Blikken die doden 

Amsterdam, 19 april 2018 – Het Vlaamse departement van Landbouw & Visserij heeft onlangs een Meldpunt scherp-in bij runderen in het leven geroepen om de gevolgen van zwerfvuil voor de veeteeltsector in kaart te brengen. Runderen die hooi of kuilvoer eten, riskeren interne verwondingen door scherpe stukjes metaal. Die stukjes komen in het voer terecht wanneer met blikjes vervuild gras gemaaid en vermalen wordt.

Het meldpunt werd opgericht nadat de Wageningse student Robin van der Bles in het kader van zijn masterscriptie het probleem had onderzocht. Zestig procent van de ondervraagde boeren heeft de afgelopen vijf jaar een ziek dier als gevolg van scherp-in gehad. In Nederland raken jaarlijks tussen de 11.000 en 13.000 koeien gewond. Daarvan overlijden er zo’n 4000. Dit gaat gepaard met een kostenpost van circa 13 miljoen euro. In Vlaanderen zou het naar schatting gaan om bijna 6.000 runderen waarvan ongeveer een derde overlijdt. Hier zou de economische schade rond de 5,5 miljoen euro liggen. Een toenemend aantal veehouders laat de koeien speciale magneten inslikken die de dieren tegen verwonding moeten beschermen. Die magneten werken alleen niet bij blikjes van aluminium.

Statiegeld op blik voorkomt dat blikjes in bermen en weiden worden achtergelaten. Om die reden sluiten ook boeren en boerenorganisaties zich aan bij de Statiegeldalliantie.

Zo ook Land- en Tuinbouw Organisatie Nederland (LTO). Twee bestuurders: “De paarden, koeien en schapen die buiten grazen lopen een zeker risico op verwondingen en aandoeningen aan maag, hart en darmen door het eten van resten van frisdrankblikjes en harde plastics. Als we door de invoering van statiegeld dit type zwerfvuil in de bermen en op landbouwgrond kunnen verminderen, blijven de dieren gezond en dat is ons wel wat waard. Daarom voelen wij ons verbonden met de Statiegeldalliantie.”

Het onderzoek van Van der Bles werd verricht in opdracht van Recycling Netwerk Benelux, initiatiefnemer van de Statiegeldalliantie. Directeur Rob Buurman: “Boeren staan machteloos tegenover de blikjes en kunnen scherp-in nauwelijks voorkomen. We verwachten dat zowel het Vlaamse als Nederlandse ministerie van landbouw zich hard zal maken voor invoering van statiegeld”.

Albatross, de film: ode aan een slachtoffer van plasticsoep 

Amsterdam, 18 april 2018 – Halverwege de film staat het beeld even stil, een close-up van een albatros die zijn kuiken voert. De vogelalbatros-ouder komt na duizenden kilometers vliegen terug met voedsel. Je ziet hem kokhalzen en het verzamelde voedsel in de keel van het hongerige kuiken glijden. Het beeld staat stil op het moment dat een blauw stuk plastic mee naar binnen gaat.
De Amerikaanse fotograaf en filmmaker Chris Jordan heeft jaren gewerkt aan Albatross – a love story for our time from the heart of the Pacific. De film gaat over de grootste kolonie albatrossen in de wereld op Midway, een archipel midden in de Stille Oceaan, en de schade die de plasticsoep in deze kolonie aanricht.  

In 2008 was Chris Jordan voor het eerst op Midway. Hij fotografeerde lijken van kuikens vol plastic. Het lichaam van een kuiken vergaat, maar de stukken plastic erin niet. Die blijven in hoopjes achter op het eiland. De foto’s zijn wereldberoemd en schudden de wereld destijds wakker. Jordan keerde nog enkele keren terug en besloot een film te maken van het drama dat zich hier afspeelt. Gebruikmakend van de beste camera’s en geluidsapparatuur.  

Albatrossen zijn niet bang voor mensen en Jordan kon heel dichtbij komen door voorzichtig naar ze toe te kruipen. De beelden raken iedereen; enerzijds de sierlijke bewegingen van deze imposante vogel, anderzijds het onvermogen van de albatros om plastic niet als voedsel te kunnen zien. Vóór albatrossen uitvliegen, moeten ze zich zien te ontdoen van de ballast in hun buik. De vogels die het opgehoopte plastic niet weten uit te braken, zijn onherroepelijk verlopen.  

