, ,

Gevoelige feiten over plastic

Luister naar je gevoel. Het is het mantra van deze tijd. Maar mijn gevoel heeft het niet altijd bij het rechte eind, het zit er soms zelfs faliekant naast. Sterker nog, mijn gevoel heeft de onhebbelijke neiging zand in mijn ogen te strooien. Het verleidt me domme dingen te doen en daar nog een overtuigend verkooppraatje bij te verzinnen ook. Ik trap er maar al te gemakkelijk in.

Zo was ik verrukt toen ik na een lange zoekactie een heel verantwoord wollen fleecevest afrekende, helemaal plasticvrij. “Je hebt een geweldige slag voor het milieu geslagen”, jubelde mijn gevoel, terwijl ik op weg naar huis nog net voor sluitingstijd door een supermarkt holde en een in plastic gewikkelde komkommer greep. “Stel dat je een gewone fleece had gekocht, dan had je miljoenen plastic microvezels de lucht in geslingerd.”

Dat klopt, maar wat het gevoel er niet bij vertelde, was dat ik helemaal geen vest nodig had en dat wollen ding louter gekocht had om iets verantwoords te doen. Van milieubesparing was dus geen sprake. Ik had het milieu een grotere dienst bewezen als ik naar een winkel was gefietst met plasticvrije komkommers.

Alle kleine beetjes helpen, kletste mijn gevoel toen ik licht begon te twijfelen aan mijn goede daad. Het weerwoord borrelde pas op toen ik de volgend dag het zand uit mijn ogen wreef: het plasticprobleem gaat niet om kleine beetjes, maar over onvoorstelbaar grote hoeveelheden. Tussen de 8 en 12 miljard kilo plastic komt er jaarlijks in het milieu terecht.

Als we daar echt iets aan willen doen, moeten we vooral de grote vervuilers aanpakken. Dat kunnen we niet aan ons gemakzuchtige gevoel overlaten. Het gaat om feiten: wat zijn de grote bronnen? Wat is de top 10 van het plastic zwerfafval? Welke drankflessen, welke supermarkttassen, hoeveel sigarettenfilters? Als we weten waar het meeste zwerfplastic vandaan komt, kunnen we die bronnen efficiënt aanpakken.

Dat is precies het doel van de World Cleanup Day. Op 21 september gaan in meer dan 160 landen mensen de straat op om plastic zwerfvuil te spotten en op te ruimen. Met de app Litterati gaat dat heel gemakkelijk: je maakt een foto van ieder stukje zwerfafval dat je tegenkomt en hangt er tags met kenmerken aan. Thuis uploaden en klaar is kees. En dat afval natuurlijk meteen de prullenbak in.

Al die gegevens komen in een wereldwijde zwerfafval-database. Organisaties als de Plastic Soup Foundation gaan vervolgens met de grootste vervuilers in gesprek, bijvoorbeeld de supermarkten waarvan de meeste plastic tassen gevonden worden. Dan gaat er echt iets gebeuren.

Ik zet 21 september met uitroeptekens in mijn agenda en download Litterati alvast op mijn telefoon. Mijn gevoel jubelt dat dat hartstikke goed is. Ik glimlach en laat het maar even begaan.

Renske Postma

(foto: Jeroen Gosse)

, ,

Plastic in drankblikjes zet statiegelddebat op scherp

Amsterdam, 1 juli 2019 – Alle drankblikjes van de merken die het meest in het zwerfvuil worden aangetroffen, bevatten een laagje plastic. Dat blijkt uit een onderzoek van Recycling Netwerk Benelux. Het plastic laagje zit aan de binnenkant en voorkomt dat het metaal corrodeert. Het plastic moet ook een reactie tussen de drank en het aluminium of staal van het blikje voorkomen. In het experiment van Recycling Netwerk tast zoutzuur het metaal aan en blijft het plastic laagje over.

Dit gegeven heeft mogelijk grote gevolgen voor het Nederlandse statiegeldbeleid. De staatssecretaris voor Infrastructuur en Waterstaat, Stientje van Veldhoven (D66), heeft blik tot dusver namelijk categorisch uitgesloten van statiegeld omdat het in haar ogen niet zou bijdragen aan de plasticsoep. Het tegendeel blijkt waar. Kijk hieronder naar filmpje waarin zij aan het woord komt in debat met de Tweede Kamer.

Meer blikjes dan flesjes

Recycling Netwerk stelt in zijn persbericht vast dat alleen al in Nederland het afgelopen jaar 1,58 miljard blikjes zijn verkocht, ruim 13 procent meer dan twee jaar geleden. Blikjes maken samen bijna 63% uit van het aantal drankverpakkingen in het zwerfafval. Bovendien groeit het aantal blikjes in het milieu en op straat. Per kilometer worden er nu ruim 24 aangetroffen, terwijl dat twee jaar geleden nog ruim 22 waren. Tijdens de World Clean Up Day Nederland 2018 waren blikjes na sigarettenpeuken het meest aangetroffen afvalitem. Dergelijke cijfers tonen ook het nut van data uit zwerfvuilmonitoring aan in het statiegelddebat en in bronaanpak in brede zin.

