,

Fabrikanten ontduiken statiegeld met blikjes van plastic en flesjes van blik

Amsterdam, 30 augustus 2019 – Het staat vrijwel vast dat er begin 2021 statiegeld op kleine plastic flesjes komt, maar niet op andere drankverpakkingen. De doelstelling het aantal zwerfflesjes in het milieu significant te reduceren, kan immers alleen met statiegeld gehaald worden. Dat weten frisdrankfabrikanten ook. Zij introduceren alternatieve verpakkingen om statiegeld te vermijden: flesjes van blik en blikjes van plastic.

Kabinetsbesluit

Afgelopen juni werd het kabinetsbesluit over statiegeld gepubliceerd. Negentig procent van de verkochte plastic flessen moet weer gescheiden worden ingezameld. Lukt dit de producenten niet dan wordt in 2021 statiegeld ingevoerd op kleine flessen. Dankzij statiegeld is een reductie van kleine plastic flessen in het zwerfafval van 70-90% mogelijk, aldus het kabinet. Maar drankblikjes worden buiten beschouwing gelaten.

Vrees van oppositie en milieubeweging

De oppositie in de Tweede Kamer drong erop aan om ook blik onder de statiegeldregeling te laten vallen. Het aandeel blik in het zwerfvuil van alle drankverpakkingen in het milieu ligt op 63 procent volgens een recente telling. Ook andere drankverpakkingen vallen buiten de regeling. Wanneer statiegeld wordt ingevoerd volgens het nieuwe besluit komt er statiegeld op slechts 19% van alle drankverpakkingen die in het zwerfvuil worden aangetroffen. De regeling is dus bij voorbaat niet effectief. Maar wanneer er statiegeld op plastic flessen komt en niet op blik, dan zullen fabrikanten veel meer drank in blik gaan aanbieden. Dan vindt er een verschuiving plaats en komt er nog meer blik in het zwerfvuil terecht dan nu al het geval is.

Zorgen van de NVRD  

Niet alleen de milieubeweging vreest deze ontwikkeling. Ook de NVRD (Koninklijke Vereniging Afval en Reinigingsmanagement), die Nederlandse gemeenten verenigt, heeft haar zorgen hierover uitgesproken: ‘Het risico is groot dat veel kunststof flesjes in de komende jaren worden vervangen door blikjes waarvoor geen inzamelverplichting geldt en ook geen statiegeld’. In haar bericht verwijst de NVRD ook naar de milieubeweging die alarm sloeg ‘dat blikjes niet alleen uit metaal bestaan, maar ook een plastic laagje bevatten, waardoor het zwerfafval van blik ook bijdraagt aan de verspreiding van plastic in het milieu.’

Alternatieve verpakkingen

Drankgiganten als Coca-Cola staan onder toenemende druk vanwege hun bijdrage aan de plasticsoep en zoeken naar manieren om het gebruik van plastic te reduceren. Een daarvan is het vervangen van plastic door aluminium. Coca-Cola biedt om die reden vanaf september Dasani (bronwater) aan in aluminium flesjes in een deel van de Verenigde Staten. PepsiCo heeft aangekondigd om Aquafina (eveneens bronwater) in restaurants en stadiums voortaan in blik aan te bieden. Ook in Nederland is de trend in gang gezet. Er zijn al flesjes van aluminium van Heineken en Coca-Cola aangetroffen als zwerfvuil. Ook wordt inmiddels plasticdrankverpakking als blik verkocht. Dit is een plastic container in de vorm van blik en met een aluminium deksel inclusief lipje. Bij Albert Heijn wordt Drinklicious Strawberry Watermelon verkocht in een blikje van plastic.

Gemiste kans

De NVRD noemt het een gemiste kans dat niet de mogelijkheid is gecreëerd om statiegeld op blikjes te introduceren in de regelgeving en dringt er nu op aan ‘dat zorgvuldig wordt gemonitord in welke mate deze verschuiving zich voordoet en wat hiervan de gevolgen zijn voor het zwerfafval.’ De NVRD verwacht dat het ministerie van Waterstaat en Infrastructuur ‘zo nodig alsnog ingrijpt’. Maar die zorgen worden niet gedeeld door staatssecretaris Van Veldhoven (D66). Zij houdt de boot af. Geciteerd door Trouw: ‘De eerste metingen laten nog geen verschuiving zien van plastic naar blik.’

Maria Westerbos, directeur van de Plastic Soup Foundation: ‘Doordat het besluit over statiegeld alleen plastic flessen betreft en niet andere drankverpakkingen zoals blik, heeft de regering de weg wagenwijd opengezet voor fabrikanten die statiegeld willen vermijden met alternatieve verpakkingen. Dat zijn de verpakkingen die we straks in het zwerfvuil vinden’.


