Berichten

,

Chemische stoffen uit plastic in eieren van de stormvogel

Amsterdam, 20 februari 2019 – Stormvogels scheren over de oppervlakte van de zee voor voedsel. Ze krijgen niet alleen voedsel binnen, maar ook drijvend plastic. De maaginhoud van de Noordse stormvogel, zo blijkt uit langlopend Nederlands onderzoek, bestaat gemiddeld uit vijfentwintig stukjes plastic. Onderzoekers verbonden aan de Canadian Wildlife Service hebben nu voor het eerst chemische stoffen afkomstig uit plastic in eieren van de stormvogel aangetroffen. De onderzoekers veronderstellen dat de stoffen afkomstig zijn van het ingeslikte plastic en via de bloedbaan in eierdooiers terecht komen.

Eieren van de Noordse stormvogels die nestelen op het eiland Prince Leopold in het poolgebied ten noorden van Canada werden onderzocht. Één ei bevatte hormoonverstorende stoffen afkomstig van weekmakers. Andere eieren bevatten chemicaliën die aan plastic worden toegevoegd om uiteenvallen en kleurverlies te verhinderen.

De schokkende onderzoeksresultaten werden in Washington DC gepresenteerd tijdens een bijeenkomst van de American Association for the Advancement of Scienceen zijn nog niet gepubliceerd. Slechts een beperkt aantal eieren werd onderzocht. De onderzoeksgroep wil nu meer eieren onderzoeken, ook van vogels die broeden in gebieden waar ze veel meer in aanraking komen met plastic dan in het poolgebied.

Lees ook het bericht in The Guardian.

Foto: kilda.org.uk


Lees ook: Mosselen verliezen grip door microplastics

,

Mosselen verliezen grip door microplastics

Amsterdam, 6 februari 2019 – Mosselen hechten zich vast aan een ondergrond, rots of touw, met dunne draadjes. Deze byssusdraden zijn uitzonderlijk sterk en elastisch en kunnen stroming en golfslag weerstaan. De mosselen zitten met die draadjes ook aan elkaar vast, waardoor mosselbanken ontstaan. Mosselbanken zijn zowel ecologisch als economisch van groot belang.

Iers onderzoek, gepubliceerd in Environmental Pollution, toont aan dat blauwe mosselen (Mytilus edulis) die 52 dagen lang aan microplastics van polyethyleen waren blootgesteld hun grip verliezen. Polyethyleen is een type plastic dat veel gebruikt wordt, onder andere in verpakkingen.

De sterkte van de byssusdraden nam vervolgens met de helft af. De blootgestelde mosselen produceerden ook significant minder draadjes. Bovendien verzwakt blootstelling aan microplastics hun immuunsysteem en stofwisseling.

Hoofdonderzoekster Dannielle Green, geciteerd door de The Guardian, waarschuwt voor een negatief effect op de biodiversiteit van mosselbanken wanneer mossels wegspoelen, doordat ze hun grip verliezen.

Het betreft een van de eerste studies die een schadelijk effect voor ecosystemen veronderstellen. Eind vorig jaar toonden Franse onderzoekers dat chemische stoffen die zich aan plastic in zeewater hechten of die uit plastic lekken, het verdedigingsmechanisme van de alikruik lamleggen. Deze schelpen worden zo een veel gemakkelijkere prooi voor krabben en ook dat verstoort het natuurlijke evenwicht.

Foto: Mosselen met byssusdraden. Beeldbank Rijkswaterstaat


Lees ook – Alikruik wordt makkelijke prooi door toxische microplastics.

,

ECHA wil verbod op opzettelijk toegevoegde microplastics

BEAT THE MICROBEAD COALITIE: “DIT IS EEN GEWELDIGE OVERWINNING VOOR HET MILIEU EN DE VOLKSGEZONDHEID!”