Blikken die doden

Het is onverdedigbaar om blik nog langer uit te sluiten van statiegeldwetgeving. Eerder bleek al dat runderen die hooi of kuilvoer eten dodelijke interne verwondingen kunnen oplopen door scherpe stukjes metaal. Die stukjes komen in het voer terecht wanneer (berm)gras dat met blikjes is vervuild wordt gemaaid en vermalen. Zestig procent van de ondervraagde veeboeren zei met dit probleem te kampen. Jaarlijks zouden alleen al in Nederland 4.000 runderen aan de gevolgen van vermalen blikjes overlijden. Vooral om die reden hebben boerenorganisaties als LTO Nederland zich aangesloten bij de Statiegeldalliantie.

Maria Westerbos, directeur van de Plastic Soup Foundation: “Het kabinet moet de regelgeving over statiegeld aanpassen. Dat heeft het onlangs nog gedaan om de doelen in overeenstemming te brengen met die van de Europese Unie. Statiegeld op blik moet in Nederland en in Europa snel worden gerealiseerd, ook om een belangrijke bron van plasticsoep te voorkomen.”


Lees ook:

Uitgeklede statiegeldregeling treft slechts 19 van zwerfvuil drankverpakkingen

Blikken die doden

, ,

Wereldwijde oproep CLEAN PLANET: voer statiegeld in en stop vervuiling door flesjes en blikjes

Amsterdam, 9 mei 2019 – Een wereldwijd netwerk van milieuorganisaties uit vijf continenten roept op tot wereldwijde invoering van statiegeld op drankverpakkingen. Gedurende een heel etmaal beelden deze milieuorganisaties op donderdag 9 mei om 09:00 uur lokale tijd de woorden “Clean Planet” uit op iconische plekken in de ruim 20 deelnemende landen.

In Nederland doen Recycling Netwerk Benelux, de Plastic Soup Foundation en GoClean De Liemers samen aan de actie mee. De levensgrote letters Clean Planet – gemaakt van blikjes die tussen het zwerfafval zijn gevonden – zullen verrijzen op de oever van de Nederrijn nabij Arnhem.


Aandacht voor wereldwijde milieuvervuiling

Met deze actie wordt aandacht gevraagd voor de wereldwijde milieuvervuiling door drankverpakkingen. Daarvan werden er in 2015 wereldwijd circa 1,6 biljoen stuks verkocht en de verwachting is dat dit aantal in 2019 de grens van 1,9 biljoen stuks gaat bereiken. Vele hiervan belanden in ons milieu. Statiegeld is een bewezen en effectieve maatregel om dit tegen te gaan. Bijna alle Nederlandse gemeenten, alle twaalf provincies, alle 21 waterschappen en 190 bedrijven roepen vanuit de Statiegeldalliantie al geruime tijd op tot uitbreiding van statiegeld in Nederland naar blikjes en kleine plastic flesjes.

De Europese Unie wil drankverpakkingen in het zwerfafval effectief aanpakken. De nieuwe Europese richtlijn over single-use plastic voorziet erin dat plastic flessen binnen tien jaar in alle lidstaten voor 90 procent selectief moet worden ingezameld. In de praktijk betekent dit invoering van statiegeld op plastic flessen in alle EU-landen, omdat alleen met statiegeld dergelijke hoge inzamelingcijfers kunnen worden behaald.

Statiegeld op blikjes

In Nederland vragen milieuorganisaties met deze actie specifiek aandacht voor statiegeld op blikjes. Ze verzoeken de regering om deze mee op te nemen in het wetgevingstraject voor statiegeld. Samen met flesjes maken blikjes doorgaans immers 40 procent van het zwerfafval uit. Tijdens World Cleanup Day in september 2018 zijn in Nederland ruim 35.000 stuks afval opgeruimd en geregistreerd. Blikjes stonden op plek twee en flesjes op plek drie van de meest gevonden items, zo blijkt uit onderzoek van Plastic Soup Foundation. De blikjes vormen een gevaar voor dieren en vooral voor koeien. Als een weggegooid blikje wordt mee gemaaid, komen er scherpe stukjes in het veevoer. Dit leidt bij koeien tot inwendige bloedingen en geperforeerde darmen, waaraan ze kunnen overlijden.

Statiegeld is nu al in veertig landen doeltreffend in de bestrijding van plastic flessen en blikjes in het zwerfvuil. Het aandeel van grote flessen in het zwerfafval wordt hierdoor met 70 tot 90 procent verminderd, zo berekende het onderzoeksbureau CE Delft in opdracht van de Nederlandse regering.