De film emotioneert en dat is precies de bedoeling van de filmmaker. Juist identificatie met de albatros mensen doet beseffen wat de gevolgen zijn van onze op plastic gebaseerde consumptiemaatschappij. Albatross is in nog een opzicht bijzonder. Jordan stelt de film gratis ter beschikking. Er is één conditie: wie de film vertoont, in een bioscoopzaal of in huiselijke kring, mag er geen geld voor vragen. Hij wil zelf niet verdienen aan de ellende die wij als mens aanrichten en ook niet dat anderen dat doen.  Via deze link kan je jezelf aan melden voor het organiseren van een vertoning.

De film zal vanaf 8 Juni permanent gratis te downloaden zijn via albatrossthefilm.com waar nu de trailer te zien is. In aanwezigheid van Chris Jordan werd de film onlangs door de Plastic Soup Foundation vertoond aan genodigden in het Amsterdamse filmhuis Lab111.


Lees ook: Probleem spooknetten veel groter dan gedacht

Marine plastic pollution washed ashore - Mike Endres - Little Wing Photo

Plastic Soup Foundation hekelt overheidsbeleid “goede milieutoestand”

Marine plastic pollution washed ashore - Mike Endres - Little Wing Photo

Marine plastic pollution washed ashore – Mike Endres – Little Wing Photo

Amsterdam, 12 april 2018 – Over minder dan twee jaar (2020) moet de “goede milieutoestand” voor de Noordzee zijn bereikt. Dit houdt in dat de Noordzee schoon, gezond en productief moet zijn. In het Ontwerp Mariene Strategie (deel1) 2018-2024 zet de Nederlandse overheid uiteen hoe zij dit denkt te bereiken. De PSF heeft haar zienswijze op dit beleidsstuk ingediend en is geschrokken van het lage ambitieniveau van de Nederlandse overheid.

De overheid baseert haar beleid wat betreft zwerfvuil op de top-10 meest gevonden items op het strand. Wat betreft een aantal van deze items is er echter nog niet eens een begin van beleid te constateren. De enige maatregel met een wettelijke basis is het verbod op de gratis plastic tas. Items zoals pluis, stukken plastic en polystyreen, plastic doppen, plastic drinkflessen, ballonnen en ballonlinten worden ‘aangepakt’ op basis van agendering, bewustwording, schoonmaakacties en green deals. De Nederlandse regering doelt dus op vrijwilligheid, met als gevolg dat er van handhaving geen sprake is.

Microplastics en rivierafval worden in het document genoemd, maar beleid blijft vrijwel achterwege: de overheid beroept zich op het feit dat er een gebrek aan kennis bestaat en dat meer onderzoek nodig is. Nanoplastics worden in het geheel niet benoemd in het document, terwijl deze potentieel de grootste bedreiging vormen voor een goede milieutoestand.

De Nederlandse overheid beroept zich op het voorzorgsbeginsel, wat inhoudt dat als er redelijke grond voor twijfel is over negatieve effecten van menselijke activiteiten op het ecosysteem, er maatregelen moeten worden genomen. Maar wat betreft het terugdringen van zwerfvuil wordt dit beginsel niet tot nauwelijks toegepast.

Er zouden meer wettelijke maatregelen moeten worden genomen om het plastic zwerfvuil terug te dringen. Want beleid dat enkel gebaseerd is op vrijwilligheid levert (structureel) te weinig op voor het bereiken van een goede milieutoestand.

De Plastic Soup Foundation heeft daarom haar uitgebreide zienswijze op het beleidsstuk ingediend.

 

 

 

 

 

Zienswijze PSF internationale aanpak plasticsoep

Amsterdam, 11 april 2018 – Tijdens de derde bijeenkomst van United Nations Environment Assembly (UNEA), afgelopen december in Nairobi, werd besloten tot de oprichting van een speciale werkgroep. De zogeheten Open-Ended Ad Hoc Working Group moet aanbevelingen opstellen over de wijze waarop internationale regelgeving ingezet kan worden om de plastic vervuiling, inclusief microplastics, te bestrijden. De werkgroep komt in mei voor het eerst bijeen en heeft om zienswijzen van belanghebbende organisaties gevraagd. De Plastic Soup Foundation heeft als volgt antwoord gegeven op twee vragen.

Your view on major barriers to combatting marine litter and microplastics

  • One major barrier is the lack of an international treaty or protocol to specifically address marine litter within the framework of the United Nations. Such an international treaty should aim to reduce plastic production worldwide with a special focus on single use plastics. Hereby it should not focus on marine litter as such, but on the causes of marine litter.
  • Another barrier is that currently, plastics are not viewed as a hazardous substance when uncontrolled in the environment.
  • Currently, international agreements on combatting marine litter can be characterised as soft law. However, recognising the magnitude of this environmental problem, any international agreement should be binding.
  • Finally, there is no international mechanism that prevents investments in new plastic production facilities, with the alarming result that there will be overproduction of new virgin plastics, making them cheaper and more abundant than ever before.