Amsterdam, 30 januari 2019 – Op verzoek van de Europese Commissie heeft het Europese Chemische Agentschap (ECHA) vandaag voorgesteld om de opzettelijk aan cosmetica, wasmiddelen, verven en landbouw- en industriële producten toegevoegde microplastics te verbieden. Deze microplastics vinden hun weg naar het milieu en vormen een risico voor het milieu en de menselijke gezondheid. Een EU-wijd verbod is volgens ECHA gerechtvaardigd.  

De Beat the Microbead coalitie, actief sinds 2012 en ondersteund door 98 NGOs uit 41 landen, is verheugd over ECHA’s voorstel. Jeroen Dagevos, Hoofd Programma’s bij de Plastic Soup Foundation en de leider van de Beat de Microbead campagne: “Wij beschouwen het voorstel van ECHA om opzettelijk toegevoegde microplastics te beperken als een grote stap voorwaarts in de beheersing van de microplastic dreiging.”   

Daarnaast is de Beat the Microbead coalitie ingenomen met de verplichting voor de industrie om transparant te zijn over mogelijke risico’s en nieuwe etiketteringsvoorschriften. Het argument vanuit de industrie dat een verbod beperkt zou moeten worden tot scrubs en reinigende producten is terecht afgewezen door het ECHA.  

Als de voorgestelde beperking wordt aangenomen, kan dit gedurende 20 jaar leiden tot een vermindering van de uitstoot van microplastics van ongeveer 400 duizend ton.

Dagevos: “We zijn vooral verheugd over het feit dat ECHA aanbeveelt microplastics op dezelfde manier te behandelen als die waarop persistente, bio-accumulerende en toxische stoffen binnen REACH (Registratie, Evaluatie, Autorisatie en restrictie van Chemicaliën) worden behandeld.”  REACH is momenteel de strengste chemische regelgeving wereldwijd.

Opzettelijk toegevoegde microplastics dreigen zich op te hopen zowel in land- als watersystemen. Ze kunnen zeer hardnekkig zijn, blijven duizenden jaren aanwezig en zijn vrijwel onmogelijk te verwijderen. Concentraties in hotspots zoals sommige kustgebieden overschrijden al de eerste ingestelde drempelwaarden. Microplastics moeten daarom worden beperkt om de uitstoot te minimaliseren, aangezien de huidige situatie niet afdoende wordt beheerst.

“Natuurlijk,” zegt Dagevos, “zijn er ook een paar punten van kritiek:

  • de overgangsperiode van respectievelijk 4- en 6-jaar voor de zogenaamde rinse off, leave cosmetica, is veel te lang. Alternatieven voor microplastic ingrediënten zijn alom verkrijgbaar binnen de markt. Meer dan 60 merken met onze  ‘Zero Plastic Inside’ certificering  bewijzen dat het mogelijk is kwaliteitsproducten te maken zonder er microplastic ingrediënten aan toe te voegen.  
  • We zien liever geen lagere limiet van 1 nanometer binnen de definitie van microplastics. Vooral omdat nano-plastics in toenemende mate worden beschouwd als een gevaar voor het leven in de zee en op het land, inclusief de mens.  
  • Wij betreuren de uitsluiting van semi-vaste en vloeibare polymeren, die wij als een mogelijke bedreiging voor de menselijke gezondheid beschouwen.”   

Dagevos: “Maar bovenal vragen wij de Europese Commissie om het volledige ECHA-voorstel aan te nemen en hopen wij dat het andere landen over de hele wereld zal inspireren het voorbeeld te volgen”.

 

Verdere informatie:

Lees ook: ECHA proposes to restrict intentionally added microplastics

Zie ook: de video eind 2018 uitgebracht door ECHA

Lees ook: ons eerdere voorstel met betrekking tot regulering microplastics: The BTMB campaign demands restriction of all intentionally added microplastics under REACH  

Zie ook:  de reulyayen van onze test op microplastics in de zogeheten ‘niet afwasbare’ producten zoals lipsticken nagellak hier!