 

,

Uitgeklede statiegeldregeling treft slechts 19% van zwerfvuil-drankverpakkingen

Amsterdam, 24 april 2019 – Plastic flesjes op straat zijn een grote ergernis en dragen bij aan plasticsoep. Drankverpakkingen waar statiegeld op zit, komen echter nauwelijks in het milieu terecht (of worden snel door iemand opgeraapt en naar de winkel teruggebracht). De roep om statiegeld is dus sterk. Pleitbezorgers van statiegeld waren in februari 2017 nog hoopvol gestemd. Toen bood Merijn Tinga (Plastic Soup Surfer) de Tweede Kamer een petitie aan en ter plekke schaarden aanwezige Kamerleden zich achter de doelstelling om in drie jaar tijd 90% minder plastic flessen in het milieu te realiseren. Dergelijke ambitieuze retourpercentages vallen alleen met statiegeld te halen.

Reductiedoelstelling uitgekleed

In maart 2018 werd de zogeheten petitiemotie door staatssecretaris Van Veldhoven (D66) afgezwakt tot een “reductiedoelstelling voor kleine plastic flessen in het zwerfafval van 70-90%”. Als deze doelstelling niet op een andere manier wordt gehaald, wat zeer waarschijnlijk lijkt, wordt begin 2021 statiegeld ingevoerd op kleine flesjes op grond van nieuwe wetgeving. De tekst van die wet (de voorpublicatie tot wijziging van het Besluit beheer verpakkingen 2014) is inmiddels in de Staatscourant gepubliceerd. Na publicatie bleek een verdere afzwakking: sappen en zuivel in plastic flesjes worden uitgezonderd. De staatssecretaris is niet bereid de tekst hierop alsnog aan te passen, bleek tijdens een recent Kameroverleg. Zij weigerde ook invoering van statiegeld op andere drankverpakkingen, met name blik, in de wet voor te bereiden.

Nauwelijks reductie zwerfafval drankverpakkingen

’s-Lands bekendste zwerfvuilraper Dirk Groot, alias de Zwerfinator, onderzocht wat het effect zou zijn op de aanwezigheid van drankverpakkingen in het zwerfvuil als de voorgenomen statiegeldregeling in werking zou treden. Hij nam de proef op de som in 43 Nederlandse gemeenten. Hij liep 1.000 kilometer en trof daarbij 36.710 drankverpakkingen in het milieu en op straat aan. Die ruimde hij op én legde ze vast met behulp van de Litterati-app. Dat laatste bood een verhelderend inzicht.

Een ruime meerderheid van de aangetroffen drankverpakkingen (23.037 items) betrof blikjes, ofwel 62,8 procent. Blikjes vallen echter buiten het wetsvoorstel. Ook turfde hij 5.195 drankverpakkingen zoals drinkzakjes en drankkartons, goed voor 14,2% van het totaal. Beide zorgen samen dus al voor driekwart van de drankverpakkingen in het zwerfvuil, maar vallen buiten de petitiemotie. Die gaat in de huidige vorm immers alleen over een deel van de plastic flesjes, tot grote teleurstelling van een aanzienlijk deel van de Tweede Kamer.

 

Op slechts 19,3 procent van de drankverpakkingen in het zwerfafval komt mogelijk statiegeld

Dirk Groot registreerde in totaal 8.478 plastic flesjes, ofwel 23,1% van het totaal aantal drankverpakkingen. De staatssecretaris wil echter alleen statiegeld op kleine flesjes voor water en frisdrank. Daarvan telde de Zwerfinator er 7.089 (19,3%). Plastic flesjes voor sappen en zuivel zijn uitgezonderd. Daarvan telde hij er 1.389 (3,8%).

Zwerfinator concludeert dat van alle als zwerfvuil aangetroffen drankverpakkingen dus slechts 19,3 procent in aanmerking komt voor de uitgeklede statiegeldregeling, zoals voorgesteld door de staatssecretaris. Verwacht mag worden dat dankzij statiegeld een groot deel van de plastic flesjes, maar lang niet alle, uit het zwerfvuil wordt gehouden. De regeling zal echter niet leiden tot vermindering van alle overige soorten drankverpakkingen in het zwerfafval. In tegendeel: ongewenste verschuivingseffecten van drankfabrikanten richting blik en alternatieve drankverpakkingen worden gevreesd.


