Berichten

, ,

De plasticbouillon in mijn lijf

Dankzij onze nationale held Boyan weten we het tegenwoordig allemaal: de oceanen zitten vol plastic. Zelfs in de Marianentrog, een afgrond in de Stille Oceaan, dwarrelen tot op elf kilometer diepte minuscule stukjes plastic. Ver weg, dacht ik eerst nog, maar onze eigen Noordzee blijkt ook een goed gevulde plasticsoep en zelfs die lieflijke Maas voert onafgebroken plastic rommel met zich mee. Ik wacht op het bericht dat er plastic in het grondwater onder mijn voeten zit. Maar daar houdt het dan ook op, dichterbij komt het niet. Dacht ik. Hoopte ik.

Tot ik een lijstje onder ogen kreeg. Een lijstje vol spullen die ik dagelijks gebruik. Spullen van plastic en spullen waarvan ik nooit vermoed heb dat er plastic in zou kúnnen zitten (theezakjes, tafelzout, honing, bier …). De Plastic Soup Foundation en de Vrije Universiteit Amsterdam testen dit jaar wat die spullen achterlaten in ons lijf. Die vraag is nooit bij me opgekomen.

Op de testlijst tref ik ‘plastic waterkoker’ aan. Onmiddellijk plopt een haarscherpe herinnering op: het lief pruttelende kokertje dat jarenlang mijn keuken opfleurde. Honderden liters thee heb ik ermee gezet. Ik voel een stoomwolk van gezelligheid. De test gaat uitwijzen of ik al theedrinkend piepkleine stukjes microplastic, hardmakers en vlamvertragers heb ingeslikt. Oeps.

De testlijst brengt meer verrassingen. Vermoedelijk masseer ik met mijn superzachte dagcrème dagelijks giftige weekmakers en bolletjes nano-plastic in mijn huid. Zonnebrand, douchecrème, shampoo, make-up: hetzelfde verhaal. Ik krijg een ongemakkelijk gevoel. Snel huppel ik voorbij de vraag wat weekmakers doen die blijkbaar in tampons worden gestopt.

Mijn huis blijkt propvol plastic te zitten dat de onderzoekers op gezondheidseffecten willen testen. Handige flesjes en bakjes in de keuken. De sportkleren waar ik me zo fit in voel. Het warme fleecedekentje op de bank. Mijn yogamatje voor een ontspannen moment. Het kleed voor de kachel, de gordijnen en zelfs de verf op de muren. Zitten al die spullen nu ook een beetje in mij?

Appelverkopers smeren op mijn favoriete fruit een glanzend kunststoflaagje. Voor de zekerheid wordt dat op alle foute stoffen getest: week- én hardmakers, vlamvertragers en fluoriden, micro- en nano-plastics. Het is bekend dat deze stoffen iets te maken hebben met typische aandoeningen van deze tijd, zoals ADHD, dementie en Parkinson. Ik twijfel even: wil ik dit echt wel weten?

Mijn oog blijft uiteindelijk lang hangen op ‘babymelkpoeder’. Zelfs daar zitten piepkleine plasticdeeltjes in. We krijgen dus van jongs af aan dagelijks plastic binnen. Zo komt die soep toch nog dichterbij, er zit waarschijnlijk een plasticbouillonnetje in mijn eigen lijf. Daar móet ik meer van weten.

Door Renske Postma

 

Microplastics nu ook aangetroffen in ondergrondse drinkwaterreservoirs

Amsterdam, 04 februari 2019 – Microplastics worden overal ter wereld in het oppervlaktewater gevonden. Nu zijn ze voor het eerst ook aangetroffen in ondergrondse bodemlagen die water vasthouden. Ongeveer een kwart van de drinkwatervoorziening in de wereld is afhankelijk van ondergrondse waterreservoirs. Deze reservoirs worden gevuld met oppervlaktewater dat langzaam door poreuze bodems heen sijpelt. Omdat deze reservoirs in verbinding staan met oppervlaktewater kunnen ze vervuild raken.

