippijnen

Grote plasticproducent opent mogelijk fabriek in Botlekgebied

Amsterdam, 6 juli 2018 – De Britse chemiegigant Ineos kondigt een investering aan van 2,7 miljard euro in een nieuw te bouwen complex in Noordwest-Europa. De keuze is tussen Rotterdam en Antwerpen. Het gaat om een fabriek voor propaandehydrogenatie (PDH) en een zogenaamde ethaankraker. De PDH-fabriek zal propaan omzetten in propyleen. Daarvan wordt polypropyleen gemaakt, een grondstof voor plastics in bijvoorbeeld de auto-industrie. De kraker zet ethaan vervolgens om in ethyleen. Dat wordt verwerkt tot een halffabricaat in de vorm van pellets, waarvan allerlei plastic producten kunnen worden gemaakt.

Het ethaan is afkomstig van schaliegasbronnen in de Verenigde Staten. Volgens het persbericht van Ineos profiteert het concern van goedkoop schaliegas uit de Verenigde Staten. Ineos maakt voor het vervoer gebruik van grote multigas carriers: schepen die tot 800.000 ton gas per keer kunnen meenemen. De eerste lading kwam in 2016 aan bij de kraker van Ineos in Noorwegen. Al in 2012 sloot Ineos een verdrag met Amerikaanse producenten om als eerste bedrijf in Europa ethaan te importeren, aldus een zeer kritisch rapport van Food and Water Europe.

Een fabriek van Ineos in Schotland wordt verantwoordelijk gehouden voor enorme vervuiling van pellets op stranden. De BBC berichtte afgelopen mei, dat op een strand dat twaalf mijl verwijderd is van de fabriek in twee uur tijd 450.000 pellets werden gevonden. Ineos’ belofte van “zero pellet loss” blijkt loos.

Maria Westerbos, directeur van de Plastic Soup Foundation: “Terwijl staatssecretaris Van Veldhoven aan de voorkant een Plastic Pact aankondigt om wegwerplastic als rietjes, bestek en wattenstaafjes te verbieden, wordt aan de achterkant de deur wagenwijd opengezet voor een gigantische investering in nog meer productie van goedkoop plastic. Als de overheid plastic werkelijk wil indammen, mag het Ineos echt geen vergunning geven.”


Lees ook: Europese commissie en pellet verlies

Plasticsoep tussen wal en schip. Nieuw schepnet biedt uitkomst

Amsterdam, 5 juli 2018 – Drijfvuil dat zich rond de boten verzamelt, meestal tussen schip en kade, is lastig op te ruimen. Vanaf het water is dat afval niet te bereiken en vanaf de kant is dat lastig en arbeidsintensief. Het is een probleem voor overheid én bootbewoners.

In 2014 werd de aanpak van zwerfafval op open water in kaart gebracht. Zwerfafval is volgens dit rapport vooral in stedelijke gebieden een probleem, maar nog nauwelijks onderdeel van beleid. Het is kostbaar om op te ruimen en verschillende organisaties en diensten werken onvoldoende samen. Voor woonbootbewoners werden twee mogelijke oplossingen voorgesteld:

  • Aanbrengen van voorzieningen zoals drijfbalken tussen boot en kade
  • Hulpmiddelen (vuilvisnetten en containers) beschikbaar te stellen aan woonbootbewoners.

Ondanks de moeite die je moet doen om drijfvuil te vissen, mag verwacht worden dat veel woonbootbewoners graag meewerken. Het levert namelijk direct een schone omgeving op. Gemeenten en waterbeheerders zijn er tot nu toe nog echter nog niet toe overgegaan om woonbootbewoners vuilvisnetten ter beschikking te stellen. Dat komt vermoedelijk mede omdat bestaande schepnetten niet voldoen. Deze zijn namelijk ontworpen om gehengelde vis uit het water te scheppen of bladeren uit een zwembad en dus ongeschikt voor zwaarder drijfvuil.