,

Breaking news: Microplastics dringen snel organen binnen

Amsterdam, 11 december 2018 – De bedreiging van microplastics voor onze gezondheid en dat van dieren is waarschijnlijk veel groter dan tot nu toe gedacht. Voor het eerst is aangetoond dat nanodeeltjes snel worden opgenomen in zeeorganismen, in dit geval de jakobsschelp (Pecten maximus). Eerdere laboratoriumstudies werden uitgevoerd met veel hogere concentraties, maar ditmaal werd rekening gehouden met realistische condities, dat wil zeggen concentraties aan nanoplastics die in het zeemilieu verwacht mogen worden. Het internationale onderzoek is verschenen in Environmental Science & Technology.

De onderzoekers ontwikkelden een nieuwe meetmethode en vervaardigden zelf detecteerbare nanoplastics (carbon radiolabled nanopolystyrene). De uitkomsten zijn zeer verontrustend.

  • Binnen zes uur dringen miljarden microplastics (van 250 nanometer, ongeveer 0,00025 mm) het weefsel van zeeorganismen binnen.
  • Binnen enkele uren dringen nog kleinere deeltjes (20 nanometer, ongeveer 0,00002 mm) door tot organen als lever, kieuwen en spieren. Die kleinste deeltjes komen ook in de bloedbaan terecht.
  • Terwijl de deeltjes zich verspreiden, verspreiden ook giftige stoffen zich door het lichaam.
  • Nadat de dieren in schoon water waren overgezet, duurde het weken voordat alle plastics uit hun lichaam waren verdwenen. De 20 nanometer-deeltjes konden na twee weken niet meer worden waargenomen.

Jakobsschelpen (king scallop, coquilles Saint Jacques) worden veel gegeten. Het Voedingscentrum prijst schaal- en schelpdieren aan als een gezonde keuze. Dat advies houdt nog geen rekening met dit nieuwe wetenschappelijke inzicht.

Foto Scan van nanoplastics. Plymouth University, UK


Lees ook – Alikruik wordt gemakkelijke prooi door toxische microplastics.

Lees ook – Plasticsoep nu ook plastic poep.

, ,

Verbied en vermijd plastic glitters

Amsterdam, 7 december 2018– De glitters rukken op. Je treft ze tegenwoordig aan in producten als nagellak, hairspray, shampoo en zonnebrand. Dan zijn er nog de party-glitters die je op je gezicht aanbrengt. Het lijkt allemaal even onschuldig als leuk, maar dat is het niet. Glitters zijn overwegend van plastic, vaak een combinatie van aluminium en PET. Ze spoelen met het douchewater weg en komen gemakkelijk in het milieu terecht.

De afgelopen jaren is de verkoop van alle glitter-producten wereldwijd enorm gegroeid. De meeste gebruikers beseffen niet dat glitters stukjes plastic zijn en dat gebruik ervan bijdraagt aan de plasticsoep. Sociale media als Instagram zou de groei voor een deel verklaren, omdat mensen foto’s delen en elkaar nadoen. Zie bijvoorbeeld deze pagina met glitters op tongen.

Terwijl de discussie over microplastics in verzorgingsmiddelen de laatste jaren volop gevoerd is, lijken de glitters vooral buiten schot te zijn gebleven. De aandacht ging vooral uit naar het verwijderen van microplastics met een scrubfunctie. Wanneer wetgeving alleen die plastic scrubdeeltjes verbiedt, blijven glitters en andere microplastics buiten beschouwing.

Vorig jaar riepen Engelse wetenschappers op tot een verbod op glitters.

Maria Westerbos, directeur van de Plastic Soup Foundation: “Denk twee keer na of je met de komende feestdagen glitters op doet, en als je ze toch wilt, vraag dan expliciet om glitters die niet van plastic zijn.”

Foto: Glitter advertentie drogisterij.net


Lees ook: Europees parlement wil verbod op microplastics in cosmetica 

, ,

Alikruik wordt makkelijke prooi door toxische microplastics

Amsterdam, 29 november 2018– De gewone alikruik (Littorina littorea), een slak die in zee leeft, staat op het menu van de strandkrab (Carcinus maenas). Normaal gesproken verdedigen de alikruiken zich door zich in hun schelp terug te trekken zodra ze de aanwezigheid van een krab bespeuren. Nu blijkt uit onderzoek dat dit verdedigingsmechanisme, aangeduid met de term chemosensory, niet meer werkt door giftige stoffen afkomstig van microplastics.