Onderzoekers bestudeerden 17 monsters uit twee afzonderlijke ondergrondse reservoir-systemen in Illinois, Verenigde Staten. Hun onderzoek werd deze maand gepubliceerd in het tijdschrift Groundwater. Op één na werden in alle monsters microplastics aangetroffen, met een maximale concentratie van 15 microplastics per liter. Alle microplastics blijken vezels te zijn. In combinatie met andere aangetroffen stoffen, waaronder fosfaat, chloride en triclosan, denken de onderzoekers dat septic tanks van huishoudens de voornaamste oorzaak zijn.

Huishoudens die niet op de riolering zijn aangesloten, gebruiken deze tanks voor afvalwater als zuiveringssysteem. Het bezinksel wordt regelmatig verwijderd en het gezuiverde water wordt op het oppervlaktewater geloosd. Ook het afvalwater van wasmachines en drogers komt eerst in deze tanks terecht. Bij het machinaal wassen en drogen van synthetische kleding ontstaan per keer miljoenen plastic microvezels. Aangezien deze vezels vrijwel gewichtloos zijn, komen ze niet vanzelf in het bezinksel terecht. Een van de auteurs wordt in een interview geciteerd: “Stel je voor hoeveel duizenden polyester vezels hun weg vinden via septic tanks, al met het doen van één was. En stel je dan voor hoe gemakkelijk het water uit septic tanks in het grondwater terecht kan komen, zeker op plekken waar oppervlaktewater gemakkelijk grondwater bereikt.”

In Nederland mogen huishoudens die meer dan 40 meter van een riool verwijderd zijn, het gezuiverde afvalwater uit een septic tank ook lozen op het oppervlaktewater. In het geldende Besluit lozing afvalwater huishoudens is niets geregeld om te voorkomen dat plastic microvezels op deze wijze in het milieu belanden.

Maria Westerbos, directeur van de Plastic Soup Foundation: “Het is zeer verontrustend dat microplastics in grondwater blijken te zitten. In hoeverre zijn septic tanks daar inderdaad de oorzaak van? We verwachten dat hierover Kamervragen worden gesteld, zodat snel inzichtelijk wordt hoe groot deze bron van vervuiling is en wat er aan kan worden gedaan”.

, ,

“Gebruik waterflesjes uit supermarkt niet opnieuw”

Amsterdam, 20 december 2018– Australische onderzoekers raden af om plastic flesjes, die met water gevuld in supermarkten worden verkocht, opnieuw te gebruiken.

Professor Anas Ghadouani en zijn team van de universiteit van Western Australia in Perth hebben metalen en plastic waterflessen getest. De directe aanleiding was dat steeds meer mensen gekochte flesjes opnieuw vullen met kraanwater uit milieuoverwegingen. Dan hoef je immers niet telkens opnieuw een flesje te kopen. Maar hoe schadelijk is dat navullen voor je eigen gezondheid?

Volgens Ghadouani zijn glazen en metalen flessen het veiligst, vooral de exemplaren van roestvrijstaal. Daarna komen de plastic flessen die speciaal gemaakt zijn om opnieuw te gebruiken, zoals bijvoorbeeld een Dopper. De professor stelt in zijn algemeenheid dat het verstandig is om dat niet langer dan één jaar te doen.

PET-flessen opnieuw vullen is ronduit de slechtste optie, omdat er altijd plastic deeltjes in het water terechtkomen. Vooral als je zo’n flesje in de zon legt, komen er veel microplastics vrij.

Lees hier het persbericht van de universiteit.


Lees ook: Microplastics in gebotteld drinkwater

, ,

Oneindig veel diersoorten eten en poepen plastic

Amsterdam, 21 november 2018– In 2015 stelden Nederlandse onderzoekers al vast dat het aantal mariene soorten dat plastic inslikt of erin verstrikt raakt, verdubbeld was sinds 1997: van 267 tot 557. In 2018 berichtte National Geographic dat dat aantal nu rond de 700 ligt. De genoemde aantallen zijn echter geen weerslag van het werkelijke aantal soorten (zee)dieren dat hinder ondervindt van plastic, maar slechts van het aantal soorten dat wetenschappelijk onderzocht is.

