Wat gaan we doen met ons afvalplastic?

Amsterdam, 17 juli 2019 – Westerse landen exporteren een groot deel van hun plastic afval. Dat plastic zou in ontvangende landen gerecycled worden. China importeerde het leeuwendeel van het afval tot het anderhalf jaar geleden besloot de import voortaan te verbieden. De stromen afvalplastic verschoven vervolgens naar andere Zuidoost-Aziatische landen. Omdat veel van dat plastic niet gerecycled wordt, maar (in de open lucht) verbrand of alsnog ergens gedumpt, neemt in deze landen het verzet toe. Er worden al containers met afvalplastic teruggestuurd. De importerende landen kunnen gemakkelijker maatregelen nemen door een recente aanscherping van de Conventie van Bazel. Ook Nederland kan zijn plastic afval steeds moeilijker exporteren, terwijl recycling in eigen land alleen met belastinggeld mogelijk blijkt.

De Conventie van Bazel

Afgelopen mei kregen landen die paal en perk aan de import van westers afvalplastic willen stellen een belangrijke steun in de rug toen de Conventie van Bazel werd aangescherpt. Dit internationale verdrag reguleert het internationale transport van gevaarlijke afvalstoffen. Bepaald werd dat gemengd en vervuild plasticafval nu ook onder dit controleregiem valt. Landen kunnen de import nu beter controleren en zelfs verbieden. Exporterende Landen zullen de komende jaren hun eigen afval zelf moeten gaan verwerken.

Uit een recent overzicht van exporterende en importerende landen blijkt bijvoorbeeld dat de Verenigde Staten in de eerste tien maanden van 2018 ongeveer evenveel plastic exporteerde (961.000 ton) als Maleisië importeerde (913.200 ton).

Wat gaat Nederland nu doen?

Volgens het Centraal Bureau voor de Statistiek is de Nederlandse export van recyclebaar plastic afval naar China sterk gedaald sinds het importverbod. Maar naar andere Aziatische landen werd in 2018 daarentegen meer plastic afval geëxporteerd. Binnen Europa stond Nederland in 2016 stond al op de tweede plaats als afvalexporteur.

Een recent rapport van het Kennisinstituut Duurzaam Verpakken (KIDV) en Rijkswaterstaat gaat over de vraag in hoeverre plastic afval gebruikt kan worden voor recycling in Nederland. Het rapport stelt vast dat het aanbod in eigen land toeneemt, omdat exportstromen wegvallen. Al dat plastic afval is op de Nederlandse markt echter niet goed af te zetten. Het rapport noemt daarvoor twee redenen: er is een gebrek aan recyclingcapaciteit en nieuw (virgin) plastic concurreert sterk qua prijs met recyclaat. Zonder ingrijpen van de overheid, lees: het verstrekken van subsidies of het belasten van virgin plastic, is recycling (voor consumentenafval) economisch niet haalbaar.

Maria Westerbos, directeur van de Plastic Soup Foundation: “Het is goed dat paal en perk wordt gesteld aan de export van ons afvalplastic onder het mom van recycling. We moeten erkennen dat we zelf dat afvalplastic nu ook niet kunnen recyclen. De enige echte uitweg is: een drastische reductie van het gebruik van (verpakking)plastic.”

Foto: Afvalberg in de Filippijnen. Maria Antonia N. Tanshuling.

Nederlandse banken en verzekeraars investeren miljarden in schaliegas en plasticproductie 

Amsterdam, 16 juli 2019 – De meeste grote banken en verzekeraars in Nederland investeren volop in bedrijven die schaliegas winnen en plastics produceren. ING is de grootste financier van schaliegas en plastics. Aegon en Allianz zijn de grootste beleggers. In totaal leenden de banken tussen 2010 en dit jaar 5,3 miljard dollar uit aan de onderzochte schaliegas- en plasticbedrijven. De banken en verzekeraars beleggen er voor 4 miljard dollar in.

Dit blijkt uit het nieuwe praktijkonderzoek van de Eerlijke Bank- en Verzekeringswijzer, in samenwerking met de Plastic Soup Foundation. Lees hier het rapport Plastic Finance. How Dutch financial institutions enable shale gas to fuel the plastic soup disaster. Het rapport legt voor het eerst de directe relatie tussen investeringen in schaliegas en de plastic productie en de toename van plasticsoep in rivieren, zeeën en oceanen.