Your view on potential national, regional and international response options and associated environmental, social and economic costs

  • Member States should be made responsible for their land-based contribution of plastics into the open seas, since rivers are the main source of marine litter. Clear reduction targets should be set, which can also be realised in a regional setting.
  • Furthermore, global trade in plastic waste should be restricted.
  • The international community should assist any country asking for support with implementing regulations to mitigate plastic pollution.
  • Environmental costs should be systematically integrated in the price of any plastic product.
  • Among the response options we like to mention a universal ban on (intentionally added) microplastics in consumer products, such as cosmetics.
  • Single-use plastics should be avoided as much as possible, like the light weight plastic bags (cf. The Montreal Protocol mechanism).
  • The most problematic plastics should be phased out, being the plastics that cannot be recycled and are too toxic because of additives used.
  • There should be an international mechanism to regulate the investments in new plastic production facilities.
  • The responsibility of producers should be extended for the end-of-pipeline phase of their products, for instance by imposing deposit-schemes.
  • Finally, a fund for research and development should be established targeting the most problematic sources of plastic pollution, like the release of microfibers from synthetic textiles when washing.

De Plastic Soup Foundation is sinds april 2016 geaccrediteerd door de UNEP (voorheen bekend als UN Environmental Program, nu UN Environment genaamd), het milieubureau van de Verenigde Naties. Dankzij deze waarnemersstatus kan de PSF haar stem rechtstreeks laten horen.

Voedselverspilling en plastic afval gaan hand in hand

Amsterdam, 10 april 2018 – Een niet verpakte tomaat heeft een levensduur van een week, maar verpakt in plastic is dezelfde tomaat twee keer zo lang houdbaar. Een komkommer gaat zelfs drie keer zo lang mee dankzij een plastic jasje. Wordt daarom zoveel eten in plastic verpakt? Het vandaag verschenen rapport, Unwrapped: How throwaway plastic is failing to solve Europe’s food waste problem (and what we need to do instead), wijst op een grote paradox. Sinds de introductie van eenmalige plastic verpakkingen in de jaren 50 van de vorige eeuw is niet alleen de hoeveelheid plastic afval toegenomen, maar óók de voedselverspilling. Ze gaan hand in hand, terwijl je juist zou verwachten dat de voedselverspilling vanwege langere houdbaarheid afneemt.

Plasticsoep en verspilling van voedsel behoren tot de grootste maatschappelijke problemen. De cijfers zijn moeilijk te bevatten. Elke Europeaan is verantwoordelijk voor 30 kilo plastic afval per jaar en voor 70 kilo aan weggegooid voedsel. Tussen 2004 en 2014 is voedselverspilling van huishoudens in Europa verdubbeld en plastic verpakkingen als afval is in dezelfde periode met 50% toegenomen. De economische waarde van verspild voedsel in Europa wordt voor 2015 geschat op 143 miljard euro. In Europa zullen naar schatting in 2020 meer dan 900 miljard verpakte producten (voedsel en drank) verkocht worden.

Tegengaan van voedselverspilling is een vaak door industrie en retailers gebruikt argument om al dat voedsel in plastic te verpakken. Maar in werkelijkheid is dat voordeel beperkt en spelen andere factoren mee. Dat voedsel langer houdbaar is, zegt bijvoorbeeld niet zo veel over de kans dat het alsnog wordt weggegooid. Voedselveiligheid vanwege plastic wordt zelden afgewogen tegen de nadelen van plastic in het milieu. Producenten gebruiken plastic verpakkingen vooral om reclame te maken, voedsel over langere afstanden vervoeren en te bepalen hoeveel de klant van een product moet kopen (denk aan fruit in plastic netjes).

Het rapport, opgesteld door Friends of the Earth, Zero Waste Europe en Rethink Plastic, bepleit een Europese aanpak die leidt tot veel minder plastic afval én het tegengaan van voedselverspilling. Lang niet altijd is het nodig om een product te verpakken en dus kan het verpakkingsplastic sterk worden gereduceerd. Wanneer het niet anders kan, moeten producenten en retailers altijd kiezen voor verpakkingen die opnieuw te gebruiken zijn.

En de consument? Die kan waar mogelijk kiezen voor geen verpakking.