Krijgen zoetwatervissen in het Amazonegebied plastic binnen? Die vraag kon tot voor kort niet beantwoord worden, omdat nog nooit iemand dat had onderzocht. Nu is dat wel gebeurd voor zestien vissoorten in de Braziliaanse rivier Xingu. In dertien soorten vis bleken zich microplastics te bevinden, dat wil zeggen in 80%. In totaal werden 172 vissen ontleed. Uit de magen van 45 vissen werden 96 stukjes plastic gehaald. Het meest voorkomende plastic was polyethyleen. Het artikel verscheen in het tijdschrift Environmental Pollution. De onderzoekers noemen het alarmerend dat plastic vervuiling in het Amazonegebied wijdverspreid blijkt.

Dat in drie vissoorten geen plastic werd aangetroffen, wil niet zeggen dat die soorten vrij zijn van plastic. Het kan immers toeval zijn dat in de exemplaren van deze drie soorten geen plastic werd aangetroffen. Wanneer veel meer exemplaren behorende tot deze drie soorten zouden zijn onderzocht, zitten daar wellicht wel exemplaren tussen met plastic in hun maag.

Behalve naar de maaginhoud kun je ook ontlasting op aanwezigheid van microplastics onderzoeken. Daar geldt hetzelfde. Ook dan blijkt dat vrijwel alle soorten die onderzocht worden plastic in de ontlasting hebben. Dat geldt niet alleen voor de mens, maar bijvoorbeeld ook voor de niet in gevangenschap gehouden Zuid-Amerikaanse zeebeer (artikel in Science Direct) of voor zeevogels (artikel in Science of the Total Environment).

Het heeft langzamerhand geen zin meer om het aantal diersoorten dat last heeft van plastic te tellen, maar wel om de volgende wetenschappelijke vraag te beantwoorden: van welke diersoorten mogen we redelijkerwijs aannemen dat ze niet in aanraking komen met plastic, er niet verstrikt in raken, het niet in maag krijgen én het ook niet uitpoepen? Het antwoord zal zonder twijfel zijn: schrikbarend weinig.

Foto: microplastics uit onderzochte Amazone vissen


Lees ook:

Plasticsoep nu ook plastic poep
Weekmakers in plastic vertragen taalontwikkeling baby’s 

Muggen verplaatsen microplastics van water naar land

Amsterdam, 19 oktober 2018 –Microplastics worden behalve in oceanen ook in groten getale in rivieren en meren gevonden. Soorten die in deze wateren leven, waaronder insectenlarven, kunnen hierdoor aan plastics blootgesteld worden. Iers wetenschappelijk onderzoek toont voor het eerst aan dat volwassen muggen microplastics in zich dragen die ze al als larve binnenkregen.

De onderzoekers stelden muggenlarven experimenteel bloot aan microplastics ter grootte van 0,0002 centimeter en 0,0015 centimeter. Een muggenlarve blijkt met name grote hoeveelheden van de kleinste microplastics binnen te krijgen, variërend van 2500 tot 5048 deeltjes. Wat betreft de grotere microplastics werden aantallen uiteenlopend van 91 tot 650 deeltjes per muggenlarve vastgesteld. Vervolgens werd onderzocht of de microplastics na verpopping nog aanwezig waren in de volwassen mug. Vrijwel uitsluitend werden de kleinste microplastics teruggevonden, terwijl er sprake is van een grote afname in de hoeveelheden van deze microplastics, met aantallen in de volwassen mug variërend van 11 tot 78 deeltjes. Wat de eventuele gezondheidsgevolgen hiervan zijn voor de muggen is niet onderzocht.

Dit onderzoek toont aan dat microplastics zich via de mug van vervuilde rivieren kunnen verplaatsen naar minder vervuilde gebieden. De wetenschappers stellen dat ook andere vliegende insecten die zich als larve in vervuild water ontwikkelen zeer waarschijnlijk microplastics binnen krijgen.

De laatste aanname lijkt door een ander vrijwel gelijktijdig gepubliceerd onderzoek te worden bevestigd. Dat onderzoek stelde vast dat 50% van de onderzochte insecten in zoetwatersystemen in Zuid-Wales microplastics met zich mee dragen. Soorten die deze insecten eten, zoals vogels en vleermuizen, lopen eveneens risico om langs deze weg blootgesteld te worden aan microplastics.