Lees ook – Uitgeklede statiegeldregeling treft slechts 19% van de zwerfvuil-drankverpakkingen

Lees ook – Plastic in drankblikjes zet statiegelddebat op scherp

Lees ook – Coca-Cola is grootste plasticvervuiler

,

Coca-Cola Recycling Fail: tag je Litterati-foto #CCRF

Amsterdam, 8 augustus 2019 – Dirk Groot, als fulltime zwerfvuilraper bekend als de Zwerfinator, is deze zomer een campagne begonnen. Breng met Litterati in kaart waar we Coca-Colaverpakkingen vinden. Iedereen kan aan Operatie #CCRF meedoen. Directe aanleiding is de campagne van Coca-Cola Nederland ‘Let’s not waste this Summer’. Het bedrijf roept mensen op om geen Coca-Cola meer te kopen als ze niet meehelpen om de verpakking te recyclen. Een loze oproep, er is méér nodig dan dat.

Coca-Cola neemt geen verantwoordelijkheid

Coca-Cola zegt dat honderd procent van de verpakkingen overal ter wereld moet worden ingeleverd om te worden gerecycled. De boodschap staat op elke verpakking of dop: ‘help us recycle’ of ‘please recycle’. Maar wat heeft het voor zin om op elk flesje of blikje aan te geven dat het gerecycled moet worden, als je weet dat veel mensen ze toch ergens achterlaten? En dit weet Coca-Cola al decennia. De reden is eenvoudig. Zó wordt de consument verantwoordelijk gemaakt voor het zwerfafval van Coca-Cola én zo kan het bedrijf ons laten geloven dat ze zelf duurzaamheid hoog in het vaandel heeft staan.

Misleidend

Maar dat is misleidend, want Coca-Cola neemt geen verantwoordelijkheid voor de overvloed aan gebruikte en waardeloos geworden verpakkingen. Wat wel zou helpen is het introduceren van statiegeld op kleine flesjes én blikjes. Want zodra een verpakking waarde heeft, wordt het wél ingeleverd. Maar dáár hoor je Coca-Cola niet over. Ook in deze zomercampagne zwijgt Coca-Cola in alle toonaarden over statiegeld.

#CCRF

Met Operatie #CCRF brengt de Zwerfinator in kaart hoeveel Coca-Colaverpakkingen ondanks alle goede voornemens toch in het milieu terechtkomen. Al die items tonen aan dat de nagestreefde 100% recycling een loze kreet is. De Zwerfinator heeft in zijn eentje de afgelopen jaren al ruim 230.000 zwerfvuil-items (van allerlei merken) met behulp van de Litterati-app in kaart gebracht.

Zelf meedoen

Meedoen is heel simpel: als je een blikje, flesje of dop van Coca-Cola vindt met het verzoek deze te recyclen, raap deze dan op en maak er een foto van met behulp van de Litterati-app. Tag de foto vervolgens in de app met #CCRF. Meer hoef je niet te doen, de Zwerfinator zet alles op een kaart en zorgt regelmatig voor updates op social media en zal natuurlijk ook Coca-Cola zelf daarvan op de hoogte brengen. Hoe meer foto’s des te beter het inzicht in de Coca-Cola Recycling Fail (CCRF) wordt. Doe mee, de actie is net begonnen maar tientallen mensen in binnen- en buitenland gingen je al voor.

Bekijk hier hoe je mee kan doen met Operatie #CCRF:


Lees ook – Coca-Cola: Let’s not waste this summer

Lees ook – Coca Cola is grootste plasticvervuiler

Lees ook – Coca Cola’s geheime oorlog tegen statiegeld

 

, ,

Coca-Cola: Let’s not waste this Summer

Amsterdam, 25 juli 2019 – Bij extreme hitte is het lekker om een gekoeld colaatje te drinken. De omzet van Coca-Cola zal flink stijgen en de vraag is hoeveel flesjes en blikjes daarvan in het milieu terecht komen. Als het aan Coca-Cola ligt geen enkele. De dranken-multinational voert sinds 2018 de wereldwijde campagne “World Without Waste”. Onderdeel daarvan is dat in 2025 alle verpakkingen overal ter wereld worden teruggehaald om te worden gerecycled en dat het percentage recyclaat in de verpakkingen toeneemt. Dat wil het bedrijf doen in samenwerking met lokale organisaties. Het klinkt even geweldig als ambitieus, want we praten over 3 miljoen ton plastic verpakkingen per jaar, het equivalent van 200.000 plastic flessen per minuut, zoals de Britse krant The Guardian berekende.