Lees ook – PSF en andere milieuorganisaties: ontwerpbesluit statiegeld moet beter

Lees ook – Duidelijkheid over antistatiegeldplan

 

, , ,

Albert Heijn dringt plastic terug met “dry misting”

Amsterdam, 28 maart 2019– Door groentes als sla, cherrytomaten, bospenen en door fruit als peren en appels te benevelen kun je op verpakkingsplastic besparen. De techniek, die de houdbaarheid van groente en fruit verlengt, is uitvoerig getest en blijkt veelbelovend. Albert Heijn is een proef gestart in Hoofddorp met een plasticvrije groente– en fruitafdeling waar het de “droge mist” toepast. Dit past in het streven van Albert Heijn om in 2025 25% minder plastic te gebruiken. Eerder dit jaar hebben 75 organisaties het Plastic Pact ondertekend. Deze organisaties beloven de milieudruk van plastic te verminderen en de circulariteit te bevorderen. Albert Heijn is een van hen. “Dry misting” is zonder twijfel veelbelovend, maar andere oplossingen hebben de schijn tegen.

Plastic Pact

De slogan die Albert Heijn al een tijdje voert, is Samen naar minder verpakkingen en meer recycling. De doelstellingen van het Plastic Pact komen vrijwel overeen met die van Albert Heijn. Het supermarktconcern vat zijn doelstellingen als volgt samen:“Doel is om in 2025 20% minder plastic te gebruiken, meer plastic opnieuw gebruiken en al het nieuwe plastic 100 procent recyclebaar te maken. Een mooi moment om onze eigen ambities op het gebied van verpakkingen nogmaals onder de aandacht te brengen. Albert Heijn wil in 2025 maar liefst 25% minder verpakkingen gebruiken. Dat is zo’n 20 miljoen kilo. Daarnaast willen we dat in 2025 alle verpakkingen van onze eigen merkproducten 100% recyclebaar zijn.”

Vooral schijnoplossingen

Om plastic in het milieu te voorkomen, is absolute reductie een eerste vereiste. Bij “dry misting” is dat het geval. Andere maatregelen van Albert Heijn zijn eerder schijnoplossingen:

  • De voorgenomen reductie van plastic gaat namelijk vooral over relatief minder plastic (uitgedrukt in gewicht per verpakkingsproduct) maar is daarmee nog niet automatisch ook reductie in absolute zin. Als Albert Heijn groei van zijn marktaandeel realiseert, dan kan het supermarktconcern in absolute zin meer plastic produceren.
  • De gewichtsreductie per verpakt product biedt bovendien geen oplossing voor minder zwerfplastic en houdt het systeem van eenmalige verpakkingen in stand;
  • Het vervangen van een steeds groter deel van het primaire plastic door gerecycled plastic verkleint ook niet de kans dat een plastic verpakking in het milieu terecht komt;
  • Investeren in bioplastics biedt vooralsnog geen soelaas omdat de meeste bioplastics in het milieu dezelfde ellende veroorzaken als plastics gemaakt van olie.

Welke mogelijkheden benut Albert Heijn (nog) niet?

Een werkelijk ambitieuze aanpak van de plasticsoep zou prioriteit geven aan reductie van verpakkingen die het meest als plastic zwerfvuil worden aangetroffen. Dit zijn vrijwel alle items die in de AH to go-winkels worden verkocht. In een ambitieuze aanpak zouden transparante en absolute reductiedoelstellingen zijn geformuleerd, zou het supermarktconcern aan zijn toeleveranciers eisen stellen met betrekking tot de verpakking van hun A-merkproducten (het Plastic Pact gaat alleen over de huismerken), zou ook natural branding als alternatief volop omarmd worden, zou geïnvesteerd worden in de logistiek van re-fill systemen, en last but not least zou het statiegeldsysteem breed worden toegepast.

Geen transparantie over statiegeld

Het beste systeem om circulariteit te bevorderen en zwerfvuil te voorkomen, is het invoeren van statiegeld. Maar statiegeld wordt niet één keer genoemd, noch in het Plastic Pact, noch in de communicatie van Albert Heijn. De simpele reden is dat Albert Heijn er alles aan doet om het systeem van statiegeld tegen te werken.


Lees ook – Duidelijkheid over antistatiegeldplan

Lees ook – Gaan Nederlandse supermarkten de plasticketen sluiten, te beginnen in Spanje?

Lees ook – Jumbo omarmt natural branding

 

, , ,

Rijkswaterstaat kondigt samenwerking met Schone Rivieren aan

Amsterdam, 21 maart 2019 – De rivieroevers van Nederland zijn erg vervuild met plastic afval. Dat blijkt uit onderzoek van Schone Rivieren, een initiatief van IVN Natuureducatie, Plastic Soup Foundation en Stichting De Noordzee. Samen met vrijwilligers deden zij op ruim 200 plekken langs de Maas en Waal onderzoek naar het soort afval op de rivieroevers. In totaal werden er bijna 77.000 stukken afval gevonden. Daarvan is 84% plastic. Op 43% van de onderzochte plekken zijn bovendien zogenoemde nurdles aangetroffen: plastic korrels die klein zijn, maar een van de grootste bronnen van vervuiling en riskant voor dieren. Ook sigarettenfilters, piepschuim en wattenstaafjes staan in de top 15.

