Berichten

, ,

Zeewormen eten plastic

Amsterdam, 20 augustus 2018 –Boeien van piepschuim, die onder meer in Korea massaal worden toegepast voor de kweek van mossels en oesters op open zee, verkruimelen langzaam onder de zon. Het was al bekend dat één enkele boei zou kunnen uiteenvallen in zeven miljoen deeltjes. Per vierkante kilometer zeeoppervlak gaat het om 100.000 van zulke boeien. Nieuw onderzoek leert dat niet alleen de zon schuldig is. Zeewormen (polychaeten) werken zich naar binnen, eten het piepschuim en poepen microplastics. Het is een alarmerende ontdekking.

Uit Koreaans onderzoek, gepubliceerd in Marine Pollution Bulletin, blijkt dat er gemiddeld zes tot zeven wormen inde boeien worden aangetroffen. Eén enkele worm kan in één jaar honderd duizenden microplastics ‘genereren’. Uit lab-experimenten kwam naar voren dat één volwassen worm in één week meer dan 11.000 microplastics had uitgepoept.

Zeewormen staan onderaan de voedselketen en worden gegeten door vissen en vogels. De onderzoekers vrezen dat microplastics op deze wijze verder verspreid worden.

Twee jaar geleden was uit wetenschappelijk onderzoek al gebleken dat regenwormen op land minder goed groeien en eerder doodgaan als ze aan bepaalde concentraties microplastics worden blootgesteld. Ook deze regenwormen bleken microplastics te verspreiden, door ze op grotere diepten uit te poepen.

Milieucommissie Europees Parlement wil verbod microplastics

Amsterdam/Brussel, 31 juli 2018 – Deze maand heeft de milieucommissie van het Europees Parlement zich uitgesproken voor een verbod op microplastics. Het gaat om microplastics die met opzet zijn toegevoegd aan producten zoals cosmetica en schoonmaakmiddelen. Ook bepleit de commissie een verbod op oxo-degradeerbare kunststoffen. Dit type kunststof valt uiteen in kleine deeltjes, maar breekt niet af in het milieu.

De speciale rapporteur van de milieucommissie schreef afgelopen maart een rapport naar aanleiding van de visie van de Europese Commissie op plastic. Die visie, A European Strategy for Plastics in a Circular Economy, werd eerder in januari gepubliceerd. Onderdeel is het beleid met betrekking tot microplastics.

De Europese Commissie heeft daarnaast aan de European Chemicals Agency (ECHA) gevraagd om wetenschappelijke informatie over de risico’s van microplastics in het milieu en op de menselijke gezondheid. Op basis daarvan kunnen microplastics eventueel worden verboden. De milieucommissie van het Europees Parlement pleit nu zonder meer voor een verbod. Milieuorganisaties reageerden in een gezamenlijk persbericht verheugd op dit standpunt.

In september volgt de plenaire stemming in het Europees Parlement. Indien de voorstellen van de milieucommissie worden aangenomen, wordt het voor de Europese Commissie lastig om het advies van de milieucommissie tot een totaalverbod op microplastics te negeren.

Producenten hebben inmiddels de zogeheten microbeads al bijna helemaal uit hun producten gehaald. Dit is te danken aan de Beat the Microbead-campagne, die in augustus 2012 onder aanvoering van de Plastic Soup Foundation van start ging. Een Europees verbod beperkt zich echter niet tot deze microbeads met een scrubfunctie, maar betreft alle nano- en microplastics in verzorgingsproducten, waaronder lipstick, zonnebrand en nagellak. Deze microplastics zitten nog volop in cosmetica, zie de overzichten per merk en per land op beatthemicrobead.org.

Kauwgom Kauwplastic

Kauwgom is kauwplastic

Amsterdam, 24 juli 2018 – Weinig mensen beseffen dat je op plastic kauwt als je een kauwgom in je mond hebt. Het gom, vroeger gemaakt van natuurlijke hars, is tegenwoordig bijna altijd van synthetisch rubber. In plaats van hars worden op olie gebaseerde polymeren gebruikt. Hoeveel en welke polymeren valt onder het bedrijfsgeheim van de fabrikant, maar polyethyleen is een van de ingrediënten die in het algemeen worden toegevoegd. Lees bijvoorbeeld de nadere uitleg van Hyfoma.

Kauwgom, niet bedoeld om in te slikken, is dus eigenlijk “kauwplastic”. Op straat uitgespuugde kauwgom draagt bij aan de plasticvervuiling en aan de plasticsoep omdat het ingrediënten bevat die nooit afbreken. Kauwgom kan niet gerecycled worden, zoals ander plastic. De enige juiste manier om van kauwgom af te komen, is door het mee te geven met het restafval.