Nederlandse zomercampagne

In Nederland is de strategie dit jaar uitgewerkt in de grootste Coca-Cola-campagne van het jaar: ”Let’s not waste this Summer”. Consumenten worden door Coca-Cola opgeroepen geen drank meer te kopen als ze het bedrijf niet helpen om de verpakking te recyclen. Iedereen moet de verpakking op een verantwoorde wijze inleveren. Wie dat doet en kenbaar maakt, komt zelfs in aanmerking voor een duurzame prijs. Zouden al die mensen die de slechte gewoonte hebben hun flesjes en blikjes Cola op straat achter te laten zich aangesproken voelen en nu geen Cola meer kopen? Welnee. Het gaat om een slimme campagne waarin Coca-Cola zich presenteert als een duurzaam bedrijf, terwijl ze de verantwoordelijkheid voor de flesjes en de blikjes in het milieu bij de consument legt.

Drie merken met 100 % recyclaat

De PET-flessen die door de consumenten worden ingezameld en ingeleverd, worden gebruikt voor het maken van nieuwe flessen. Coca-Cola heeft deze zomer bekend gemaakt dat drie merken (Chaudfontaine, Honest en CLACÉAU Smartwater) begin 2020 PET-flessen van 100% recyclaat gebruiken. Dat levert een jaarlijkse besparing op van 900 ton nieuw (virgin) plastic in Europa. De werelddoelstelling, in het kader van World Without Waste is om in 2025 minimaal 50% recyclaat voor alle flessen te gebruiken. Voor meer recyclaat is een hoger percentage ingeleverde flessen nodig. Vandaar de oproep aan de consument om vooral gescheiden plastic in te leveren. Maar flessen gemaakt van 100% recyclaat kunnen net zo gemakkelijk in het milieu terechtkomen. En die kans wordt groter als er meer van worden verkocht.

Coca-Cola en statiegeld

Coca-Cola heeft een ambivalente houding tegenover invoering van statiegeld. Met statiegeld op alle drankverpakkingen weet je zeker dat een hoog percentage weer wordt ingeleverd. Dan word je niet beloond met een duurzaam presentje, maar elke keer met het statiegeld dat je terugkrijgt. Sinds enkele jaren heeft ze haar verzet opgegeven tegen statiegeld in landen waarin de overheid dit systeem wil invoeren of uitbreiden. Maar tegelijk promoot het bedrijf statiegeld niet als middel om de verpakkingen in te zamelen. De zomercampagne van Coca-Cola Nederland zou pas geloofwaardig zijn, als het bedrijf zich duidelijk uitspreekt voor statiegeld op alle drankverpakkingen.


Lees ook: Coca-cola is grootste plasticvervuiler 

, ,

Gevoelige feiten over plastic

Luister naar je gevoel. Het is het mantra van deze tijd. Maar mijn gevoel heeft het niet altijd bij het rechte eind, het zit er soms zelfs faliekant naast. Sterker nog, mijn gevoel heeft de onhebbelijke neiging zand in mijn ogen te strooien. Het verleidt me domme dingen te doen en daar nog een overtuigend verkooppraatje bij te verzinnen ook. Ik trap er maar al te gemakkelijk in.

Zo was ik verrukt toen ik na een lange zoekactie een heel verantwoord wollen fleecevest afrekende, helemaal plasticvrij. “Je hebt een geweldige slag voor het milieu geslagen”, jubelde mijn gevoel, terwijl ik op weg naar huis nog net voor sluitingstijd door een supermarkt holde en een in plastic gewikkelde komkommer greep. “Stel dat je een gewone fleece had gekocht, dan had je miljoenen plastic microvezels de lucht in geslingerd.”

Dat klopt, maar wat het gevoel er niet bij vertelde, was dat ik helemaal geen vest nodig had en dat wollen ding louter gekocht had om iets verantwoords te doen. Van milieubesparing was dus geen sprake. Ik had het milieu een grotere dienst bewezen als ik naar een winkel was gefietst met plasticvrije komkommers.

Alle kleine beetjes helpen, kletste mijn gevoel toen ik licht begon te twijfelen aan mijn goede daad. Het weerwoord borrelde pas op toen ik de volgend dag het zand uit mijn ogen wreef: het plasticprobleem gaat niet om kleine beetjes, maar over onvoorstelbaar grote hoeveelheden. Tussen de 8 en 12 miljard kilo plastic komt er jaarlijks in het milieu terecht.

Als we daar echt iets aan willen doen, moeten we vooral de grote vervuilers aanpakken. Dat kunnen we niet aan ons gemakzuchtige gevoel overlaten. Het gaat om feiten: wat zijn de grote bronnen? Wat is de top 10 van het plastic zwerfafval? Welke drankflessen, welke supermarkttassen, hoeveel sigarettenfilters? Als we weten waar het meeste zwerfplastic vandaan komt, kunnen we die bronnen efficiënt aanpakken.

Dat is precies het doel van de World Cleanup Day. Op 21 september gaan in meer dan 160 landen mensen de straat op om plastic zwerfvuil te spotten en op te ruimen. Met de app Litterati gaat dat heel gemakkelijk: je maakt een foto van ieder stukje zwerfafval dat je tegenkomt en hangt er tags met kenmerken aan. Thuis uploaden en klaar is kees. En dat afval natuurlijk meteen de prullenbak in.