Er is nu een schepnet te koop dat wel voldoet. Goodtogather verkoopt sinds enkele maanden een speciaal voor het opvissen van drijfvuil ontworpen stevig schepnet. Dit net is ontwikkeld door enkele betrokken Amsterdamse bootbewoners. De schepnetten hebben een lange (2 tot 4 meter) en sterke houten steel om ook zwaardere voorwerpen op te vissen, zoals emmers, 2 liter flessen of jerrycans. De kosten zijn zo laag mogelijk gehouden en de schepnetten worden in Haïti gemaakt in het kader van een ontwikkelingsproject.

 

Het is tijd dat waterbeheerders deze netten ter beschikking stellen aan de bootbewoners. Het is in elk geval een supergoedkoop alternatief in vergelijking met andere methoden.


Lees ook: Maandelijks opruimdag in Sierra Leone

Microplastics door slijtage van banden is nauwelijks tegen te gaan

Amsterdam, 4 juli 2018 – In Nederland komt elk jaar 17 miljoen kilogram slijtstof van autobanden in het milieu (1 kilogram per inwoner). Daarvan komt 1 miljoen kilogram in het oppervlaktewater terecht en ongeveer evenveel als fijnstof in de lucht.

Slijtstof van banden is na rondslingerend plastic afval de grootste bron van microplastics in oppervlaktewater. Staatssecretaris Van Veldhoven (D66) van Infrastructuur en Waterstaat heeft eerder deze maand de Tweede Kamer geïnformeerd over Maatregelen gericht op het voorkomen van microplastics. Het beleid is om kosteneffectieve maatregelen te nemen die ervoor gaan zorgen dat belangrijke bronnen van microplastics minder gaan bijdragen aan de plasticsoep. Op basis van zeventien eerder door het RIVM voorgestelde mogelijke maatregelen om bandenslijtage tegen te gaan, zijn de drie meest belovende maatregelen nader onderzocht door onderzoeksbureau Arcadis. Het rapport van Arcadis, Verkenning economische effecten maatregelen bandenslijtage (microplastics), schat ook de maatschappelijke kosten per ton vermeden microplastics. In het schatten van de maatschappelijke kosten is door Arcadis alleen een prijs toegekend aan gezondheidsschade door slijtstof. Schade aan het milieu is buiten beschouwing gelaten.

Wettelijke drempelwaarde voor bandenslijtage

Momenteel is slijtage geen wettelijk criterium voor autobanden, zoals grip, geluid en rolweerstand dat wel zijn. Er zit tussen de meest en minst slijtvaste band een verschil van 20%. Door het invoeren van een drempelwaarde zouden banden die gemakkelijk slijten niet meer verkocht mogen worden. Er bestaat echter nog geen gestandaardiseerde methode voor het meten van slijtage. En sturen op reductie van slijtage kan een averechts effect hebben. Voor de prestaties van autobanden bestaat er de “magische driehoek”, een relatie tussen rolweerstand, slipweerstand en slijtvastheid. Het verbeteren van de ene eigenschap, zal de andere eigenschap verslechteren. Banden worden dan minder veilig. Het Arcadis-rapport gaat er bijvoorbeeld van uit dat door beperking van de slijtage de slipweerstand vermindert en de remweg met 5% toeneemt. De hoeveelheid fijnstof kan door een slijtvastere band met 100.000 kilogram per jaar in Nederland worden teruggebracht. Arcadis is niet nagegaan of een slijtvastere band slijtdeeltjes van dezelfde grootte produceert. Wanneer de deeltjesgrootte afneemt, zal het aandeel fijnstof juist toenemen. Ook dat is een averechts effect.

Uitbreiding bandenlabel met slijtage-indicator

Op dit moment informeert een label de consument over brandstofefficiëntie, natte grip en geluidsniveau. Het voorstel is om daar ‘slijtage’ aan toe te voegen. De consument kan dan kiezen voor een slijtvastere band. De verwachting is dat slechts 5% van de consumenten dan zal kiezen voor een slijtvastere band. De besparing aan slijtstof met deze maatregel wordt geschat op 5% van 200.000 kilogram; 10.000 kilogram. Een vrijwillige keuze voor slijtvaste banden heeft in elk geval veel minder effect dan een wettelijke drempelwaarde.