Fracking for Plastic
Dankzij goedkoop schaliegas neemt de productie van (verpakking)plastic een grote vlucht. In de Verenigde Staten is sinds 2010 maar liefst 204 miljard dollar geïnvesteerd in uitbreiding van plasticproductie op basis van ethaan, een component van schaliegas. Ethaan wordt ook met mammoettankers naar Europa getransporteerd. In Antwerpen worden nieuwe plasticfabrieken gebouwd om dat ethaan te kraken. Ethaan is goedkoper dan het aardolie-derivaat nafta, dat traditioneel als grondstof wordt gebruikt voor de productie van plastic. Van het ethaan wordt ethyleen gemaakt, een basis voor allerlei soorten plastics zoals PET en Polyethyleen.

Schaliegaswinning is ook in Argentinië een groeiende industrie. Maar plasticproductie is slechts een van de vele redenen waarom schaliegas niet past in een duurzame investeringsstrategie. Bij belading, transport en overslag van virgin plastic komen veel nurdles (de industriële basiskorrel) in het milieu terecht. Deze kleine plastic korrels worden als halffabricaat gebruikt in de productie van nagenoeg alle plastic producten.

Investeringen van Nederlandse banken en verzekeraars 
De zeven grootste Nederlandse banken en de negen grootste verzekeringsgroepen in Nederland zijn onderzocht door de Eerlijke Bank- en Verzekeringswijzer. Verzekeraars Aegon en Allianz blijken de grootste beleggers in schaliegas en plastics te zijn. De aandelenportefeuilles van de gezamenlijke Nederlandse banken en verzekeraars in deze sector hadden op de peildatum (18-20 februari dit jaar) een totaalwaarde van bijna 4 miljard dollar.

Als het gaat om leningen is ING op afstand de grootste, gevolgd door ABN Amro. Deze cijfers zijn afkomstig uit openbare bronnen over de financiering van de tien geselecteerde schaliegas- en plasticbedrijven. De totale investeringen in schaliegas- en plasticbedrijven liggen waarschijnlijk veel hoger.

Schaliegas en plastic: een blinde vlek 
De nadelige effecten van schaliegaswinning op het milieu en het klimaat zijn genoegzaam bekend en steeds vaker onderwerp van gesprek bij investeerders. De directe relatie tussen schaliegas en de productie van plastic en vervolgens de lekkage van plastic wegwerpproducten naar de plasticsoep in zee is echter onderbelicht en is bij veel marktpartijen onbekend.

Banken en verzekeraars spelen als gevolg van hun investeringen in bedrijven als Shell, Exxon Mobil, DowDuPont en Chevron een rol in de snelle groei van de plastic productie. Alle banken en verzekeraars zeggen de Duurzame Ontwikkelingsdoelen van de VN (SDG’s) te omarmen. Daarin zijn bescherming van het klimaat en van de oceanen opgenomen. Investeringen in schaliegasbedrijven en bedrijven die plastics produceren staan haaks op het behalen van de SDG’s.

Banken zeggen zich zorgen te maken over de plasticsoep, maar hebben veelal geen beleid met betrekking tot investeringen in plasticproductie. De Rabobank, NIBC, de Volksbank (waaronder ASN Bank) en Triodos Bank sluiten bedrijven uit van investeringen die geheel of gedeeltelijk hun omzet halen uit de winning van schaliegas. Het beleid van ING staat schaliegaswinning alleen buiten Europa toe. Bij de overige banken en verzekeraars is geen uitgesproken beleid gevonden. Als het gaat om investeringen in plastic en/of plastic producerende bedrijven, hebben alleen Triodos en de Volksbank beperkend beleid. De Eerlijke Bankwijzer, Eerlijke Verzekeringswijzer en Plastic Soup Foundation sporen alle banken en verzekeraars aan op korte termijn helderheid te verschaffen over het investeringsbeleid en schaliegas hierna op de uitsluitingslijst van investeringen te plaatsen.

De Eerlijke Geldwijzer
De Eerlijke Geldwijzer onderzoekt of jouw geld door banken en verzekeraars niet wordt geïnvesteerd in zaken als dierenleed, wapenhandel of kinderarbeid. Op de site kan iedereen de scores van banken en verzekeraars op deze en andere onderwerpen bekijken. De Eerlijke Geldwijzer, die bestaat uit de Eerlijke Bankwijzer en de Eerlijke Verzekeringswijzer, is een samenwerkingsverband van Amnesty International, FNV, Milieudefensie, Oxfam Novib, PAX en World Animal Protection. Plastic Soup Foundation ondersteunt de doelstelling van de Eerlijke Geldwijzer op het plastic dossier.