In 2014 rapporteerde het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu in een overzicht van bronnen en emissies van microplastics: “Kauwgom wordt veelvuldig als straatvuil aangetroffen, en emissie van microplastics kan op die manier plaatsvinden”. Die constatering heeft nooit geleid tot enige beleidsmaatregel om deze bron van microplastics in te dammen. Wel worden trottoirs tegen hoge kosten met hogedrukreiniging van kauwgomplakken ontdaan.

Microplastics door slijtage van banden is nauwelijks tegen te gaan

Amsterdam, 4 juli 2018 – In Nederland komt elk jaar 17 miljoen kilogram slijtstof van autobanden in het milieu (1 kilogram per inwoner). Daarvan komt 1 miljoen kilogram in het oppervlaktewater terecht en ongeveer evenveel als fijnstof in de lucht.

Slijtstof van banden is na rondslingerend plastic afval de grootste bron van microplastics in oppervlaktewater. Staatssecretaris Van Veldhoven (D66) van Infrastructuur en Waterstaat heeft eerder deze maand de Tweede Kamer geïnformeerd over Maatregelen gericht op het voorkomen van microplastics. Het beleid is om kosteneffectieve maatregelen te nemen die ervoor gaan zorgen dat belangrijke bronnen van microplastics minder gaan bijdragen aan de plasticsoep. Op basis van zeventien eerder door het RIVM voorgestelde mogelijke maatregelen om bandenslijtage tegen te gaan, zijn de drie meest belovende maatregelen nader onderzocht door onderzoeksbureau Arcadis. Het rapport van Arcadis, Verkenning economische effecten maatregelen bandenslijtage (microplastics), schat ook de maatschappelijke kosten per ton vermeden microplastics. In het schatten van de maatschappelijke kosten is door Arcadis alleen een prijs toegekend aan gezondheidsschade door slijtstof. Schade aan het milieu is buiten beschouwing gelaten.

Wettelijke drempelwaarde voor bandenslijtage

Momenteel is slijtage geen wettelijk criterium voor autobanden, zoals grip, geluid en rolweerstand dat wel zijn. Er zit tussen de meest en minst slijtvaste band een verschil van 20%. Door het invoeren van een drempelwaarde zouden banden die gemakkelijk slijten niet meer verkocht mogen worden. Er bestaat echter nog geen gestandaardiseerde methode voor het meten van slijtage. En sturen op reductie van slijtage kan een averechts effect hebben. Voor de prestaties van autobanden bestaat er de “magische driehoek”, een relatie tussen rolweerstand, slipweerstand en slijtvastheid. Het verbeteren van de ene eigenschap, zal de andere eigenschap verslechteren. Banden worden dan minder veilig. Het Arcadis-rapport gaat er bijvoorbeeld van uit dat door beperking van de slijtage de slipweerstand vermindert en de remweg met 5% toeneemt. De hoeveelheid fijnstof kan door een slijtvastere band met 100.000 kilogram per jaar in Nederland worden teruggebracht. Arcadis is niet nagegaan of een slijtvastere band slijtdeeltjes van dezelfde grootte produceert. Wanneer de deeltjesgrootte afneemt, zal het aandeel fijnstof juist toenemen. Ook dat is een averechts effect.

Uitbreiding bandenlabel met slijtage-indicator

Op dit moment informeert een label de consument over brandstofefficiëntie, natte grip en geluidsniveau. Het voorstel is om daar ‘slijtage’ aan toe te voegen. De consument kan dan kiezen voor een slijtvastere band. De verwachting is dat slechts 5% van de consumenten dan zal kiezen voor een slijtvastere band. De besparing aan slijtstof met deze maatregel wordt geschat op 5% van 200.000 kilogram; 10.000 kilogram. Een vrijwillige keuze voor slijtvaste banden heeft in elk geval veel minder effect dan een wettelijke drempelwaarde.

Verplichting tot het uitrusten van auto’s met een bandenspanningscontrolesysteem

Een band op de juiste spanning slijt minder. Om de bestuurder te waarschuwen dat de bandenspanning te laag is, geeft het sinds 2014 in Europa verplichte Tyre Pressure Monitoring System (TPMS) een signaal af. Arcadis stelt een voorlichtingscampagne voor om het gebruik van TPMS in oudere auto’s te stimuleren, onder andere via een app. In Nederland rijdt 45% van de auto’s met een te lage bandenspanning rond. Met een voorlichtingscampagne zou een te lage bandenspanning bij 9 tot 55 duizend auto’s voorkomen kunnen worden en dat levert jaarlijks een besparing op van 14.000 tot 84.000 kilogram slijtstof. De kosten voor de campagne en vrijwillige installatie worden geschat tussen de 1 en 6 miljoen Euro. Dit komt neer op 70€ per kilogram vermeden slijtstof.