In het laboratorium van het Centre National de la Recherche Scientifique (CNRS) in Frankrijk werden slakken in water geplaatst met een concentratie aan microplastic pellets. Daarvoor werden nieuwe pellets gebruikt en in eenzelfde proefopstelling pellets die afkomstig van stranden aan het Nauw van Calais. Die laatste groep pellets had lange tijd in zee gelegen. De nieuwe en nog schone pellets hadden enig effect op de gedragsverandering van de alikruiken, maar de pellets uit zee vertoonden een veel groter effect. In zee trekken microplastics gifstoffen uit hun omgeving aan als ware het een magneet. Het onderzoek is in Biology Letters gepubliceerd.

De chemische stoffen die zich aan het plastic in zeewater hechten of die uit het plastic lekken, leggen het verdedigingsmechanisme van de alikruik lam. Daardoor kunnen aanvallende krabben niet meer op tijd gedetecteerd worden. De resultaten suggereren een dramatisch effect van microplastics in zee op dieren die van chemosensory afhankelijk zijn. Het gaat om de eerste studie die niet alleen kijkt naar de gevolgen voor één diersoort, maar naar de interactie tussen twee soorten, waarbij de ene soort de prooi is van de andere.


Lees ook: Oneindig veel diersoorten eten en poepen plastic

, ,

Industrie verliest het van wereldwijde opstand tegen plastic

Amsterdam, 27 november 2018– Een goed gedocumenteerd en uitgebreid achtergrondartikel in The Guardian analyseert de huidige wereldwijde revolte tegen plastic. Sinds enkele jaren heeft het publiek de plasticsoep omarmd als een van de grootste milieuproblemen van onze tijd die moet worden opgelost. De omslag kwam volgens de auteur na de maatschappelijke ophef over microplastics in cosmetica (overigens zonder te verwijzen naar het succes van de Beat the Microbead campagne die de Plastic Soup Foundation in 2012 startte). Consumenten pikten het niet langer dat ze door hun haren te wassen medeschuldig waren aan het veroorzaken van de plasticsoep, omdat fabrikanten natuurlijke ingrediënten in shampoos en scrubs hadden vervangen door de veel goedkopere microplastics.

Waar gaat het nu om?

Een gelegenheidsalliantie van verschillende industriële sectoren pareert bezwaren tegen plastic vervuiling al decennialang met een strategie die er primair op gericht is zoveel mogelijk plastic te kunnen blijven produceren en verkopen. Deze strategie berust volgens het artikel op twee pijlers:

  • de consument is verantwoordelijk voor plastic afval en niet de producent. Belanghebbende industrieën financieren organisaties die deze boodschap verkondigen. In de Verenigde Staten heet die organisatie Keep America Beautiful. In Nederland is dat zusterorganisatie Nederland Schoon;
  • het promoten van recycling van huishoudelijk plastic afval. De suggestie is dat plastic goed gerecycled kan worden en dat het milieuprobleem zo opgelost kan worden. In werkelijkheid wordt slechts een heel klein percentage gerecycled en zijn die producten van inferieure kwaliteit. Bovendien wordt lang niet al het plastic ingezameld.

Maar: het publiek accepteert deze strategie niet langer en krijgt overheden aan zijn zijde. Dit betekent onder meer dat sommige plastic producten nu daadwerkelijk verboden gaan worden en de overheid producenten zelfs meer en meer verantwoordelijk stelt voor de afvalfase van hun producten.

De auteur signaleert echter een paradox; terwijl we leren hoe ernstig de plasticsoep is, leren we ook hoe moeilijk en ingewikkeld het is om dit probleem op te lossen. Zo is de plasticindustrie mondiaal georganiseerd en daardoor moeilijk aan regels te onderwerpen. Aan de andere kant: nooit eerder was er zo’n momentum als nu om de plasticsoep echt aan te gaan pakken.