Rijkswaterstaat kondigt samenwerking aan met Schone Rivieren

De resultaten van het rivierafvalonderzoek zijn donderdagmiddag gepresenteerd aan gedeputeerden van de provincies Gelderland, Noord-Brabant en Limburg en wethouders van gemeenten langs de rivieren. Ook Rijkwaterstaat was aanwezig en kondigde een samenwerking aan: ‘Dit is het moment om de initiatieven die er zijn te verbinden aan de beleidsvorming op plastic zwerfafval in rivieren. Want wat niet in de rivier komt, komt ook niet in zee’,aldus Wilma Middel, adviseur bij Rijkswaterstaat voor de aanpak van zwerfafval in rivieren. Zij heeft opdracht gekregen van het Ministerie van Instrastructuur en Waterstaat om beleid te ontwikkelen voor de aanpak daarvan. Middel: “Rijkwaterstaat kijkt uit naar de samenwerking met Schone Rivieren om de rivieren schoon te maken en te houden”. Na de presentatie in Wamel hebben de bestuurders, beleidsmakers en onderzoekers nog gezamenlijk een rivieroever langs de Waal opgeruimd en geanalyseerd.

Onderzoek naar plastic afval in rivieren

Het rivierafvalonderzoek is onderdeel van Schone Rivieren. Een project dat als doel heeft de Nederlandse rivierdelta in 2030 plasticvrij te krijgen. Er worden opruimacties georganiseerd en er wordt onderzoek gedaan met ‘citizen science’. Honderden vrijwilligers zijn opgeleid tot onderzoekers. Zij monitoren twee keer per jaar hun eigen stuk rivieroever langs de Maas en Waal. Aan dit onderzoek deden 221 vrijwilligers mee.

Flessen, wattenstaafjes, maandverband en kleerhangers

In de top 15 van meest gevonden soorten afval staan plastic wegwerpverpakkingen zoals flessen, doppen en wikkels en veel verpakkingsmateriaal voor bijvoorbeeld snoep en chips. Opvallend is dat er veel sanitair afval op de oevers ligt, zoals plastic wattenstaafjes, maandverband en sanitaire doekjes. Vermoedelijk stroomt dit via het riool in de rivier na hevige regenval of nadat bij de waterzuivering niet al het afval eruit is gefilterd. Daarnaast vindt moedwillige dumping plaats van grof afval. Spullen zoals een kapstok, kleerhangers, stofzuigeronderdelen en gehele BBQ’s illustreren dat. Ook is afval aangetroffen dat vermoedelijk afkomstig is van binnenvaartschepen, zoals jerrycans, verfblikken en lege verpakkingen van smeermiddelen.

Opruimen én bronaanpak

Elk jaar raken miljoenen zeezoogdieren en vogels verstrikt in plastic. De dieren zien het plastic aan voor voedsel en kunnen zo sterven met een buik vol afval. Schone Rivieren wil niet alleen het plastic opruimen, maar het afvalprobleem bij de bron aanpakken. Het rivierafvalonderzoek geeft inzicht in de verschillende soorten afval, de meest voorkomende stukken afval en de meest vervuilde hotspots. Zo kunnen IVN Natuureducatie, Plastic Soup Foundation en Stichting De Noordzee bedrijven aanspreken op hun verantwoordelijkheid, gesprekken voeren met beleidsmakers en het bewustzijn onder consumenten vergroten. De komende jaren wordt het Schone Rivieren-project en het rivierafvalonderzoek uitgebreid naar alle rivieren in Nederland.


Gepubliceerd zoals verschenen op Schone Rivieren

,

Protest Greenpeace bij Unilever tegen wegwerpplastic

Amsterdam, 19 maart 2019 – Dansend op de muziek van DJ’s maakt Greenpeace overmorgen duidelijk dat Unilever zich niet uit de plasticsoep kan recyclen. Pal voor het hoofdkantoor in Rotterdam wordt de multinational ter verantwoording geroepen. Het is ook de start van een tocht met het schip De Beluga II de Rijn op, richting Nijmegen en verder. Op dat schip staat een gigantisch monster van wegwerpplastic. In Rotterdam wordt dat monster letterlijk teruggegeven aan de levensmiddelengigant. Iedereen is uitgenodigd om mee te dansen. Meld je hier aan voor de Plastic Monster Rave op 21 maart.

Wat is het probleem? 