Al die gegevens komen in een wereldwijde zwerfafval-database. Organisaties als de Plastic Soup Foundation gaan vervolgens met de grootste vervuilers in gesprek, bijvoorbeeld de supermarkten waarvan de meeste plastic tassen gevonden worden. Dan gaat er echt iets gebeuren.

Ik zet 21 september met uitroeptekens in mijn agenda en download Litterati alvast op mijn telefoon. Mijn gevoel jubelt dat dat hartstikke goed is. Ik glimlach en laat het maar even begaan.

Renske Postma

(foto: Jeroen Gosse)

, ,

Plastic in drankblikjes zet statiegelddebat op scherp

Amsterdam, 1 juli 2019 – Alle drankblikjes van de merken die het meest in het zwerfvuil worden aangetroffen, bevatten een laagje plastic. Dat blijkt uit een onderzoek van Recycling Netwerk Benelux. Het plastic laagje zit aan de binnenkant en voorkomt dat het metaal corrodeert. Het plastic moet ook een reactie tussen de drank en het aluminium of staal van het blikje voorkomen. In het experiment van Recycling Netwerk tast zoutzuur het metaal aan en blijft het plastic laagje over.

Dit gegeven heeft mogelijk grote gevolgen voor het Nederlandse statiegeldbeleid. De staatssecretaris voor Infrastructuur en Waterstaat, Stientje van Veldhoven (D66), heeft blik tot dusver namelijk categorisch uitgesloten van statiegeld omdat het in haar ogen niet zou bijdragen aan de plasticsoep. Het tegendeel blijkt waar. Kijk hieronder naar filmpje waarin zij aan het woord komt in debat met de Tweede Kamer.

Meer blikjes dan flesjes

Recycling Netwerk stelt in zijn persbericht vast dat alleen al in Nederland het afgelopen jaar 1,58 miljard blikjes zijn verkocht, ruim 13 procent meer dan twee jaar geleden. Blikjes maken samen bijna 63% uit van het aantal drankverpakkingen in het zwerfafval. Bovendien groeit het aantal blikjes in het milieu en op straat. Per kilometer worden er nu ruim 24 aangetroffen, terwijl dat twee jaar geleden nog ruim 22 waren. Tijdens de World Clean Up Day Nederland 2018 waren blikjes na sigarettenpeuken het meest aangetroffen afvalitem. Dergelijke cijfers tonen ook het nut van data uit zwerfvuilmonitoring aan in het statiegelddebat en in bronaanpak in brede zin.

Blikken die doden

Het is onverdedigbaar om blik nog langer uit te sluiten van statiegeldwetgeving. Eerder bleek al dat runderen die hooi of kuilvoer eten dodelijke interne verwondingen kunnen oplopen door scherpe stukjes metaal. Die stukjes komen in het voer terecht wanneer (berm)gras dat met blikjes is vervuild wordt gemaaid en vermalen. Zestig procent van de ondervraagde veeboeren zei met dit probleem te kampen. Jaarlijks zouden alleen al in Nederland 4.000 runderen aan de gevolgen van vermalen blikjes overlijden. Vooral om die reden hebben boerenorganisaties als LTO Nederland zich aangesloten bij de Statiegeldalliantie.

Maria Westerbos, directeur van de Plastic Soup Foundation: “Het kabinet moet de regelgeving over statiegeld aanpassen. Dat heeft het onlangs nog gedaan om de doelen in overeenstemming te brengen met die van de Europese Unie. Statiegeld op blik moet in Nederland en in Europa snel worden gerealiseerd, ook om een belangrijke bron van plasticsoep te voorkomen.”


Lees ook:

Uitgeklede statiegeldregeling treft slechts 19 van zwerfvuil drankverpakkingen

Blikken die doden

, ,

Wereldwijde oproep CLEAN PLANET: voer statiegeld in en stop vervuiling door flesjes en blikjes

Amsterdam, 9 mei 2019 – Een wereldwijd netwerk van milieuorganisaties uit vijf continenten roept op tot wereldwijde invoering van statiegeld op drankverpakkingen. Gedurende een heel etmaal beelden deze milieuorganisaties op donderdag 9 mei om 09:00 uur lokale tijd de woorden “Clean Planet” uit op iconische plekken in de ruim 20 deelnemende landen.

In Nederland doen Recycling Netwerk Benelux, de Plastic Soup Foundation en GoClean De Liemers samen aan de actie mee. De levensgrote letters Clean Planet – gemaakt van blikjes die tussen het zwerfafval zijn gevonden – zullen verrijzen op de oever van de Nederrijn nabij Arnhem.