Lees ook: Ongekend zware lobby industrie tegen voorstellen Europese Commissie

,

ECHA: “Microplastics accumuleren in grond en binnenwateren”

Amsterdam, 23 november 2018– Volgens de European Chemicals Agency (ECHA) is het veel waarschijnlijker dat microplastics accumuleren in grond en binnenwateren dan in oceanen. ECHA verzamelt en analyseert in opdracht van de Europese Commissie informatie over de risico’s voor milieu en gezondheid van met opzet toegevoegde (intentionally added) microplastics in producten.

Begin volgend jaar komt ECHA met een rapport met aanbevelingen voor maatregelen op basis waarvan de Europese Commissie kan besluiten om te verbieden dat producenten microplastics toevoegen aan hun producten. Een restrictie van het gebruik wordt dan geregeld in het kader van REACH. Op dit moment zijn polymeren uitgezonderd van de REACH-procedure voor toelating van producten op de Europese markt.

ECHA presenteerde haar eerste bevindingen op een persconferentie: er is overvloedig bewijs dat microplastics in voedselketens zijn binnengedrongen, dat ze accumuleren in het milieu en dat ze niet degraderen. Dit probleem valt moeilijk anders dan bij de bron aan te pakken. Een powerpoint presentatie legt de situatie uit en ECHA wijst op het effect van de Beat the Microbead-campagne. Die campagne — aangevoerd door de Plastic Soup Foundation — heeft veel aandacht gegenereerd voor het probleem. Inmiddels overwegen afzonderlijke lidstaten microplastics in cosmetica te verbieden.

In de presentatie wijst ECHA er ook op dat microplastics in verzorgingsproducten vele andere functies vervullen dan scrubben. Tot nu toe heeft de cosmetica-industrie op vrijwillige basis alleen de microplastics die een scrubfunctie vervullen uit de formules gehaald. Daarmee is het probleem dus nog lang niet uit de wereld.

Eerder dit jaar vonden consultatierondes plaats waarin ook de Plastic Soup Foundation haar mening gaf en wees op het Beat the Microbead-databestand die inzicht biedt in de vraag welke microplastics in welke verzorgingsproducten van welke merken zitten.

Het agentschap bracht een video uit (zie hieronder) waarin de directeur van ECHA, Bjorn Hansen, vertelt dat ECHA op grond van het onderzoek aanbevelingen zal formuleren voor de Europese Commissie. Onder anderen Jeroen Dagevos, hoofd programma’s van de Plastic Soup Foundation, komt in de video aan het woord.

Maria Westerbos, directeur van de Plastic Soup Foundation: “Zes jaar nadat we in 2012 de Beat the Microbead-campagne begonnen, lijken we aan de vooravond te staan van een Europees verbod van alle microplastics in alle cosmetica. Ik heb er veel vertrouwen in dat ECHA met krachtige aanbevelingen komt die de Europese Commissie niet kan en mag negeren.”


Lees ook:
Plasticsoep nu ook plastic poep
Beat the Microbead-campagne bepleit verbod in Reach op Microplastics.

, ,

Microplastics in insecten in rivieren Zuid Wales

Amsterdam, 13 november 2018– Zorgt plasticvervuiling ervoor dat microplastics doordringen in voedselketens van zoetwatersystemen? Recent onderzoek beantwoordt die vraag met ja. De helft van de onderzochte insecten in rivieren in Zuid Wales blijkt microplastics in zich te dragen die afkomstig moeten zijn uit het water of de bodem waarin ze leven.

Nog onvolwassen eendagsvliegen en schietmotten zijn onderzocht op microplastics in drie rivieren. De bemonsteringslocaties bevonden zich stroomopwaarts- en afwaarts van vijf waterzuiveringsinstallaties. Microplastics werden op alle locaties in de insecten aangetroffen. In tegenstelling tot de verwachting van de onderzoekers dat insecten stroomafwaarts grotere hoeveelheden plastics zouden bevatten dan stroomopwaarts, werden tussen locaties geen significante verschillen waargenomen.