Stuur de banken en verzekeraars een klacht of tweet via eerlijkegeldwijzer.nl

Lees ook – Persbericht Eerlijke geldwijzer
Lees ook – Wil het kabinet-Rutte wel echt minder plastic? 
Lees ook – Ineos bouwt voor 3 miljard euro plasticfabrieken bij Antwerpen 

, ,

Microplastics aangetroffen in 119 merken wasmiddel

Amsterdam, 3 juli 2019 – In Oostenrijk hebben een milieu- (GLOBAL 2000) en een consumentenorganisatie (AK OÖ) samen meer dan 300 wasmiddelen onderzocht op microplastics. In 119 wasmiddelen werden microplastics (> 50 μm) aangetroffen. Niet alleen de lijst van ingrediënten was het uitgangspunt, ook werden 36 monsters in het laboratorium op aanwezigheid van microplastics onderzocht. 

GLOBAL2000

 

De uitkomsten werden vergeleken met de lijst van 520 polymeren die ECHA begin 2019 publiceerde (Annex XV Restriction Report) en welke naar verwachting volgend jaar in de Europese Unie verboden worden. Enkele supermarktketens hebben al tijdens het onderzoek toegezegd de zogenaamde microbeads uit hun huismerken te zullen verwijderen. Het rapport, Test Plastik in Waschmitteln, verwelkomt die stap, maar roept op tot een verbod van alle toegevoegde microplastics; óók de vloeibare.

Vloeibaar plastic

Het Europese chemie agentschap ECHA heeft voorgesteld om in 2020 alle opzettelijk toegevoegde microplastics in wasmiddelen te verbieden in de Europese Unie. Maar de plastics in opgeloste of vloeibare vorm vallen hier waarschijnlijk buiten. Van deze vloeibare polymeren is het onduidelijk in hoeverre deze op natuurlijke wijze afbreken in het milieu. Het rapport roept daarom op om ook vloeibaar plastic toe te voegen tot de te verbieden ingrediënten. Het rapport laat zien dat er voldoende merken zijn die zonder kunnen.

Gebrekkige informatie

Anders dan bij cosmetica zijn producenten van wasmiddelen niet verplicht om alle ingrediënten te vermelden op de verpakking van het product. De Europese regelgeving staat toe dat er verwezen wordt naar een website, waar vervolgens alle ingrediënten per product terug te vinden moeten zijn. De onderzoekers constateren dat deze vorm van informatievoorziening omslachtig en gebrekkig is. Ze bepleiten regelgeving dat alle ingrediënten altijd op verpakkingen vermeld moeten worden, zoals dat ook het geval is bij verzorgingsproducten.

Lees hier het Oostenrijkse persbericht (in Duits).


Lees ook:

ECHA wil verbod op opzettelijk toegevoegde microplastics

, ,

Plastic in drankblikjes zet statiegelddebat op scherp

Amsterdam, 1 juli 2019 – Alle drankblikjes van de merken die het meest in het zwerfvuil worden aangetroffen, bevatten een laagje plastic. Dat blijkt uit een onderzoek van Recycling Netwerk Benelux. Het plastic laagje zit aan de binnenkant en voorkomt dat het metaal corrodeert. Het plastic moet ook een reactie tussen de drank en het aluminium of staal van het blikje voorkomen. In het experiment van Recycling Netwerk tast zoutzuur het metaal aan en blijft het plastic laagje over.

Dit gegeven heeft mogelijk grote gevolgen voor het Nederlandse statiegeldbeleid. De staatssecretaris voor Infrastructuur en Waterstaat, Stientje van Veldhoven (D66), heeft blik tot dusver namelijk categorisch uitgesloten van statiegeld omdat het in haar ogen niet zou bijdragen aan de plasticsoep. Het tegendeel blijkt waar. Kijk hieronder naar filmpje waarin zij aan het woord komt in debat met de Tweede Kamer.