Unilever verkoopt wereldwijd producten in wegwerpverpakkingen. In landen met weinig koopkracht zijn dit vooral miniverpakkingen. Een eerder dit jaar verschenen rapport brengt de problematiek voor de Filippijnen in kaart. Elke Filippijn gebruikt gemiddeld 591 miniverpakkingen (ook sachets geheten) per jaar. Dagelijks gaan er 14 miljoen miniverpakkingen over de toonbank, jaarlijks bijna 60 miljard, in dit land alleen al. Veel van die verpakkingen eindigen op straat en in het milieu. Ze hebben voor waste-pickers geen enkele waarde en zijn niet goed te recyclen, omdat ze uit meerdere folielagen bestaan. Het zijn er zoveel dat zero-waste doelstellingen, om woongemeenschappen afvalvrij te krijgen en te houden, onmogelijk gehaald worden. Tien bedrijven blijken verantwoordelijk voor 60% van al het aan hun merken herkenbare zwerfafval. Unilever behoort met Nestlé en Procter&Gamble tot de drie grootste vervuilers in de Filippijnen.

Wat is het antwoord van Unilever?

In november 2016 heeft toenmalig staatssecretaris Dijksma van Infrastructuur en Milieu afspraken gemaakt met werkgeversorganisatie VNO-CNW, zuivelgigant FrieslandCampina, de Indonesische Kamer van Koophandel en het bedrijfsleven “om het gebruik van eenmalige wegwerpverpakkingen van bijvoorbeeld noodles, chocola of koffie aan te pakken”. De in het gezamenlijk persbericht van Ministerie van IenM en VNO-NCW genoemde reden, luidde als volgt: “Zogenoemde single use packages leiden tot nog meer zwerfvuil op straat en in zee (plasticsoep). Een groot probleem in Indonesië, dat nu de een na grootste plasticvervuiler ter wereld is.” Unilever is vanaf het begin betrokken bij dit initiatief, maar in plaats van te stoppen met miniverpakkingen en deze producten via refill-systemen aan te bieden, kiest Unilever voor recycling van de meerlaagse miniverpakkingen.

CreaSolv recycling

Unilever zet namelijk in op de zogeheten CreaSolv recycling techniek en heeft inmiddels een pilotfabriek in Indonesië staan. Daarmee laat het bedrijf zien dat het technisch mogelijk is om meerlaagse miniverpakkingen te recyclen. Maar hoe garandeert Unilever dat al die verpakkingen na gebruik daadwerkelijk voor recycling zullen worden ingeleverd? Niemand die ze inzamelt en het transport over vaak lange afstanden is duur en gecompliceerd. Zolang dát antwoord niet wordt gegeven, is deze oplossing een schijnoplossing die niet gericht is op bestrijding van de plasticsoep, maar op het onbeperkt voortzetten van de verkoop van wegwerpplastic in miniverpakkingen. Voor Unilever staat de groeimarkt helaas nog steeds voorop.

Foto. Freedom Island Waste Clean-up en Brand Audit in de Filippijnen, 2017. Biel Calderon/Greenpeace.

, ,

Minstens 24 miljoen nurdles aangespoeld bij Nederlandse kusten

Amsterdam, 14 maart 2019 – Minstens 24 miljoen nurdles zijn aangespoeld op de stranden van de Waddeneilanden en de Friese en Groningse dijken. De oorzaak is het overboord slaan van containers van het vrachtschip MSC Zoe begin dit jaar. Dit hebben onderzoekers aan de Rijksuniversiteit Groningen vastgesteld. Nurdleverlies lijkt een eenmalig incident, maar is in werkelijkheid een structureel probleem.

Begin dit jaar sloegen 350 containers van boord van het vrachtschip MSC Zoe. Enkele waren gevuld met plastic nurdles, de grondstof voor plastic producten. Ze kwamen terecht op stranden van Waddeneilanden en spoelden ook aan op de Friese en Groningse dijken.  De nurdles vallen nauwelijks op te ruimen, hoewel Schiermonnikoog een poging doet met een speciale stofzuiger. Ze zullen in de toekomst ook blijven aanspoelen. De onderzoekers van de Rijksuniversiteit Groningen hebben een slimme manier bedacht om in kaart te brengen waar de nurdles gevonden worden, met behulp van vrijwilligers en een interactieve kaart op waddenplastic.nl. Voor de analyse van de RUG kiezen de onderzoekers en de vrijwilligers op de vloedlijn kwadranten uit van 40 x 40 cm en tellen daarin alle nurdles. Dit herhalen ze om de tien meter. Daarna voeren ze de gegevens in. Tot nu toe zijn er driehonderd kwadranten geteld op basis waarvan de miljoenenschatting is gemaakt.

Ook uit het recente verleden blijkt dat overboord geslagen containers tot nurdlerampen kunnen leiden. Dat gebeurde onder andere bij Zuid-Afrika en Hong Kong. Maar hoe staat eigenlijk het met het dagelijkse nurdleverlies? Op die vraag biedt de Shoreliner inzicht.