Tot slot

Het valt toe te juichen dat de overheid maatregelen overweegt om de uitstoot van microplastics als gevolg van bandenslijtage te verminderen. De voorgestelde maatregelen kunnen maximaal 20% minder slijtage opleveren (1,2 miljoen kilogram per jaar wordt dan vermeden). Bij de huidige wereldwijde groei van het wagenpark van 4,5% per jaar zal deze slijtagevermindering echter binnen vijf jaar omgezet zijn in een stijging.

De reductie van microplastics door de voorgestelde maatregelen voor autobanden is al met al uiterst beperkt, gaat gepaard met relatief hoge kosten en heeft ten dele een averechts effect. Deze maatregelen zijn schijnoplossingen. Niet genoemd als oplossing is dat de overheid een lijst openbaar maakt waarop consumenten kunnen zien welke bandmerken goed, en welke slecht scoren op slijtage.

De echte oplossing is echter het belasten van emissies. De autorijder moet gaan betalen voor de vervuiling die hij veroorzaakt. Dan komt ten minste geld vrij voor echte vermindering van de emissies. Hoelang zal het duren voordat de staatssecretaris déze conclusie trekt?


Lees ook: Eurocommissaris Vella neemt eerste exemplaar van de plastic soup atlas van de wereld in ontvangst

Zwitserse Alpen: overal microplastics

Amsterdam, 4 mei 2018 – Het is inmiddels haast een open deur om te zeggen dat overal ter wereld plastics worden aangetroffen in het milieu. Dat dat werkelijk zo is, laat een nieuwe Zwitserse studie zien. Zelfs in de meest afgelegen natuurparken, hoog in de bergen, worden microplastics aangetroffen, en veel meer dan de onderzoekers hadden verwacht. The Guardian, die over het onderzoek bericht, merkt bovendien op dat Zwitserland in Europa het beste presteert als het aankomt op inzamelen van afvalplastic. Al het plastic wordt ingezameld en vervolgens gerecycled of verbrand. Desondanks worden overal microplastics aangetroffen. 

Gedurende het onderzoek werden grondmonsters in 29 stroomgebieden van rivieren geanalyseerd. In 90% van de monsters vonden de onderzoekers microplastics. Er was een duidelijk verband tussen hoge concentraties microplastics en de aanwezigheid van grotere stukken plastics, de mesoplastics. In dat geval lijken de microplastics vooral afkomstig van afvalplastic door fragmentatie. Er bleek ook een verband met bevolkingsdichtheid te zijn; hoe meer mensen in een gebied wonen, des te hoger de concentratie aan microplastics is.  

Vooral opvallend was de aanwezigheid van microplastics in afgelegen nationale parken, die alleen lopend te bereiken zijn. Dit waren vooral hele kleine plastic deeltjes (<500 μm diameter). De onderzoekers verklaren dit uit verspreiding door de wind.   

Het onderzoek verscheen in Environmental Science and Technology. 


Lees ook: Slechtere luchtkwaliteit door microplastics

, ,

Weleda International kiest voor Look for the Zero

Amsterdam, 23 april 2018 – Weleda heeft de Plastic Soup Foundation schriftelijk laten weten te kiezen voor de Zero. Het Zwitserse concern van natuurlijke verzorgingsmiddelen is daarmee het grootste cosmeticabedrijf dat kiest voor de Look for the Zero. Eerder had Weleda Benelux die stap al gezet.

Bedrijven die de Zero omarmen, verklaren dat in geen van hun producten microplastics verwerkt zijn. Grote cosmeticabedrijven hebben de afgelopen jaren de microbeads van polyethyleen vervangen door alternatieven, maar vertellen er niet bij dat er nog tientallen andere microplastics in hun producten kunnen zitten. Het gaat om uiteenlopende producten als lipstick, scheerschuim en deodorant.

De enige manier om klanten de garantie te geven dat verzorgingsproducten werkelijk vrij zijn van microplastics, is wanneer een merk dat verklaart. De Look for the Zero biedt deze mogelijkheid, inclusief het voeren van een logo. Look for the Zero is onderdeel van de internationale campagne Beat the Microbead en in het leven geroepen omdat er nog geen wetgeving is die alle microplastics in verzorgingsproducten verbiedt. Inmiddels hebben ruim 50 bedrijven voor de Zero gekozen.