Lees ook: Gunstige vooruitzichten voor natural branding en Britse supermarktketen iceland zweert plastic verpakkingen af

,

Plastic Soup Atlas van de Wereld verschijnt eind april

Amsterdam, 9 April 2018 – Dagelijks verschijnen er berichten over de plasticsoep, zowel in wetenschappelijke tijdschriften als in de krant en op TV. Maar wat is dat nu precies die plasticsoep? Aan de hand van 60 thema’s belicht de Plastic Soup Atlas van de Wereld dit wereldwijde milieuprobleem. De eerste 30 thema’s gaan over oorzaken en gevolgen, Hoe is de plasticsoep ontstaan of “op de kaart” gekomen? De tweede set van 30 thema’s gaat over de vraag wat er allemaal zou moeten gebeuren om de plasticsoep weer “van de kaart” te krijgen.

Michiel Roscam Abbing, werkzaam bij de PSF en auteur van het boek: “Ik verwacht dat dit boek voorziet in een grote behoefte. Verschillende aspecten van de plasticsoep worden in perspectief geplaatst. Dat gebeurt aan de hand van recente wetenschappelijke inzichten, indringende foto’s en infographics. Door kunststoffen te omarmen heeft de mens een bijzonder ingewikkeld en ingrijpend milieuprobleem over zich afgeroepen dat zich overal weer anders manifesteert. Ik hoop dat het lezers aanzet tot nadenken en handelen.”

Het fraai vormgegeven boek — op atlasformaat — is een samenwerkingsproject tussen de Plastic Soup Foundation en uitgeverij LIAS in Hilversum. Vanaf eind april is de Atlas te koop voor € 29,95, zowel de Engels als de Nederlandse editie. Van elk verkocht exemplaar gaat € 5 naar de Plastic Soup Foundation.

Vanaf vandaag te koop via de webshop van de PSF.

Engeland voert statiegeld in met steun van Coca-Cola

Amsterdam, 5 april 2018 – De Britse milieuminister Michael Gove heeft aangekondigd dat Engeland nog in deze regeringsperiode statiegeld invoert op alle eenmalige drankverpakkingen. Het gaat om drankverpakkingen van zowel plastic, metaal als glas. Later dit jaar volgt een consultatieronde, maar dat statiegeld wordt ingevoerd staat vast. Lees hier het officiële persbericht van de regering.

Naar schatting gaan in het Verenigd Koninkrijk jaarlijks 13 miljard drankverpakkingen over de toonbank. Slechts een beperkt deel wordt gerecycled en een ander deel belandt in het milieu. De aankondiging betreft alleen Engeland. Schotland en Wales hebben zich recentelijk al voor invoering van statiegeld uitgesproken. Minister Gove noemt statiegeld “a game changer” in de strijd tegen plasticsoep.

Anders dan in Nederland kent het Verenigd Koninkrijk nog geen enkele vorm van statiegeld en moet er een geheel nieuwe infrastructuur worden opgezet met apparaten die statiegeldflessen innemen.

Coca-Cola verzette zich, net als in andere landen, lange tijd hevig tegen invoering van statiegeld. Maar nu omarmt de multinational invoering volledig en noemt het besluit zelfs een “once-in-a-generation opportunity”

Julian Hunt, vice president van Coca-Cola in Europa, heeft aan Sky News verklaard dat hij “really pleased” was om de plannen te vernemen. Hij steunt statiegeld als antwoord op de groeiende bezorgdheid over plastic. “We zien dat met de huidige methoden 60 tot 70% wordt ingezameld. Maar dat is niet hoog genoeg”. Hij bepleit samenwerking met de Britse regering, maar ook dat er in het Verenigd Koninkrijk één en hetzelfde systeem wordt ingevoerd, om kosten voor het bedrijfsleven laag te houden en verwarring voor consumenten te voorkomen.

Maria Westerbos directeur van de Plastic Soup Foundation: “Dit is bijzonder goed nieuws. Maar de prangende vraag is waarom Coca-Cola Nederland zich niet in dezelfde woorden uitlaat als Coca-Cola Europa en openlijk uitbreiding van statiegeld in Nederland omarmt, ook op kleine flesjes en blik. Hoelang moeten we daar nog op wachten?”

,

Nomadologisch manifest

Amsterdam, 5 april 2018 – Het Nomadologisch manifest is een filosofisch pleidooi van Huig de Groot (1951) om onze samenleving opnieuw in te richten opdat onze relatie met de natuur hersteld wordt. De Plastic Soup Foundation was uitgenodigd om bij de presentatie van het boek, verschenen bij uitgeverij Palmslag, die verstoorde relatie vanuit het perspectief van plastic toe te lichten.  