Aandacht voor wereldwijde milieuvervuiling

Met deze actie wordt aandacht gevraagd voor de wereldwijde milieuvervuiling door drankverpakkingen. Daarvan werden er in 2015 wereldwijd circa 1,6 biljoen stuks verkocht en de verwachting is dat dit aantal in 2019 de grens van 1,9 biljoen stuks gaat bereiken. Vele hiervan belanden in ons milieu. Statiegeld is een bewezen en effectieve maatregel om dit tegen te gaan. Bijna alle Nederlandse gemeenten, alle twaalf provincies, alle 21 waterschappen en 190 bedrijven roepen vanuit de Statiegeldalliantie al geruime tijd op tot uitbreiding van statiegeld in Nederland naar blikjes en kleine plastic flesjes.

De Europese Unie wil drankverpakkingen in het zwerfafval effectief aanpakken. De nieuwe Europese richtlijn over single-use plastic voorziet erin dat plastic flessen binnen tien jaar in alle lidstaten voor 90 procent selectief moet worden ingezameld. In de praktijk betekent dit invoering van statiegeld op plastic flessen in alle EU-landen, omdat alleen met statiegeld dergelijke hoge inzamelingcijfers kunnen worden behaald.

Statiegeld op blikjes

In Nederland vragen milieuorganisaties met deze actie specifiek aandacht voor statiegeld op blikjes. Ze verzoeken de regering om deze mee op te nemen in het wetgevingstraject voor statiegeld. Samen met flesjes maken blikjes doorgaans immers 40 procent van het zwerfafval uit. Tijdens World Cleanup Day in september 2018 zijn in Nederland ruim 35.000 stuks afval opgeruimd en geregistreerd. Blikjes stonden op plek twee en flesjes op plek drie van de meest gevonden items, zo blijkt uit onderzoek van Plastic Soup Foundation. De blikjes vormen een gevaar voor dieren en vooral voor koeien. Als een weggegooid blikje wordt mee gemaaid, komen er scherpe stukjes in het veevoer. Dit leidt bij koeien tot inwendige bloedingen en geperforeerde darmen, waaraan ze kunnen overlijden.

Statiegeld is nu al in veertig landen doeltreffend in de bestrijding van plastic flessen en blikjes in het zwerfvuil. Het aandeel van grote flessen in het zwerfafval wordt hierdoor met 70 tot 90 procent verminderd, zo berekende het onderzoeksbureau CE Delft in opdracht van de Nederlandse regering.

 

,

Uitgeklede statiegeldregeling treft slechts 19% van zwerfvuil-drankverpakkingen

Amsterdam, 24 april 2019 – Plastic flesjes op straat zijn een grote ergernis en dragen bij aan plasticsoep. Drankverpakkingen waar statiegeld op zit, komen echter nauwelijks in het milieu terecht (of worden snel door iemand opgeraapt en naar de winkel teruggebracht). De roep om statiegeld is dus sterk. Pleitbezorgers van statiegeld waren in februari 2017 nog hoopvol gestemd. Toen bood Merijn Tinga (Plastic Soup Surfer) de Tweede Kamer een petitie aan en ter plekke schaarden aanwezige Kamerleden zich achter de doelstelling om in drie jaar tijd 90% minder plastic flessen in het milieu te realiseren. Dergelijke ambitieuze retourpercentages vallen alleen met statiegeld te halen.

Reductiedoelstelling uitgekleed

In maart 2018 werd de zogeheten petitiemotie door staatssecretaris Van Veldhoven (D66) afgezwakt tot een “reductiedoelstelling voor kleine plastic flessen in het zwerfafval van 70-90%”. Als deze doelstelling niet op een andere manier wordt gehaald, wat zeer waarschijnlijk lijkt, wordt begin 2021 statiegeld ingevoerd op kleine flesjes op grond van nieuwe wetgeving. De tekst van die wet (de voorpublicatie tot wijziging van het Besluit beheer verpakkingen 2014) is inmiddels in de Staatscourant gepubliceerd. Na publicatie bleek een verdere afzwakking: sappen en zuivel in plastic flesjes worden uitgezonderd. De staatssecretaris is niet bereid de tekst hierop alsnog aan te passen, bleek tijdens een recent Kameroverleg. Zij weigerde ook invoering van statiegeld op andere drankverpakkingen, met name blik, in de wet voor te bereiden.

Nauwelijks reductie zwerfafval drankverpakkingen

’s-Lands bekendste zwerfvuilraper Dirk Groot, alias de Zwerfinator, onderzocht wat het effect zou zijn op de aanwezigheid van drankverpakkingen in het zwerfvuil als de voorgenomen statiegeldregeling in werking zou treden. Hij nam de proef op de som in 43 Nederlandse gemeenten. Hij liep 1.000 kilometer en trof daarbij 36.710 drankverpakkingen in het milieu en op straat aan. Die ruimde hij op én legde ze vast met behulp van de Litterati-app. Dat laatste bood een verhelderend inzicht.