Maria Westerbos, directeur van de Plastic Soup Foundation: “Dit is fantastisch nieuws. Weleda toont aan dat grote cosmeticabedrijven verzorgingsproducten zonder microplastics kunnen produceren. Er is geen enkel excuus voor multinationals zoals Unilever, Johnson&Johnson, l’Oreal om microplastics in hun producten te verwerken. Deze bedrijven blijven onze oceanen vervuilen.”

,

Microplastics in gebotteld drinkwater 

Amsterdam, 4 april 2018 – Afgelopen september publiceerde Orb Media, een Amerikaanse organisatie voor onderzoeksjournalistiek, een rapport over vervuiling van kraanwater wereldwijd met microplastics. Daartoe waren 159 monsters onderzocht van over de hele wereld en meer dan 80% daarvan bleek vervuild.  

Nu laat de organisatie weer van zich horen. Orb heeft ditmaal geen kraanwater, maar flessenwater laten onderzoeken. Niet minder dan 250 literflessen van bekende merken, gekocht in negen verschillende landen, werden onderzocht door de State University of New York. Gemiddeld werden 10 deeltjes per fles aangetroffen. Het onderzoek is nog niet verschenen in een wetenschappelijk tijdschrift. 

Ondanks het feit dat bottelaars van water voldoen aan hoge eisen van kwaliteit en veiligheid is het kennelijk niet te vermijden dat er plastic deeltjes in het water terecht komen. Wie alleen al de plastic dop van de fles afschroeft, veroorzaakt door de wrijving deeltjes die in het water terecht komen.  

Onderzoekleider professor Sherri Mason wil met het rapport zeker niet de onderzochte merken aan de kaak stellen, maar zegt, aangehaald door de BBC: “It’s really showing that this is everywehere, that plastic has become such a pervasive material in our society”. 

Slechtere luchtkwaliteit door microplastics 

Amsterdam, 30 maart 2018 – Nederland voldoet niet overal aan afgesproken normen voor luchtkwaliteit. Daar wil het Kabinet wat aan doen en iedereen die dat wil kan nu een zienswijze indienen op de plannen van de overheid om de luchtkwaliteit te verbeteren.  

Opmerkelijk is dat microplastics met geen woord genoemd worden in het Concept-kabinetsbesluit “Aanpassing Nationaal Samenwerkingsprogramma Luchtkwaliteit”. Worden ze misschien tot fijnstof gerekend of vallen ze geheel buiten beschouwing? Feit is dat de lucht vol zit met microplastics en dat concentratie toeneemt omdat plastic niet afbreekt.  

In het Verenigd Koninkrijk heeft de Daily Mail onlangs onderzoek laten verrichten naar verpakte en niet verpakte vis in Londense supermarkten. De stukken vis werden in een laboratorium van de universiteit van Portsmouth getest op de aanwezigheid van microplastics. Op allemaal werden tientallen microplastics aangetroffen die afkomstig waren uit de lucht. Op de niet verpakte vis, die dus een tijdje open en bloot had gelegen, waren dat er aanzienlijk meer.   

De Daily Mail haalt professor Frank Kelly aan, een specialist verbonden aan King’s College in Londen. Hij had in 2016 voor een parlementaire hoorcommissie het volgende had verklaard: “If you can breathe them [microplastics] in, they could potentially deliver chemicals to lower parts of our lungs, maybe even across into our circulation in the same way we worry about vehicle emissions.” Kelly verricht zelf metingen bij King’s College: “We have been particularly struck by the high levels of clothing fibers in the atmosphere.” 

Ook een andere expert, Dr. Welden, wordt door de Daily Mail geciteerd: “I wouldn’t be surprised if they’re not building up in the air in the same way as in the oceans. They will be fragmenting and still not going away”. 

Aangezien microplastics in de lucht nog niet als oorzaak van slechte luchtkwaliteit worden genoemd, blijven allerlei mogelijke maatregelen die de luchtkwaliteit zouden verbeteren buiten beschouwing. Er zou wellicht vooral winst geboekt kunnen worden door juist vezelverlies van synthetische kleding en stoffen tegen te gaan. 


Lees ook: Hoe schadelijk is het inademen van microplastics

, , ,

Hoe schadelijk is het inademen van microplastics? 