Meer blikjes dan flesjes

Recycling Netwerk stelt in zijn persbericht vast dat alleen al in Nederland het afgelopen jaar 1,58 miljard blikjes zijn verkocht, ruim 13 procent meer dan twee jaar geleden. Blikjes maken samen bijna 63% uit van het aantal drankverpakkingen in het zwerfafval. Bovendien groeit het aantal blikjes in het milieu en op straat. Per kilometer worden er nu ruim 24 aangetroffen, terwijl dat twee jaar geleden nog ruim 22 waren. Tijdens de World Clean Up Day Nederland 2018 waren blikjes na sigarettenpeuken het meest aangetroffen afvalitem. Dergelijke cijfers tonen ook het nut van data uit zwerfvuilmonitoring aan in het statiegelddebat en in bronaanpak in brede zin.

Blikken die doden

Het is onverdedigbaar om blik nog langer uit te sluiten van statiegeldwetgeving. Eerder bleek al dat runderen die hooi of kuilvoer eten dodelijke interne verwondingen kunnen oplopen door scherpe stukjes metaal. Die stukjes komen in het voer terecht wanneer (berm)gras dat met blikjes is vervuild wordt gemaaid en vermalen. Zestig procent van de ondervraagde veeboeren zei met dit probleem te kampen. Jaarlijks zouden alleen al in Nederland 4.000 runderen aan de gevolgen van vermalen blikjes overlijden. Vooral om die reden hebben boerenorganisaties als LTO Nederland zich aangesloten bij de Statiegeldalliantie.

Maria Westerbos, directeur van de Plastic Soup Foundation: “Het kabinet moet de regelgeving over statiegeld aanpassen. Dat heeft het onlangs nog gedaan om de doelen in overeenstemming te brengen met die van de Europese Unie. Statiegeld op blik moet in Nederland en in Europa snel worden gerealiseerd, ook om een belangrijke bron van plasticsoep te voorkomen.”


Lees ook:

Uitgeklede statiegeldregeling treft slechts 19 van zwerfvuil drankverpakkingen

Blikken die doden

, ,

We eten, drinken en ademen meer dan 100.000 microplastics per jaar

Amsterdam, 27 juni 2019 – Dat we dagelijks microplastics eten, drinken en ademen is al enige tijd bekend. Maar om hoeveel microplastics het gaat, was nog onduidelijk. Onderzoekers van de Universiteit van Victoria in Canada hebben nu onderzocht hoeveel microplastics een gemiddelde Amerikaanse burger jaarlijks binnenkrijgt. Ook voor Amerikaanse kinderen werd een schatting gemaakt.

Schattingen                                                                                                            

De onderzoekers hebben op basis van eerder gepubliceerde gegevens over microplastics in drank- en voedselwaren en in de lucht schattingen over de minimale inname gemaakt. Een volwassen man in Amerika krijgt de meeste plastic deeltjes binnen, zo’n 121.000 microplastics per jaar. Voor vrouwen is dat 98.000 deeltjes. De grootste bronnen van microplastics bleken gebotteld water, vis en schaaldieren te zijn. In gebotteld water zitten maar liefst 94 deeltjes microplastic per liter, ten opzichte van 4 deeltjes per liter in kraanwater. Kinderen krijgen naar schatting jaarlijks tussen de 74.000 en 81.000 plastic deeltjes binnen.

Grove onderschatting

De beschikbare gegevens zijn echter verre van compleet. Zo zijn er geen gegevens beschikbaar over de hoeveelheid microplastics in kip, rundvlees, graan en groenten. De voedsel- en drankgroepen die zijn meegenomen in dit onderzoek vormen daardoor slechts 15% van de calorie-inname van de gemiddelde Amerikaan. Om deze reden zijn de gepresenteerde getallen volgens de onderzoekers waarschijnlijk een grove onderschatting van de daadwerkelijke blootstelling. Ze adviseren onderzoek naar andere voedselgroepen om een completer beeld te krijgen.

Campagne WWF

Het Wereldnatuurfonds (WWF) startte onlangs een nieuwe campagne. We zouden vijf gram microplastics per week binnenkrijgen, vergelijkbaar met het gewicht van een creditcard. Deze vijf gram is gebaseerd op een inname via eten en drinken van circa 2000 deeltjes per week, waarvan 90% via gebotteld water. Het Canadese onderzoek komt ook uit rond de 2000 deeltjes per week, maar dat is inclusief de deeltjes die we inademen. Inname via de lucht is door de WWF buiten beschouwing gelaten.