Een ruime meerderheid van de aangetroffen drankverpakkingen (23.037 items) betrof blikjes, ofwel 62,8 procent. Blikjes vallen echter buiten het wetsvoorstel. Ook turfde hij 5.195 drankverpakkingen zoals drinkzakjes en drankkartons, goed voor 14,2% van het totaal. Beide zorgen samen dus al voor driekwart van de drankverpakkingen in het zwerfvuil, maar vallen buiten de petitiemotie. Die gaat in de huidige vorm immers alleen over een deel van de plastic flesjes, tot grote teleurstelling van een aanzienlijk deel van de Tweede Kamer.

 

Op slechts 19,3 procent van de drankverpakkingen in het zwerfafval komt mogelijk statiegeld

Dirk Groot registreerde in totaal 8.478 plastic flesjes, ofwel 23,1% van het totaal aantal drankverpakkingen. De staatssecretaris wil echter alleen statiegeld op kleine flesjes voor water en frisdrank. Daarvan telde de Zwerfinator er 7.089 (19,3%). Plastic flesjes voor sappen en zuivel zijn uitgezonderd. Daarvan telde hij er 1.389 (3,8%).

Zwerfinator concludeert dat van alle als zwerfvuil aangetroffen drankverpakkingen dus slechts 19,3 procent in aanmerking komt voor de uitgeklede statiegeldregeling, zoals voorgesteld door de staatssecretaris. Verwacht mag worden dat dankzij statiegeld een groot deel van de plastic flesjes, maar lang niet alle, uit het zwerfvuil wordt gehouden. De regeling zal echter niet leiden tot vermindering van alle overige soorten drankverpakkingen in het zwerfafval. In tegendeel: ongewenste verschuivingseffecten van drankfabrikanten richting blik en alternatieve drankverpakkingen worden gevreesd.


Lees ook – PSF en andere milieuorganisaties: ontwerpbesluit statiegeld moet beter

Lees ook – Duidelijkheid over antistatiegeldplan

 

, , ,

Albert Heijn dringt plastic terug met “dry misting”

Amsterdam, 28 maart 2019– Door groentes als sla, cherrytomaten, bospenen en door fruit als peren en appels te benevelen kun je op verpakkingsplastic besparen. De techniek, die de houdbaarheid van groente en fruit verlengt, is uitvoerig getest en blijkt veelbelovend. Albert Heijn is een proef gestart in Hoofddorp met een plasticvrije groente– en fruitafdeling waar het de “droge mist” toepast. Dit past in het streven van Albert Heijn om in 2025 25% minder plastic te gebruiken. Eerder dit jaar hebben 75 organisaties het Plastic Pact ondertekend. Deze organisaties beloven de milieudruk van plastic te verminderen en de circulariteit te bevorderen. Albert Heijn is een van hen. “Dry misting” is zonder twijfel veelbelovend, maar andere oplossingen hebben de schijn tegen.

Plastic Pact

De slogan die Albert Heijn al een tijdje voert, is Samen naar minder verpakkingen en meer recycling. De doelstellingen van het Plastic Pact komen vrijwel overeen met die van Albert Heijn. Het supermarktconcern vat zijn doelstellingen als volgt samen:“Doel is om in 2025 20% minder plastic te gebruiken, meer plastic opnieuw gebruiken en al het nieuwe plastic 100 procent recyclebaar te maken. Een mooi moment om onze eigen ambities op het gebied van verpakkingen nogmaals onder de aandacht te brengen. Albert Heijn wil in 2025 maar liefst 25% minder verpakkingen gebruiken. Dat is zo’n 20 miljoen kilo. Daarnaast willen we dat in 2025 alle verpakkingen van onze eigen merkproducten 100% recyclebaar zijn.”

Vooral schijnoplossingen

Om plastic in het milieu te voorkomen, is absolute reductie een eerste vereiste. Bij “dry misting” is dat het geval. Andere maatregelen van Albert Heijn zijn eerder schijnoplossingen:

  • De voorgenomen reductie van plastic gaat namelijk vooral over relatief minder plastic (uitgedrukt in gewicht per verpakkingsproduct) maar is daarmee nog niet automatisch ook reductie in absolute zin. Als Albert Heijn groei van zijn marktaandeel realiseert, dan kan het supermarktconcern in absolute zin meer plastic produceren.
  • De gewichtsreductie per verpakt product biedt bovendien geen oplossing voor minder zwerfplastic en houdt het systeem van eenmalige verpakkingen in stand;
  • Het vervangen van een steeds groter deel van het primaire plastic door gerecycled plastic verkleint ook niet de kans dat een plastic verpakking in het milieu terecht komt;
  • Investeren in bioplastics biedt vooralsnog geen soelaas omdat de meeste bioplastics in het milieu dezelfde ellende veroorzaken als plastics gemaakt van olie.