Omdat de onderzochte insecten verschillende voedselvoorkeuren hebben, konden de onderzoekers ook nagaan of de voedselkeuze een rol speelt in de blootstelling aan microplastics. Dat bleek niet het geval. Wel bleken eendagsvliegen die voornamelijk in het water leven, aanzienlijk minder microplastics te bevatten. Dit in tegenstelling tot de eendagsvliegen die vergelijkbaar voedsel op de rivierbodem zoeken. Een voorkeur voor bepaald leefgebied, water of bodem, levert dus mogelijk wel een verklaring op voor gevonden verschillen in hoeveelheden microplastics.

De onderzoekers uiten hun zorg dat de microplastics zich via de insecten in voedselketens kunnen verspreiden. Met name vissen, maar ook andere dieren waaronder amfibieën en roofinsecten, voeden zich met eendagsvliegen en schietmotten. Dit mechanisme werd ook in een ander recent onderzoek onder de aandacht gebracht.


Lees ook: Muggen verplaatsen microplastics van water naar land

Ambities van Plastic Soup Foundation en SodaStream ontmoeten elkaar op eiland Roatán

Het zijn geen standaard vakantiesouvenirs die Maria Westerbos heeft meegenomen uit Honduras. Een klein plastic olifantje zonder slurfje en een afgerukt beentje van een barbiepop – ooit babyroze geweest en vermoedelijk onderwerp van warme affectie. Nu een thuisloos en vies stuk plastic, zwartgeblakerd, besmeurd, bekrast en stinkend. Hoe lang deze speelgoedjes onderweg zijn geweest, en via welke route, vóórdat Maria ze van het strand van Roatán plukte? Only heaven knows. Nu liggen ze op haar bureau in Amsterdam, als stille getuigen van de plastic ramp die zich wereldwijd op zee en kustlijnen voltrekt.

EEN REIS MET EEN BEDOELING

De oprichter en directeur van de Plastic Soup Foundation is terug van een bezoek aan het Hondurese eiland Roatán, 8 kilometer breed en 60 kilometer lang. Ze was daar samen met SodaStream-ceo Daniel Birnbaum en de 150 hoogstgeplaatste managers van het concern uit 45 landen. Maria was keynote speaker en meegereisd als enige vertegenwoordiger van een ngo, samen met filmmaker Chris Jordan (‘Albatross’) en een internationaal gezelschap van een twintigtal influencers en journalisten.

Dat de volledige toplaag van het Israëlische bedrijf – dat apparaten verkoopt waarmee je van kraanwater in een oogwenk bubbeltjeswater kunt maken – uitgerekend naar dit tropische eiland is gevlogen, was niet zonder reden. “Daniel had er een duidelijke bedoeling mee, hij wil dat zijn bedrijf een grote ommezwaai gaat maken, weg van het wegwerpplastic”, zegt Maria. “Dat was ook de reden dat ik op deze uitnodiging inging. Als zo’n groot bedrijf een ingrijpende koerswijziging ondergaat, dan is het nuttig dat al je managers begrijpen waarom. Hij wilde ze confronteren met alle plastic troep die elke dag op zo’n afgelegen eilandje aanspoelt. Hij wilde samen met ze opruimen en dat hebben we dan ook gedaan, samen met lokale schoolkinderen. We zijn een paar dagen op rij tussen 5 en 6 uur ’s ochtends opgestaan, dan was het nog redelijk te doen qua temperatuur. Om 10 uur ’s ochtends was het al 45 graden.”

Er was geen houden aan, het plastic bleef maar komen. Grote herkenbare plastic voorwerpen zoals een ventilator en de borstel van een bezem, maar ook flipflops, poppen, flessen, blikjes en vooral ontelbare, veelkleurige plastic deeltjes die met de hand niet meer op te ruimen zijn. In de folders mag Roatán nog als Paradise Island te boek staan, het eiland zucht nu vooral onder afval.