Iedere twee maanden kwart miljoen nurdles geteld

Met de Shoreliner kan plastic drijfvuil op rivieren worden afgevangen en verwijderd. Ingenieursbureau Tauw heeft het systeem ontwikkeld voor het Havenbedrijf Rotterdam en Rijkswaterstaat. Het werd onlangs verkozen tot het meest duurzame project van de Rotterdamse Haven. De Shoreliner ligt sinds twee jaar in de Lekhaven en wordt om de maand geleegd. Bij elke leging worden er — afgezien van ander drijvend plastic afval — circa 250.000 nurdles geteld. Dat zijn er dus alleen al op deze ene plek 3 miljoen per jaar. De hoeveelheid die jaarlijks via de Nieuwe Waterweg in zee terecht komt, is mogelijk een veelvoud van de aangespoelde nurdles die de MSC Zoe verloor.

Afspraken over nurdleverlies ontbreken

De afgevangen nurdles in de Lekhaven zijn afkomstig van plastic producenten die langs de hele loop van de rivier zijn gevestigd. Die producenten gaan er uitermate slordig mee om, ondanks de plechtige belofte van de industrie om in het kader van Operation Clean Sweep verlies aan nurdles te voorkomen. In Nederland is onlangs het Plastic Pact ondertekend waarin beloofd wordt om de milieudruk van plastic in 2025 met 20% te verminderen. Maar afspraken over nurdleverlies ontbreken daarin. Individuele plasticproducenten als Dow Chemical, Sabic of Borealis hebben de overeenkomst niet getekend, wel overigens de brancheorganisatie Federatie Nederlandse Rubber- en Kunststoffenindustrie (NRK) bij wie ze aangesloten zijn. Maar het is de vraag of de NRK nurdleverlies gaat aanpakken.

Samenwerking voor onderzoek

De Plastic Soup Foundation doet samen met Stichting De Noordzee en IVN in het kader van Schone Rivieren onderzoek naar afval in de rivieren op de oevers van de Maas en Waal. De nurdle scoort hoog bij de items die in de Nederlandse rivieren worden aangetroffen. Dit onderzoek zal binnenkort aanzienlijk worden uitgebreid, dankzij een belangrijke donatie van de Nationale Postcode Loterij.

Maria Westerbos, directeur van de Plastic Soup Foundation: “Zolang er geen echt commitment is van de industrie en ook wettelijke maatregelen uitblijven, zullen nurdles massaal de Noordzee in blijven stromen. Het is een ramp die elke dag opnieuw plaatsvindt.”

Foto: Tauw


Lees ook – Grootschalig verlies van pellets op zee blijft nog zonder sancties

Lees ook – Shoreliner ideaal om drijvend plastic afval te analyseren

Lees ook – Schone Rivieren ontvangt bijna twee miljoen euro om rivierdelta plasticvrij te maken

, ,

Wil het kabinet-Rutte wel echt minder plastic?

Amsterdam, 6 maart 2019– Staatssecretaris Stientje van Veldhoven (D66) van Infrastructuur en Waterstaat belooft dat Nederland in 2025 twintig procent minder (verpakkings)plastic gebruikt dan in 2017. Daarover zijn in het Plastic Pact afspraken gemaakt met plastic producerende en plastic toepassende bedrijven. Echte plasticproducenten, zoals Dow Chemical, Sabic of Borealis, hebben het Plastic Pact echter niet getekend en verplichten zich tot geen enkele vermindering.

Wie minder plastic wil, moet vooral minder plastic produceren. Je mag daarom van het kabinet verwachten dat het plasticproductie ontmoedigt. Het tegendeel blijkt het geval. Niet alleen is het niet gelukt om individuele plasticproducenten het Plastic Pact te laten ondertekenen, achter de schermen heeft het kabinet zich zelfs ingespannen om nieuwe plasticfabrieken naar Nederland te halen.

De Britse chemiegigant INEOS stond eind vorig jaar voor de locatiekeuze voor de bouw van nieuwe plasticfabrieken, die goedkoop schaliegas uit de Verenigde Staten als grondstof voor pellets gebruiken. De keuze ging tussen de Botlek en Antwerpen. Met de bouw is een investering van 3 miljard euro gemoeid. Het bedrijf koos uiteindelijk voor Antwerpen. Zowel België als Nederland hebben hard gelobbyd om de nieuwe plasticfabrieken te krijgen, zo blijkt uit onderzoek van het journalistencollectief Follow the Money.

Het artikel citeert Adriaan Visser (D66), wethouder grote projecten in Rotterdam, die in de gemeenteraad op 17 januari jongstleden tekst en uitleg gaf over de manier waarop INEOS moest worden overtuigd om voor Rotterdam te kiezen: “Ik kan echt met mijn hand op mijn hart vertellen dat wij daar alles aan gedaan hebben. En niet alleen wij. Ook het Havenbedrijf, VNO-NCW, het kabinet tot aan de minister-president aan toe, de minister van Economische Zaken en Klimaat en het Netherlands Foreign Investment Agency hebben nadrukkelijk geprobeerd het bedrijf naar Rotterdam te halen.”