Kennislacune gevolgen gezondheid

Het lijkt echter niet zinvol om het gewicht van de inname te benadrukken. Vermoed wordt dat de schadelijkste deeltjes namelijk het minst wegen. Dit gegeven wordt ook door de Canadese onderzoekers benadrukt. De kleinere, en dus lichtere deeltjes, kunnen mogelijk de darm- en long barrière passeren en zich door de rest van ons lichaam verspreiden. Het is echter onbekend in welke mate we deze deeltjes binnenkrijgen, aangezien deze zo klein zijn dat ze met de huidige meetmethoden niet gedetecteerd kunnen worden.

De Plastic Soup Foundation vindt het zorgwekkend dat er nog zo weinig onderzoek is gedaan naar de gezondheidsgevolgen van micro- en nanoplastics en wil weten of we er ziek van worden. Doel van de Plastic Health Coalition, een een door de Plastic Soup Foundation geïnitieerd samenwerkingsverband tussen wetenschappers en milieuorganisaties, is om die vraag te beantwoorden.


Lees ook – Plastic in je lichaam: nadruk op grootte in plaats van gewicht.
Lees ook – Gezondheidsraad: “Voorkom gezondheidsrisico’s door micro- en nanoplastics”

Amsterdam is de eerste Plastic Smart City

Amsterdam, 20 juni 2019 – Amsterdam heeft zich als eerste stad wereldwijd verbonden aan het initiatief Plastic Smart Cities. De gemeente, het Wereld Natuur Fonds Nederland en de Plastic Soup Foundation hebben vandaag een intentieverklaring getekend om de plastic vervuiling in de stad aanzienlijk te verminderen.

De Plastic Soup Foundation gaat de stad assisteren en adviseren bij de totstandkoming van een actieprogramma en bij de uitvoering. Het actieprogramma moet leiden tot een schone stad, zonder plastic vervuiling in 2030. Ook het bedrijfsleven wordt bij de aanpak betrokken om verspilling van plastic te voorkomen en circulaire oplossingen te promoten.

Plastic Smart Cities is een initiatief van WWF om steden over de hele wereld – met name de steden die toeristische hotspots zijn – te motiveren om plastic vervuiling in de stad duidelijk en haalbaar te verminderen. Het WWF mikt op 1000 Plastic Smart Cities in 2030. Kirsten Schuijt, directeur van WWF-Nederland, vertelde ook al in gesprek te zijn met onder meer Oslo, Marseille en Hong Kong. “Het WWF kan door haar wereldwijde aanwezigheid helpen om steden aan het water aan elkaar te linken. Zo kunnen ze van elkaar leren met betrekking tot reductie van plastic vervuiling. Inmiddels leeft de helft van de wereldbevolking al in steden en dat wordt de komende decennia alleen maar meer. Steden kunnen het verschil maken door zich actief en innovatief bezig te houden met het terugdringen van de plastic vervuiling. Ik ben er trots op dat Amsterdam nu hierin het voortouw neemt.”

Kirsten Schuijt en Jeroen Dagevos kijken toe als Constance Steenkamp-Faaij namens de gemeente Amsterdam haar handtekening zet onder de intentieverklaring.

Constance Steenkamp-Faaij, manager Afdeling Gebied en Gebruik bij de Directie Stadswerken, ondertekende de intentieverklaring namens de gemeente Amsterdam. Ze liet weten dat onder meer een afvangsysteem voor plastic afval in het water in Amsterdam zal worden geïnstalleerd, als pilot, op een later bekend te maken locatie. “Vergis je niet, Amsterdam heeft 400 kilometer aan kades en oevers. Bijna 40 procent van het oppervlak van de stad bestaat uit water. We zijn totaal met het water verbonden. We moeten er alles aan doen om het probleem van plastic vervuiling beheersbaar te houden. Om die reden laten we burgers meedenken over oplossingen die kunnen voorkomen dat zwerfvuil in de grachten terecht komt.”

Zwerfvuil staat steevast op de eerste plaats als Amsterdammers in enquêtes worden ondervraagd naar hun ergernissen in de open ruimte. “Waternet haalt elke dag 3,5 ton afval uit het water, dat is niet alleen plastic; ook fietsen, tv’s en andere rommel. Nederland besteedt jaarlijks 250 miljoen euro aan het opruimen en verwerken van zwerfvuil. Het zijn cijfers die aangeven hoe belangrijk het is dat een stad als Amsterdam op dit onderwerp stappen blijft maken.”

Met de circa 2.500 festivals die jaarlijks in Amsterdam worden georganiseerd worden al afspraken gemaakt waaraan ze moeten voldoen. Niet alleen de decibels, maar ook het afvalmanagement bij festivals is aan regels gebonden. In 2020 wordt het vergunningenbeleid verder aangescherpt.