“Er is helemaal geen waste management op het eiland, niks. Ik zag voetbalvelden met overal afval, waar kinderen omheen voetbalden. Ik zag hopen afval in achtertuintjes van huizen liggen, waar het wordt gedumpt en waar het af en toe in de fik wordt gezet. Je ziet de sporen van branden. Mensen gooien het zo neer, want er is niets geregeld. Waar je ook kijkt, zie je afval. Alleen bij de huizen van de superrijken zie je dat er is opgeruimd. Maar ook dat afval gaat op grote hopen langs de kustlijn en wordt vroeg of laat door de zee meegenomen. Die aanblik van al dat afval kwam enorm bij me binnen. Ik dacht: als het zó toegaat op al die eilandjes in de wereld die geen waste management hebben, al dat afval dat geen kant op kan, dan stikken deze paradijsjes letterlijk in de troep en plasticsoep. En daar komt dan nog eens al het aanlandige afval bij dat op de kusten komt aanwaaien en aanspoelen vanuit god-weet-waar. Ik werd er heel verdrietig van. En ook strijdbaar, zo werkt dat bij mij. Op elk niveau moeten veel meer mensen wereldwijd besmet raken, hun hakken in de plasticsoep zetten en zeggen: tot hier en niet verder.”

PLASTIC TE VERVUILD VOOR RECYCLING

Het eiland is volledig omsloten door water en krijgt het afval inderdaad cadeau uit alle windrichtingen, uit het hele Caraïbisch gebied, van Guatemala, Belize en Mexico in het westen en vanuit Cuba en Haïti in het noordoosten. “Alle rioleringen gaan rechtstreeks het water in. Ik zakte op een gegeven moment tot halverwege mijn kuiten in de poep en plasticsoep weg. Oh Maria, dacht ik, toen ik op mijn slippers door ploeterde: daar kun je gemakkelijk infecties van krijgen. Als dit ons voorland is, als alle bounty islands er zo uitzien of binnen afzienbare termijn er zo gaan uitzien, dan zijn zowel de mens als de oceaan in groot gevaar. Ik heb de plasticsoep eerder zien aanspoelen op Hawaii en op het strand in Vietnam, zien drijven in de morsdode Bagmati River in Kathmandu hoog in de Himalaya, maar om zo’n klein leefgebied midden in de oceaan of zoals hier in de Caraïbische Zee te zien bezwijken onder plastic trash, dat is om te huilen.”

“Het is daarom heel erg interessant om te zien hoe SodaStream haar managers omsmeedt tot een leger van plastic fighters. Ja, dat stond op de T-shirts die ze allemaal droegen. Ik vond het een bijzondere ervaring te zien hoeveel serieuze toewijding er is. De ambities liggen hoog. Ik hoorde Daniel Birnbaum op de slotavond zeggen dat ze 95 procent van de plasticsoep willen gaan opruimen.”

SodaStream onthulde en testte op Roatán namelijk ook de zogeheten Holy Turtle, een drijvend systeem voortgetrokken tussen twee boten dat plastic uit de zee moet filteren. “Zelfs als het werkt, zit je met het probleem: waar moet het afval heen nadat je het uit het water hebt gehaald? Als er in de buurt geen waste management systeem is, dan moet je het afvoeren naar het vasteland. Recyclen is geen optie: veel plastic uit zee is zo vervuild dat maar een fractie ervan herbruikbaar is. Het is een complex probleem, het is allemaal niet zo gemakkelijk. Maar de bedoeling is waanzinnig. Daniel is besmet geraakt met hetzelfde virus als waarmee ik tien jaar geleden ben besmet – en vele anderen gelukkig.”