Maria Westerbos, directeur van de Plastic Soup Foundation: “Het kabinet spreekt met twee monden, een doodzonde in de politiek. Wij vragen hom of kuit. Als het kabinet ons minder plastic belooft, moet het ten eerste ervoor zorgen dat er minder wordt geproduceerd, om te beginnen op Nederlands grondgebied. Dat er achter de schermen voor méér plastic wordt gelobbyd, voedt de gedachte dat het Plastic Pact niet meer is dan een greenwash-operatie voor de bühne.”

Foto: Rijksoverheid


Lees ook: INEOS bouwt voor 3 miljard euro plasticfabrieken bij Antwerpen

, , , ,

Grootschalig verlies van pellets op zee blijft nog zonder sancties

Plastic Soup Foundation organiseert pellet telling in Nederland

Amsterdam, 21 januari 2019– Het vrachtschip MSC Zoe verloor begin deze maand minstens 292 containers en sommige waren gevuld met pellets. Van pellets, ook wel nurdles genoemd en per stuk niet groter dan 5 millimeter, worden producten van plastic gemaakt. Het strand van Schiermonnikoog werd met miljoenen van die plastic korreltjes overspoeld. Aangezien ze grote ecologische gevolgen kunnen hebben voor de kwetsbare waddennatuur, onderzoekt de Rijksuniversiteit Groningen waar ze terecht zijn gekomen. In tegenstelling tot grotere stukken plastic zijn ze nauwelijks op te ruimen.

Het verlies van de miljoenen pellets op de Waddenzee vormde helaas geen uitzondering. In oktober 2017 kwamen nurdles uit twee scheepscontainers in zee terecht bij de Zuid-Afrikaanse havenstad Durban, waarna ze massaal aanspoelden op de stranden. Uit een recent Deens rapport blijkt verder, dat rond Deense plasticfabrieken – de hofleveranciers van Lego – uitzonderlijk veel pellets in het milieu worden aangetroffen. In Schotland werden in mei 2018 om en nabij 450.000 pellets gevonden op één strand; twaalf mijl van de Ineos Polymers fabriek waar ze geproduceerd worden. De Engelse consultant Eunomia berekende in 2016 dat alleen al in het Verenigd Koninkrijk jaarlijks tot 53 miljard pellets verloren raken en in het milieu belanden.

Het is niet verwonderlijk dat pellet verlies wordt beschouwd als een van de belangrijkste oorzaken van de plasticsoep. Toch is er geen enkele nationale of internationale organisatie die hierop toeziet.

Doordat het feitelijk een allang bekend probleem is, hebben plasticproducenten zich op vrijwillige basis verenigd in Operation Clean Sweep (OCS). Dit industriële initiatief past naar eigen zeggen de best denkbare praktijken toe om te voorkomen dat pellets in zee terecht komen. Maar in feite heeft de industrie vrij spel en wordt ze nooit beboet of aangesproken. De afgelopen 25 jaar heeft OCS ook nooit publieke verantwoording afgelegd. MacKerron, vicepresident van de Amerikaanse NGO As You Sow: “Operation Clean Sweep provides no transparency on the scope and nature of spills or efforts made to clean up. Given what we know about the alarming rates of plastic leakage into oceans, companies can no longer hide behind vague pledges of best practices. They need to provide prompt and detailed disclosure about specific actions taken to prevent spills, and when spills occur, information on spill size, and actions taken to clean up.”

As You Sow heeft de Amerikaanse pellet producenten Chevron, DowDupont, ExxonMobil en Phillips 66 tijdens aandeelhoudersvergaderingen ter verantwoording geroepen en geëist dat er tenminste jaarlijkse rapportages komen die de spills in kaart brengen, beschrijven welke maatregelen er zijn genomen en hoe de spills werden opgeruimd.

Om maatregelen te kunnen afdwingen die ertoe leiden dat de industrie zorgdraagt voor transport zonder pellet verlies, is het van groot belang om bewijs in kaart te brengen. Waar en in welke concentraties worden ze aan kusten en oevers aangetroffen? Aan het opbouwen van deze data kan iedereen eenvoudig met een smartphone meedoen, alleen of in een groepje. Tussen vrijdag 8 en zondag 17 februari vindt The Great Global Nurdle Hunt plaats.

De Plastic Soup Foundation organiseert in dat kader die week diverse pellet-tellingen in Nederland op nieuwe en nog geheime hotspot-locaties in onder andere Zeeland en Limburg. Doe mee en meld je aan via een e-mail bij michielp@plasticsoupfoundation.org. Dan ontvang je meer specifieke informatie over data, tijdstippen en locaties.


Lees ook: De Europese Commissie en pellet verlies