Jeroen Dagevos, Hoofd Programma’s van de Plastic Soup Foundation, zette ook zijn handtekening onder de verklaring. “Dit is een eerste stap en het is nu van belang om het concreet te maken. Er gaat een pilot komen waarbij afval wordt opgevangen en gemonitord zodat maatregelen kunnen worden genomen om de lekkage aan de bron te stoppen. Dat juichen we toe, het mooie aan pilots is dat je kunt zien of maatregelen werken. De plastic productie gaat de komende jaren verder toenemen. Het is daarom van eminent belang dat we de lekkage ervan naar het milieu onder controle krijgen. Onze kinderen zullen ons anders vragend aankijken wat we eraan hebben gedaan, toen we wisten hoeveel plastic in zee terecht komt en welke impact dat heeft op mens en dier.”

De gemeente Amsterdam en de Plastic Soup Foundation werkten al samen binnen het samenwerkingsconvenant Amsterdam Clean Water dat in 2016 werd gesloten.


Lees ook:

Amsterdam Clean Water lanceert promotiefilm schoon water stad

Vanaf 2020 geen single-use plastics meer op Amsterdamse evenementen en festivals

, ,

Bandenslijtage op één na belangrijkste bron van microplastics in water en lucht

Amsterdam, 18 juni 2019 – Tijdens het autorijden slijten autobanden waarbij kleine deeltjes plastic vrijkomen. Dit gebeurt met name tijdens het optrekken en remmen waarna de microplastics in het riool, oppervlaktewater of in de lucht belanden. Hiermee draagt het autoverkeer bij aan fijnstof en milieuvervuiling. Nieuw onderzoek, uitgevoerd door de Open Universiteit, schat dat fijnstof als gevolg van bandenslijtage jaarlijks verantwoordelijk is voor 130,000 tot 300,000 doden wereldwijd.

De onderzoekers zijn tot deze schatting gekomen door gegevens over autogebruik en afgelegde kilometers te verzamelen uit dertien landen; acht West-Europese landen, Australië, India, Brazilië, China en de Verenigde Staten. Hierdoor is ongeveer de helft van de wereldbevolking en 60% van de voertuigen wereldwijd vertegenwoordigd in het onderzoek. Vervolgens rekenden de onderzoekers uit dat per hoofd van de bevolking gemiddeld genomen 0.8 kilogram microplastics door bandenslijtage wordt gegenereerd. Een gemiddelde Nederlandse burger produceert ongeveer een halve kilogram bandenslijtstof per jaar.

Lekkage naar het milieu

Fijnstof in de lucht bestaat voor 3% tot 7% uit bandenslijtstof. Maar behalve dat de microplastics in de lucht belanden, draagt bandenslijtage ook bij aan de plasticsoep in rivieren en de oceaan. Geschat wordt dat 5% tot 10% van de plastics in de oceaan op het conto kan worden geschreven van bandenslijtstof. Hiermee is bandenslijtstof na rondslingerend plastic afval de grootste bron van microplastics in het milieu.

Maatregelen

Momenteel is er geen alternatief materiaal beschikbaar voor autobanden, maar de onderzoekers dragen wel een aantal beleidsmaatregelen aan. Bandenslijtage zal afnemen wanneer enkel nog slijtvaste banden in gebruik worden genomen en door het aanleggen van asfaltwegen en door zelfsturende auto’s. Daarnaast kan volgens de onderzoekers verbeterde efficiëntie in het afvangen van microplastics in waterzuiveringssystemen bijdragen aan een reductie van microplastics naar rivieren en zeeën.


Lees ook: Microplastics door slijtage van banden is nauwelijks tegen te gaan.

Nieuw inzicht: plasticsoep schaadt zuurstofproductie

Amsterdam, 15 juni 2019Zuurstof producerende bacteriën die in zee leven, lijden onder chemische stoffen die tijdens het productieproces aan plastic zijn toegevoegd.

Als deze stoffen daar later uit weglekken is dat schadelijk voor een veelvoorkomende bacterie die verantwoordelijk is voor naar schatting tien procent van de zuurstofproductie op aarde. Dit hebben Australische onderzoekers vastgesteld. Hun baanbrekende studie werd gepubliceerd in Communications Biology. Lees hier een samenvatting.