Huig de Groot betoogt dat jagers-verzamelaars in harmonie met de natuur leven en er onderdeel van uitmaken. Sinds de agrarische revolutie is die relatie verstoord geraakt. Hij vertelt levendig over zijn reizen en ontmoetingen met de laatste mensen die min of meer nog als nomaden leven in verschillende continenten. De conclusie is onontkoombaar: mensen zijn onderdeel van de natuur, maar plaatsen zich erbuiten door de natuur ondergeschikt te maken en roofbouw te plegen. De disharmonie leidt in combinatie met overbevolking tot steeds ergere milieurampen. Er staan geen pasklare antwoorden in het boek hoe we moeten komen tot een wereld waarin zorg voor het milieu het leidende principe is, in plaats van winstmaximalistatie. Het Nomadologisch manifest zet vooral aan tot nadenken.  

Met plastic is een jaar of zeventig geleden een niet-natuurlijk materiaal geïntroduceerd dat goedkoop te produceren is, dat vanwege gunstige eigenschappen andere materialen vervangt en dat daarom overvloedig wordt toegepast, met name als eenmalig verpakkingsmateriaal. In het milieu vergaat plastic niet. Wel valt het uiteen in steeds kleiner stukjes die een schadelijke uitwerking hebben op dieren en ecosystemen. Het gemak van plastic staat in schril contrast met de milieuschade die het aanricht. Drastische reductie van het gebruik van plastic is noodzakelijk en het Nomadologisch manifest bepleit een verbod op verpakkingsplastic. Ook als we vandaag stoppen met (verpakkings)plastic zal de schadelijke uitwerking van al het plastic in het milieu eeuwenlang voortduren.  

De mens kan niet zonder een gezond milieu. Inmiddels is ook het omgekeerde waar; het milieu kan niet meer gezond gemaakt worden zonder ingrijpen van de mens. Onze omgang met plastic is daar bij uitstek een voorbeeld van.   

Lees hier meer over het boek Nomadologisch manifest van Huig de Groot.

,

Microplastics in gebotteld drinkwater 

Amsterdam, 4 april 2018 – Afgelopen september publiceerde Orb Media, een Amerikaanse organisatie voor onderzoeksjournalistiek, een rapport over vervuiling van kraanwater wereldwijd met microplastics. Daartoe waren 159 monsters onderzocht van over de hele wereld en meer dan 80% daarvan bleek vervuild.  

Nu laat de organisatie weer van zich horen. Orb heeft ditmaal geen kraanwater, maar flessenwater laten onderzoeken. Niet minder dan 250 literflessen van bekende merken, gekocht in negen verschillende landen, werden onderzocht door de State University of New York. Gemiddeld werden 10 deeltjes per fles aangetroffen. Het onderzoek is nog niet verschenen in een wetenschappelijk tijdschrift. 

Ondanks het feit dat bottelaars van water voldoen aan hoge eisen van kwaliteit en veiligheid is het kennelijk niet te vermijden dat er plastic deeltjes in het water terecht komen. Wie alleen al de plastic dop van de fles afschroeft, veroorzaakt door de wrijving deeltjes die in het water terecht komen.  

Onderzoekleider professor Sherri Mason wil met het rapport zeker niet de onderzochte merken aan de kaak stellen, maar zegt, aangehaald door de BBC: “It’s really showing that this is everywehere, that plastic has become such a pervasive material in our society”. 

,

Plastic Soup lespakket vanaf nu te bestellen

Amsterdam, 3 april 2018 – Wil jij met je klas aan de slag met het thema plasticsoep? Dat kan! Plastic Soup Foundation heeft een lespakket ontwikkeld voor groep 4 t/m 8 waarbij je samen alles over plasticsoep komt te weten en actief aan de slag gaat om plastic verbruik te verminderen. Het programma, dat mogelijk wordt gemaakt door discounter Aldi, bestaat uit spannend en avontuurlijk lesmateriaal over de plasticsoep. Je ontvangt een speciale box met o.a. toegang tot een digitale lessenserie, plasticsoep uit Hawaï, posters, actiekaarten, een leesboek, een spannende en humoristische animatie over de wereld Onder Zee en een speciale Kidsweek over plasticsoep voor de hele klas. Uiteraard wordt er in de lessen aan verschillende kerndoelen gewerkt.

Het lespakket is nu gratis te bestellen op www.plasticsoupjunior.orgJe betaalt alleen verzendkosten à €7,50. Vanaf 20 augustus wordt de plasticsoep box verstuurd naar je school, precies op tijd voor het nieuwe schooljaar. Bestel snel, want op=op. Veel plezier!