Maria Westerbos, directeur van de Plastic Soup Foundation: “Dat insecten microplastics kunnen overbrengen is een nieuw verontrustend gegeven. Is er een verband met de massale insectensterfte? Onderzoekers zouden aan deze vraag nu prioriteit moeten geven.”


Lees ook: Zeewormen eten plastic

We krijgen meer microplastics binnen via fijnstof dan via consumptie mosselen

Amsterdam, 18 September 2018 – Er zit veel plastic in huishoudelijk fijnstof. Het risico om microplastics via mosselen binnen te krijgen is minimaal in vergelijking met plastic vezels die neerdalen gedurende het bereiden van een maaltijd in een huiselijke omgeving. Dit is een van de uitkomsten van een recent onderzoek waarbij Schotse mosselen werden onderzocht op de hoeveelheid microplastics.

In totaal zijn drie experimenten uitgevoerd:

  • De gewone mossel werd een jaar gekooid in een riviermonding bij Edinburgh gehouden. Met dit experiment werden eventuele seizoensverschillen in plasticvervuiling onderzocht. In de eerste winter werden beduidend meer microplastics aangetroffen. Dit wordt verklaard door verhoogde waterafvoer door de rivier Forth gedurende die winter.
  • De gewone mossel, de diepwatermossel en de oostzeemossel werden op verschillende locaties rond Schotland verzameld, om te achterhalen of plastic vervuiling verschilt per locatie. Er werd geen verschil gevonden.
  • De beschermde paardenmossel werd op één locatie verzameld. Deze mossel is niet eerder onderzocht op de aanwezigheid van microplastics.

In alle mosselsoorten werden microplastics gevonden. Het onderzoek, gepubliceerd in het Environmental Pollution, toont voor het eerst aan dat microplastics ook in de beschermde paardenmossel aanwezig zijn, maar aanzienlijk minder. Doordat deze mossel een stuk groter is dan de andere mosselsoorten, is het beter in staat het water te filteren en om die reden scheiden ze waarschijnlijk meer microplastics uit.

De microplastics die werden aangetroffen waren bijna zonder uitzondering polyester vezels (99%). Kledingvezels komen vrij tijdens machinaal wassen en zijn te klein om door rioolzuiveringsinstallaties gevangen te worden. Als gevolg hiervan belanden ze in het milieu. Op basis van de onderzoeksresultaten wordt de inname van microplastics via mosselconsumptie in het Verenigd Koninkrijk geschat op 123 deeltjes per jaar per persoon.

Tot slot is onderzocht in welke mate mensen worden blootgesteld aan microplastics tijdens het nuttigen van de avondmaaltijd. Microplastics in de lucht kunnen tijdens en na de maaltijdbereiding in het voedsel terechtkomen. De blootstelling aan microplastics als gevolg van huishoudelijk fijnstof werd geschat tussen 14,000 en 68,000 deeltjes per jaar. De onderzoekers concluderen dat consumptie van mosselen leidt tot een blootstelling die vele malen kleiner is.

 

 

,

Deelnemers gezocht voor The Big Microplastic Survey

Amsterdam,  1 augustus 2018 – De hitte lokt veel mensen naar het strand. Daar is nuttig werk te doen. Want wat er uitziet als schoon zand, is in werkelijkheid vervuild met microplastics. De Engelse onderzoeker David Jones, oprichter van Just One Ocean, heeft in samenwerking met de universiteit van Portsmouth een manier bedacht om deze vervuiling wereldwijd in kaart te brengen. Iedereen kan mee doen: individuen en organisaties. Het onderzoek van de Big Microplastic Survey beperkt zich niet tot stranden, ook oevers van rivieren en meren kunnen worden onderzocht.