Welke mogelijkheden benut Albert Heijn (nog) niet?

Een werkelijk ambitieuze aanpak van de plasticsoep zou prioriteit geven aan reductie van verpakkingen die het meest als plastic zwerfvuil worden aangetroffen. Dit zijn vrijwel alle items die in de AH to go-winkels worden verkocht. In een ambitieuze aanpak zouden transparante en absolute reductiedoelstellingen zijn geformuleerd, zou het supermarktconcern aan zijn toeleveranciers eisen stellen met betrekking tot de verpakking van hun A-merkproducten (het Plastic Pact gaat alleen over de huismerken), zou ook natural branding als alternatief volop omarmd worden, zou geïnvesteerd worden in de logistiek van re-fill systemen, en last but not least zou het statiegeldsysteem breed worden toegepast.

Geen transparantie over statiegeld

Het beste systeem om circulariteit te bevorderen en zwerfvuil te voorkomen, is het invoeren van statiegeld. Maar statiegeld wordt niet één keer genoemd, noch in het Plastic Pact, noch in de communicatie van Albert Heijn. De simpele reden is dat Albert Heijn er alles aan doet om het systeem van statiegeld tegen te werken.


Lees ook – Duidelijkheid over antistatiegeldplan

Lees ook – Gaan Nederlandse supermarkten de plasticketen sluiten, te beginnen in Spanje?

Lees ook – Jumbo omarmt natural branding

 

, , ,

Rijkswaterstaat kondigt samenwerking met Schone Rivieren aan

Amsterdam, 21 maart 2019 – De rivieroevers van Nederland zijn erg vervuild met plastic afval. Dat blijkt uit onderzoek van Schone Rivieren, een initiatief van IVN Natuureducatie, Plastic Soup Foundation en Stichting De Noordzee. Samen met vrijwilligers deden zij op ruim 200 plekken langs de Maas en Waal onderzoek naar het soort afval op de rivieroevers. In totaal werden er bijna 77.000 stukken afval gevonden. Daarvan is 84% plastic. Op 43% van de onderzochte plekken zijn bovendien zogenoemde nurdles aangetroffen: plastic korrels die klein zijn, maar een van de grootste bronnen van vervuiling en riskant voor dieren. Ook sigarettenfilters, piepschuim en wattenstaafjes staan in de top 15.

Rijkswaterstaat kondigt samenwerking aan met Schone Rivieren

De resultaten van het rivierafvalonderzoek zijn donderdagmiddag gepresenteerd aan gedeputeerden van de provincies Gelderland, Noord-Brabant en Limburg en wethouders van gemeenten langs de rivieren. Ook Rijkwaterstaat was aanwezig en kondigde een samenwerking aan: ‘Dit is het moment om de initiatieven die er zijn te verbinden aan de beleidsvorming op plastic zwerfafval in rivieren. Want wat niet in de rivier komt, komt ook niet in zee’,aldus Wilma Middel, adviseur bij Rijkswaterstaat voor de aanpak van zwerfafval in rivieren. Zij heeft opdracht gekregen van het Ministerie van Instrastructuur en Waterstaat om beleid te ontwikkelen voor de aanpak daarvan. Middel: “Rijkwaterstaat kijkt uit naar de samenwerking met Schone Rivieren om de rivieren schoon te maken en te houden”. Na de presentatie in Wamel hebben de bestuurders, beleidsmakers en onderzoekers nog gezamenlijk een rivieroever langs de Waal opgeruimd en geanalyseerd.

Onderzoek naar plastic afval in rivieren

Het rivierafvalonderzoek is onderdeel van Schone Rivieren. Een project dat als doel heeft de Nederlandse rivierdelta in 2030 plasticvrij te krijgen. Er worden opruimacties georganiseerd en er wordt onderzoek gedaan met ‘citizen science’. Honderden vrijwilligers zijn opgeleid tot onderzoekers. Zij monitoren twee keer per jaar hun eigen stuk rivieroever langs de Maas en Waal. Aan dit onderzoek deden 221 vrijwilligers mee.

Flessen, wattenstaafjes, maandverband en kleerhangers

In de top 15 van meest gevonden soorten afval staan plastic wegwerpverpakkingen zoals flessen, doppen en wikkels en veel verpakkingsmateriaal voor bijvoorbeeld snoep en chips. Opvallend is dat er veel sanitair afval op de oevers ligt, zoals plastic wattenstaafjes, maandverband en sanitaire doekjes. Vermoedelijk stroomt dit via het riool in de rivier na hevige regenval of nadat bij de waterzuivering niet al het afval eruit is gefilterd. Daarnaast vindt moedwillige dumping plaats van grof afval. Spullen zoals een kapstok, kleerhangers, stofzuigeronderdelen en gehele BBQ’s illustreren dat. Ook is afval aangetroffen dat vermoedelijk afkomstig is van binnenvaartschepen, zoals jerrycans, verfblikken en lege verpakkingen van smeermiddelen.