‘JE MOET HET ZELF ZÍEN’

Wat voor de SodaStream-topman de doorslag gaf? “Hij vertelde me dat hij veel video’s en foto’s van de plastic ellende op stranden had gezien. Vervolgens was hij enkele maanden geleden zelf naar het eiland gevlogen om te gaan kijken. Het is natuurlijk niet niks om 200 mensen naar zo’n afgelegen eiland te laten vliegen en er zo’n resort af te huren. Reken maar uit wat dat kost. Maar als je daarmee dat virus kunt overbrengen naar je managers en hen kunt uitleggen waarom je denkt dat hún bedrijf verantwoordelijkheid moet nemen, dan is het vreselijk effectief. Je moet het zelf zíen! Sommige bedrijven gaan plastic vissen in de grachten van Amsterdam, ook goed. Maar veel meer bedrijven zouden zulke reizen moeten maken, denk ik, zoals SodaStream heeft gedaan. Zoals Bernice Notenboom met captains of industry naar de smeltende Noordpool gaat, daar kun je het mee vergelijken. Ik zou iets soortgelijks ook graag doen, om ceo’s het te laten zien. Wat we samen allemaal aanrichten. We zijn als enige dier ter wereld in staat ons eigen nest dodelijk te vervuilen.”

“Daniel en ik delen die waanzinnige ambitie om het plastic op te ruimen en het probleem op te lossen. Om de wereld te redden! Maar als je die ambitie hebt, dan komen gaandeweg ook teleurstellingen. Als SodaStream het meent om structureel met ons samen te werken, als je verschil wilt maken, dan begint dat altijd bij jezelf. Je moet naar de aanpak bij de bron. Dus daarom zeg ik: SodaStream, ga zelf op plastic dieet. Verlaag je Plastic Mass Index: je PMI. Wij kunnen daarbij helpen. Maak een plan: haal het plastic uit je verpakkingen, haal het plastic om je verpakkingen weg, vervang binnen nu en een paar jaar al je plastic flessen. Ja, nu hebben ze nog glas én plastic flessen die consumenten kunt hervullen. SodaStream zal dus op termijn van die plastic fles af moeten. De doppen zijn ook nog van plastic. Als je Plastic Fighter wilt zijn, moet je zelf op plastic dieet. En je klanten ook. Eigenlijk moeten we allemaal op een plastic dieet! Aan dat concept hebben we in 2018 hard gewerkt.”

‘WIJ GAAN OP PLASTIC DIEET, JIJ OOK’

SodaStream heeft de Plastic Soup Foundation genereus 10.000 dollar gedoneerd. “Dat is voor ons heel belangrijk. Dat gaan we in de webapplicatie van een plastic dieet voor consumenten stoppen om het verliezen van ‘plastic weight’ leuk en aantrekkelijk te maken. We integreren het dieet daarna ook in een app, die bijhoudt waar je bent gebleven, zodat je nooit kunt terugvallen. Daar zie ik een mooie samenwerking in het verschiet liggen. Dat we samen campagne gaan voeren op het plastic dieet. Dan zegt SodaStream tegen haar klanten wereldwijd: ‘Wij gaan op plastic dieet, jij ook! En gebruik deze app.’ Met zo’n boodschap kun je heel veel mensen in de wereld bereiken. Dat is een unieke propositie, dan ga je je onderscheiden.”

In hoeverre de onlangs aangekondigde miljardenovername van SodaStream door PepsiCo invloed heeft op de plasticvrije ambities van het Israëlische concern, zal moeten blijken. Maria ziet wel kansen. “De ceo van PepsiCo kwam ook langs op het eiland, toen we er waren. Ik heb de indruk dat Pepsi wel iets wil. Maar als je kijkt naar de gegevens van World Cleanup Day wereldwijd, dan staan ze toch vrolijk naast Coca-Cola. PepsiCo is een van de grootste vervuilers. Het is natuurlijk een mammoettanker en het is bijzonder lastig om zo’n groot bedrijf van koers te laten veranderen. Daarmee vergeleken is SodaStream een speedboot. SodaStream mag onafhankelijk blijven, is de afspraak en de intentie. Misschien dat SodaStream het goede voorbeeld kan geven en dat PepsiCo daarin meegaat en gaat onderzoeken wat ze kan doen om de kraan van single-use plastics dicht te draaien. Wat zou dat fantastisch zijn.”