Het citizen science project bestaat uit zes stappen:

  • Stap 1. Registreren;
  • Stap 2. Download het resource pack met instructies;
  • Stap 3. Bedenk waar en wanneer je onderzoek gaat doen;
  • Stap 4. Voer het onderzoek uit. Neem een touw van vier meter lang. Baken daarmee een vierkante meter af op de vloedlijn. Neem een karton en knip daarin een gat van 10 x 10 cm. Leg dit karton op vijf willekeurige plaatsen binnen de vierkante meter. Lepel de bovenste laag van 2 cm uit het gat. Doe al het zand in een witte emmer. Vul de emmer met (zee)water en roer even. Nu komen de microplastics boven drijven. Giet het water door een keukenzeef in een tweede witte emmer. Herhaal het onderzoek 5 keer op de vloedlijn, met telkens een afstand van 5 meter tussen elke afgebakende vierkante meter. Bepaal de locatie met GPS of Google Maps;
  • Stap 5. Analyseer. Je krijgt telkens een mengsel van microplastics en organisch materiaal dat ook boven is komen drijven. Doe dat in een bakje en laat het drogen, sorteer vervolgens met de hand de microplastics op kleur en soort. Gebruik daarbij de microplastics guide die tien soorten microplastics onderscheidt;
  • Stap 6. Verstuur het ingevulde survey formulier, zo mogelijk met een foto, naar de onderzoekers.

Maria Westerbos, directeur van de Plastic Soup Foundation. “We zijn er trots op om partner te zijn van dit citizen science project. Het is fantastisch dat iedereen op een vrij eenvoudige manier kan bijdragen aan onderzoek dat voor wetenschappelijke kennis over de verspreiding en concentratie van microplastics enorm belangrijk is. We roepen iedereen op om mee te doen.”


Lees ook: Steun de Plastic Soup Foundation met MBRC the Ocean

plastic kaderrichtlijn water

Plasticsoep mag niet ontbreken in uitwerking Kaderrichtlijn Water

Amsterdam, 23 juli 2018 – De Europese Kaderrichtlijn Water verplicht de lidstaten eens in de zes jaar om de zogeheten stroomgebiedbeheerplannen vast te stellen. Voortgaande plasticvervuiling leidt tot een steeds hogere concentratie van macro- en microplastics in de rivieren, en dus ook in zee. Het plastic tast de kwaliteit van het water aan, maar bestrijding of monitoring van plastic is vreemd genoeg geen onderdeel van de aanpassing van de Kaderrichtlijn Water (KRW). De Plastic Soup Foundation heeft daarom haar zienswijze ingediend, samen met Stichting De Noordzee en IVN (Instituut voor Natuureductie en Duurzaamheid). De drie NGO’s werken samen in het Schone Rivieren project. Uit tellingen blijkt hoezeer de rivieren met plastic vervuild zijn. De drie organisaties hebben hun bezwaren aan de hand van de volgende punten toegelicht:

  • Aanpak van de plasticvervuiling in rivieren is noodzakelijk om doelen ‘Marine Litter’ in de Kaderrichtlijn Mariene Strategie te behalen,
  • De rivieren en binnenwateren in Nederland vervullen op zichzelf belangrijke ecologische functies,
  • Normstelling en monitoring met betrekking tot (micro)plastics is onontbeerlijk en dient te worden opgenomen in de KRW,
  • Het water in de rivieren wordt ook ingenomen voor drinkwater,
  • De belangrijkste rivieren van Noord West-Europa lopen door de Nederlandse Delta, waardoor plastic afval vanuit België, Frankrijk, Duitsland en Zwitserland naar Nederland stroomt.

De drie NGO’s hebben verder de verwachting uitgesproken dat macro- en microplastics in rivieren  vanaf nu in de KRW zullen worden geadresseerd en dat beleidsmaatregelen worden ontwikkeld en geïmplementeerd. Ze schrijven: “Plastic moet in onze ogen worden erkend als een prioritaire stof. Aan de hand daarvan kan normering, handhaving en monitoring plaatsvinden. Daarnaast dient er een norm voor rioolwaterzuiveringsinstallaties op microplastics te komen, dienen bronnen van zwerfafval goed in kaart te worden gebracht en moet de prioriteit komen te liggen op het voorkomen van zwerfafval dat vaak in rivieren terecht komt”.


Lees ook:

Plastic meest gevonden afval in de Maas en Waal

Waarom uitstellen van statiegelduitbreiding geen optie is

Pagina's