Bacterie die zonlicht omzet in zuurstof

De Prochlorococcus-bacterie werd pas een jaar of dertig geleden ontdekt. Het gaat om het kleinste organisme op aarde dat koolstofdioxide (CO2) met behulp van zonlicht omzet in glucose met als bijproduct zuurstof. Deze bacterie, een van de meest voorkomende, staat ook aan de basis van mariene voedselketens en van de koolstofkringloop. Ondanks dat het gaat om een voor ecosystemen essentieel organisme, zijn de gevolgen van plasticvervuiling op deze soort tot dusver nooit onderzocht.

Laboratoriumonderzoek

De bacterie komt het meest voor in de gyres, het midden van de oceaan waar ook de concentratie van plastic hoog is als gevolg van roterende stromingen. Effecten van weglekkende chemische stoffen zijn in het laboratorium onderzocht. De proeven wijzen uit dat de bacterie minder hard groeit en dat het vermogen van fotosynthese afneemt. De onderzoekers wijzen er echter ook op dat de door hen gebruikte concentraties niet overeenkomen met die in de oceaan. Het belang van deze studie is dan ook vooral gelegen in het blootgelegde effect.

Maria Westerbos, directeur van de Plastic Soup Foundation: “We zijn geschokt door deze bevindingen. De plasticsoep blijkt nu ook van invloed op de zuurstofproductie op aarde. Nader onderzoek naar dit mechanisme heeft wat ons betreft hoge prioriteit.”


Lees ook: Camera in Wageningen legt vast koraal eet plastic 

Nieuw initiatief multinationals is schaamteloze greenwashing

Amsterdam, 14 juni 2019 – De laatste paar jaren hebben multinationale bedrijven doelen geformuleerd hoe met de plasticvervuiling om te gaan, terwijl ze deze zelf met hun eenmalige verpakkingen hebben veroorzaakt. De plasticproductie zal de komende tien jaar met 40% toenemen en deze bedrijven willen volop van die groei profiteren. Geen enkel initiatief om de plasticsoep te reduceren, mag daarom de groei van plasticgebruik in de weg staan. Of het nu gaat om McDonald’s, Procter & Gamble, Nestlé, Unilever of Coca-Cola, ze komen allemaal met schijnoplossingen. Dat zijn maatregelen die enerzijds de suggestie wekken dat de plasticsoep wordt aangepakt, maar anderzijds geen enkele rem zetten op groei. Het laatste initiatief uit deze hoek werd afgelopen week gelanceerd.

3R initiative van Danone, Veolia, Nestlé en Tatra Pak

In Londen werd tijdens de Responsible Business Summit aangekondigd dat multinationals van voedsel en dranken gaan samenwerken in het 3R Initiative om de snel toenemende plasticvervuiling tegen te gaan. Dat gebeurt door recycling te promoten plus een nieuw kredietsysteem te introduceren. Deelnemende bedrijven kunnen via het 3R Crediting Mechanism straks kredieten kopen van projecten die gericht zijn op opruimen en recycling. Met name Afrikaanse, Zuidoost-Aziatische en Zuid-Amerikaanse projecten kunnen op deze manier gefinancierd worden. Er is sprake van twaalf van zulke projecten. Door “plastic waste recovery credits” te verkopen, kunnen ook waste pickers meer inkomen krijgen. Lees hier meer over het initiatief.

Wat doen de multinationals niet?

De top drie van de bedrijven die met hun verpakkingen bijdragen aan de plasticsoep, bestaat uit Coca-Cola, PepsiCo en Nestlé. Dit concludeert The Brand Audit Report rapport uit 2018. De ondernemingen die het meeste verkopen, zijn precies dezelfde als de ondernemingen van wie het meeste zwerfvuil wordt aangetroffen. Dat is in de landen waar afval niet wordt opgehaald en gerecycled en waste pickers niets verdienen omdat afval geen waarde heeft. Het is een illusie dat de voorgestelde maatregelen soelaas bieden. Maatregelen die er werkelijk toe doen, ontbreken zoals te verwachten valt geheel in het 3R Initiative:

  • Omarm jaarlijkse reductiedoelstellingen van verpakkingsplastic om deze uiteindelijk helemaal te verbannen;
  • Wees volledig transparant over de totale jaarproductie van plastic dat gebruikt wordt voor een merk en niet alleen per item;
  • Begin per direct met het elimineren van problematische en onnodige plastics, zoals de miniverpakkingen;
  • Investeer in herbruikbare verpakkingen en zorg voor passende logistieke processen.