Verplichting tot het uitrusten van auto’s met een bandenspanningscontrolesysteem

Een band op de juiste spanning slijt minder. Om de bestuurder te waarschuwen dat de bandenspanning te laag is, geeft het sinds 2014 in Europa verplichte Tyre Pressure Monitoring System (TPMS) een signaal af. Arcadis stelt een voorlichtingscampagne voor om het gebruik van TPMS in oudere auto’s te stimuleren, onder andere via een app. In Nederland rijdt 45% van de auto’s met een te lage bandenspanning rond. Met een voorlichtingscampagne zou een te lage bandenspanning bij 9 tot 55 duizend auto’s voorkomen kunnen worden en dat levert jaarlijks een besparing op van 14.000 tot 84.000 kilogram slijtstof. De kosten voor de campagne en vrijwillige installatie worden geschat tussen de 1 en 6 miljoen Euro. Dit komt neer op 70€ per kilogram vermeden slijtstof.

Tot slot

Het valt toe te juichen dat de overheid maatregelen overweegt om de uitstoot van microplastics als gevolg van bandenslijtage te verminderen. De voorgestelde maatregelen kunnen maximaal 20% minder slijtage opleveren (1,2 miljoen kilogram per jaar wordt dan vermeden). Bij de huidige wereldwijde groei van het wagenpark van 4,5% per jaar zal deze slijtagevermindering echter binnen vijf jaar omgezet zijn in een stijging.

De reductie van microplastics door de voorgestelde maatregelen voor autobanden is al met al uiterst beperkt, gaat gepaard met relatief hoge kosten en heeft ten dele een averechts effect. Deze maatregelen zijn schijnoplossingen. Niet genoemd als oplossing is dat de overheid een lijst openbaar maakt waarop consumenten kunnen zien welke bandmerken goed, en welke slecht scoren op slijtage.

De echte oplossing is echter het belasten van emissies. De autorijder moet gaan betalen voor de vervuiling die hij veroorzaakt. Dan komt ten minste geld vrij voor echte vermindering van de emissies. Hoelang zal het duren voordat de staatssecretaris déze conclusie trekt?


Lees ook: Eurocommissaris Vella neemt eerste exemplaar van de plastic soup atlas van de wereld in ontvangst

, ,

Marokko bewijst: verbod plastic tasjes stelt zonder handhaving niets voor

Amsterdam, 3 juli 2018 – Het is vandaag World Plastic Bag Free Day. Overal in de wereld wordt op 3 juli extra aandacht gevraagd voor de negatieve gevolgen van de plastic tas die eenmalig wordt gebruikt.

Steeds meer landen nemen maatregelen tegen de plastic tas. Dat lijkt goed nieuws. Maar wetgeving op zichzelf biedt geen enkele garantie dat er ook minder plastic zakjes in omloop zijn. Maatregelen hebben nauwelijks effect als niet ook gehandhaafd wordt. Dit blijkt het geval in Marokko dat twee jaar geleden een wet aannam die plastic tasjes verbood.

De Marokkaanse NGO Zero Zbel heeft onderzoek gedaan naar het effect van deze wet. In drie grote steden ondervroegen 24 vrijwilligers ondernemers en consumenten op markten, in totaal 235 mensen. De belangrijkste resultaten zijn:

  • 90% van de consumenten is op de hoogte van de wet en alle ondervraagde ondernemers. 60% beschouwt de tasjes als ernstige bedreiging van het milieu
  • Acht procent van de ondervraagden geeft aan dat het gebruik van tasjes is toegenomen, 41% denkt dat het ongeveer evenveel is als 2 jaar geleden
  • De tasjes worden nog steeds gebruikt op markten waar ze overwegend gratis weggegeven worden. Het merendeel van de consumenten zegt per keer winkelen tussen de 5 en de 15 tasjes te gebruiken
  • Als verklaring voor het voortgaande gebruik van de tasjes geven de ondervraagden aan dat ze gratis zijn, terwijl 60% van de ondernemers zegt dat 80% van hun klanten gratis tassen verwachten. Alternatieve tasjes zijn duurder en minder praktisch.

Zero Zbel beveelt de regering aan om vooral de producenten van illegale zakjes aan te pakken. Ook zouden de resultaten van de wet elk jaar door een onafhankelijke organisatie beoordeeld moeten worden.


Lees ook: India gaat single use plastic verbieden