Opruimen én bronaanpak

Elk jaar raken miljoenen zeezoogdieren en vogels verstrikt in plastic. De dieren zien het plastic aan voor voedsel en kunnen zo sterven met een buik vol afval. Schone Rivieren wil niet alleen het plastic opruimen, maar het afvalprobleem bij de bron aanpakken. Het rivierafvalonderzoek geeft inzicht in de verschillende soorten afval, de meest voorkomende stukken afval en de meest vervuilde hotspots. Zo kunnen IVN Natuureducatie, Plastic Soup Foundation en Stichting De Noordzee bedrijven aanspreken op hun verantwoordelijkheid, gesprekken voeren met beleidsmakers en het bewustzijn onder consumenten vergroten. De komende jaren wordt het Schone Rivieren-project en het rivierafvalonderzoek uitgebreid naar alle rivieren in Nederland.


Gepubliceerd zoals verschenen op Schone Rivieren

,

Protest Greenpeace bij Unilever tegen wegwerpplastic

Amsterdam, 19 maart 2019 – Dansend op de muziek van DJ’s maakt Greenpeace overmorgen duidelijk dat Unilever zich niet uit de plasticsoep kan recyclen. Pal voor het hoofdkantoor in Rotterdam wordt de multinational ter verantwoording geroepen. Het is ook de start van een tocht met het schip De Beluga II de Rijn op, richting Nijmegen en verder. Op dat schip staat een gigantisch monster van wegwerpplastic. In Rotterdam wordt dat monster letterlijk teruggegeven aan de levensmiddelengigant. Iedereen is uitgenodigd om mee te dansen. Meld je hier aan voor de Plastic Monster Rave op 21 maart.

Wat is het probleem? 

Unilever verkoopt wereldwijd producten in wegwerpverpakkingen. In landen met weinig koopkracht zijn dit vooral miniverpakkingen. Een eerder dit jaar verschenen rapport brengt de problematiek voor de Filippijnen in kaart. Elke Filippijn gebruikt gemiddeld 591 miniverpakkingen (ook sachets geheten) per jaar. Dagelijks gaan er 14 miljoen miniverpakkingen over de toonbank, jaarlijks bijna 60 miljard, in dit land alleen al. Veel van die verpakkingen eindigen op straat en in het milieu. Ze hebben voor waste-pickers geen enkele waarde en zijn niet goed te recyclen, omdat ze uit meerdere folielagen bestaan. Het zijn er zoveel dat zero-waste doelstellingen, om woongemeenschappen afvalvrij te krijgen en te houden, onmogelijk gehaald worden. Tien bedrijven blijken verantwoordelijk voor 60% van al het aan hun merken herkenbare zwerfafval. Unilever behoort met Nestlé en Procter&Gamble tot de drie grootste vervuilers in de Filippijnen.

Wat is het antwoord van Unilever?

In november 2016 heeft toenmalig staatssecretaris Dijksma van Infrastructuur en Milieu afspraken gemaakt met werkgeversorganisatie VNO-CNW, zuivelgigant FrieslandCampina, de Indonesische Kamer van Koophandel en het bedrijfsleven “om het gebruik van eenmalige wegwerpverpakkingen van bijvoorbeeld noodles, chocola of koffie aan te pakken”. De in het gezamenlijk persbericht van Ministerie van IenM en VNO-NCW genoemde reden, luidde als volgt: “Zogenoemde single use packages leiden tot nog meer zwerfvuil op straat en in zee (plasticsoep). Een groot probleem in Indonesië, dat nu de een na grootste plasticvervuiler ter wereld is.” Unilever is vanaf het begin betrokken bij dit initiatief, maar in plaats van te stoppen met miniverpakkingen en deze producten via refill-systemen aan te bieden, kiest Unilever voor recycling van de meerlaagse miniverpakkingen.

CreaSolv recycling

Unilever zet namelijk in op de zogeheten CreaSolv recycling techniek en heeft inmiddels een pilotfabriek in Indonesië staan. Daarmee laat het bedrijf zien dat het technisch mogelijk is om meerlaagse miniverpakkingen te recyclen. Maar hoe garandeert Unilever dat al die verpakkingen na gebruik daadwerkelijk voor recycling zullen worden ingeleverd? Niemand die ze inzamelt en het transport over vaak lange afstanden is duur en gecompliceerd. Zolang dát antwoord niet wordt gegeven, is deze oplossing een schijnoplossing die niet gericht is op bestrijding van de plasticsoep, maar op het onbeperkt voortzetten van de verkoop van wegwerpplastic in miniverpakkingen. Voor Unilever staat de groeimarkt helaas nog steeds voorop.

Foto. Freedom Island Waste Clean-up en Brand Audit in de Filippijnen, 2017. Biel Calderon/Greenpeace.