Maria Westerbos, directeur van de Plastic Soup Foundation: “Dit initiatief is erop gericht om maatregelen die genomen moeten worden juist niet te nemen. Het is een voorbeeld van schaamteloze greenwashing die ertoe zal leiden dat de komende jaren veel meer plastic verpakte producten in de wereld verkocht gaan worden, in plaats van minder. Terwijl er geen enkele garantie is dat er minder plastic in de oceaan terechtkomt.”


Lees ook:
Plastic Pact is een marketingstunt 

Greenpeace prikt plannen door van multinationals om plasticsoep te bestrijden

,

Plastic in je lichaam: nadruk op grootte in plaats van gewicht

Amsterdam, 13 juni 2019 – Het is genoegzaam bekend dat we plastic deeltjes drinken, eten en ademen. Maar hoeveel zijn dat er en hoe schadelijk is het voor onze gezondheid? Het Wereldnatuurfonds (WWF) heeft deze week een onderzoek gepubliceerd en komt met een nieuw gegeven. In de uitgave No plastic in nature: assessing plastic ingestion from nature to people staat als hoofdconclusie dat we per week 5 gram plastic binnen kunnen krijgen, evenveel als het gewicht van een creditkaart. De onderzoekers baseren hun conclusies op bestaande studies en houden terecht veel slagen om de arm.

Nieuwe campagne van WWF

Het rapport, dat overheden oproept drastische maatregelen te nemen om de plasticsoep tegen te gaan en ook bepleit dat er veel meer onderzoek moet worden gedaan, gaat gepaard met een nieuwe campagne die het WWF lanceert. Het schokkende getal van 5 gram plastic dat een mens per week binnenkrijgt, staat daarin centraal. Dit wordt vergeleken met dagelijkse voorwerpen zoals een pen, een creditkaart of een dobbelsteen, om de boodschap over te brengen hoeveel plastic je binnenkrijgt. Met deze campagne zal veel publiek bereikt worden, toch is enige nuance op zijn plaats.

Nadruk op gewicht zegt weinig

Het onderzoek is uitgevoerd door de University of Newcastle in Australië. Voor hun berekening hebben de onderzoekers het gewicht van de plastic deeltjes geschat. Ze gaan uit van circa 2000 plasticdeeltjes per week die we consumeren en die bij elkaar 5 gram wegen. Zo’n negentig procent daarvan zouden we via het drinken van water binnenkrijgen, via leidingwater en met name via flessenwater. In een studie die vorig jaar verscheen (en waar de onderzoekers ook naar verwijzen), werd in 93% van de onderzochte 259 onderzochte flessen mineraalwater microplastics aangetroffen, gemiddeld 325 per liter. Het overgrote deel daarvan — 315 deeltjes — bestaat echter uit ultrakleine deeltjes. Zo klein dat je daarvan het gewicht niet kunt vaststellen.
Eerder deze week verscheen ook een Canadees onderzoek over Human Consumption of Microplastics. De jaarlijkse inname ligt volgens dit onderzoek op 50.000 deeltjes. Ook hier gaat het om ultrakleine deeltjes die vrijwel niets wegen.

Nadruk moet liggen op grootte

Voor de menselijke gezondheid zijn juist die ultrakleine deeltjes, genaamd nanoplastics, het meest relevant. Beter gezegd: de deeltjes die qua gewicht vrijwel niet meetellen, zijn waarschijnlijk het meest schadelijk. Deze kunnen namelijk celmembranen passeren en organen binnendringen. Grotere deeltjes, waarvan je het gewicht wel kunt vaststellen, poep je doorgaans weer uit. Overigens ontbreken nog altijd standaardmethoden om de risico’s van micro- en nanoplastics in het lichaam te kunnen beoordelen.

Plastic Health Coalition

Om uit te zoeken hoe gevaarlijk micro- en nanoplastics werkelijk zijn, heeft de Plastic Soup Foundation het initiatief genomen tot een samenwerkingsverband waarin wetenschappers en milieuorganisaties samenwerken: The Plastic Health Coaltion. In dit kader zijn eerder dit jaar vanuit ZonMw in Nederland vijftien onderzoeken gestart naar de effecten van micro- en nanoplastics. Op 3 oktober worden tijdens de Plastic Health Summit de eerste resultaten gepresenteerd.


Lees ook: ZonMw start baanbrekend onderzoek naar gezondheidsrisico’s van plastic