Amsterdam, 23 maart 2018 – Ongeveer 16% van wat jaarlijks in de wereld aan plastic geproduceerd wordt, bestaat uit synthetische textielvezels. Die productie is in het afgelopen decennium elk jaar met ruim 6% gegroeid en bedraagt nu zo’n 60 miljoen ton per jaar. Kunststof kleding is verantwoordelijk voor oneindig veel microvezels die zelfs in drinkwater teruggevonden worden. De aanwezigheid van superkleine plastic deeltjes in de lucht is echter nog nauwelijks onderzocht.  

Frans onderzoek toonde eerder aan dat de plastic microvezels niet alleen in de buitenlucht worden aangetroffen, maar ook in gebouwen, en vooral ook in stof op de vloer. Van alle vezels in de buitenlucht, bleek 29% van plastic te zijn. Het staat vast dat mensen deze microvezels inademen. Binnen krijgen baby’s die over de vloer kruipen vermoedelijk de meeste vezeltjes binnen.  

Leidt inademen tot gezondheidsschade? De Franse onderzoekers, nu samen met Britse collega’s, tonen zich uiterst bezorgd en pleiten met spoed voor nader interdisciplinair onderzoek in een recent verschenen artikel in ScienceDirect. Hun artikel “Microplastic in air: Are we breathing it in?” gaat in op de vraag waar de deeltjes vandaan komen en wat de gezondheidsrisico’s zijn. 

De meeste ingeademde deeltjes zullen door het lichaam ook weer naar buiten worden gewerkt. Maar gevreesd wordt dat een deel tot diep in de longen doordringt en daar permanent aanwezig blijft, simpelweg omdat plastic niet afbreekt. Er kunnen reacties in het lichaam ontstaan, zoals ontstekingen, vooral bij mensen die al minder vitaal zijn. Enkele bevindingen uit het artikel: 

  • de concentratie van plastic vezels in binnenruimten is beduidend hoger dan in de buitenlucht, ook zijn de vezels langer;  
  • plastic deeltjes worden aangetroffen in longweefsel. Dit duidt erop dat het lichaam niet alle deeltjes naar buiten weet te werken; 
  • blijven deeltjes in de longen achter, dan is dat voor lange tijd omdat ze bio persistent zijn; 
  • vanaf een bepaalde concentratie en bij langdurige inademing lijken alle soorten vezels tot ontstekingen te leiden. De vorm van de vezels maakt ook uit. De langere lijken schadelijker te zijn; 
  • arbeiders die werken met plastic textielvezels kennen een reeks van longaandoeningen, zoals hoesten en beperktere longcapaciteit;  
  • een belangrijke beperking is de meetmethode. De onderzoekers hebben gekeken naar 50 μm, maar het detecteren van deeltjes kleiner dan 10 μm is cruciaal.  

Lees ook: Label op synthetische kleding vanwege microvezels in Californië

,

Een onderschatte bedreiging: vervuiling van land door microplastics

Amsterdam, 1 maart 2018 – Microplastics vormen niet alleen een gevaar voor het milieu op zee, maar ook op land. De lange termijn gevolgen van microplastics in grond kunnen allerlei negatieve effecten hebben op terrestrische ecosystemen, dat wil zeggen op het land. De gevolgen kunnen zelfs ernstiger zijn dan op zee. Duitse onderzoekers van het Leibniz-Instituut publiceerden deze waarschuwing in Sciencedaily 

De onderzoekers wijzen erop dat er veel meer plastic op land belandt dan in zee, wel vier tot 23 keer zo veel. Wereldwijd zou ongeveer een derde van al het geproduceerde plastic op land terechtkomen. Een belangrijke bron is rioolslib dat uitgereden wordt als mest. Dat slib bevat microplastics die waterzuiveringsinstallaties uit het water hebben gehaald, zoals de grotere microvezels die vrijkomen na het machinaal wassen van synthetische kleding.  

De onderzoekers vroegen zich af wat het effect van microplastics zou zijn op het land en analyseerden het weinige onderzoek dat er bestaat. Ze stellen onder andere dat :   

  • Overal ter wereld worden microplastics op landbouwgronden aangetroffen; 
  • Microplastics kunnen ziekteverwekkende bacteriën verspreiden en tasten de conditie van wormen aan; 
  • Wanneer additieven als bisfenol A uit plastic lekken, worden bovendien hormoonverstorende stoffen verspreid.  

De lange termijneffecten van deze verschijnselen zijn nog grotendeels onbekend terrein. Om al deze risico’s te kunnen beoordelen, is het daarom noodzakelijk dat er snel meetprogramma’s komen.   


Foto: Falk Negrazius, Benin Wikicommons