Berichten

Levenscyclusanalyse bevestigt: meermalige plantentray is inderdaad veel beter voor milieu

Amsterdam, 1 Oktober 2018 – Alweer twee jaar geleden antwoordde toenmalig staatssecretaris Dijksma (PvdA) op Kamervragen, dat zij met de sierteeltsector in gesprek zou gaan over het duurzaam gebruik van plantentrays zodra een lopend onderzoek zou zijn afgerond. Dat onderzoek betrof de levenscyclusanalyse, welke in opdracht van Flora Holland werd uitgevoerd door Blonk Consultants. Het rapport is sinds kort beschikbaar, dat wil zeggen: Royal Flora Holland (RFH) heeft een versie online gezet van 25 april 2018. Dat dit rapport “for external communication” is, impliceert dat er ook een vertrouwelijke versie bestaat. Hoe dit ook zij, het nu openbare rapport biedt voldoende informatie voor de huidige staatssecretaris om maatregelen te nemen.

Het rapport benadrukt dat de factor ‘plasticsoep’ in een levenscyclusanalyse niet kan worden meegenomen. De analyse houdt dus geen rekening met schade wanneer een plastic tray in het milieu terechtkomt. Desondanks is de uitkomst overduidelijk: “Overall multiple use trays have better environmental performance than single use trays”. Hiermee is de discussie beslecht.

De Plastic Soup Foundation publiceerde al in 2016 een position paper, Icoonproject sierteelt, en betoogt daarin dat er veel milieuwinst valt te behalen wanneer de gangbare eenmalige plastic plantentrays worden vervangen door een tray die veelvuldig te gebruiken is, gebaseerd op een statiegeldsysteem.

Maar Flora Holland is niet genegen het huidige systeem zomaar aan te passen. Niet de milieu-impact blijkt allesbepalend. Exportgerichte klanten zien de administratie en retourstroom, blijkt uit een gehouden enquête, als nadeel van meervoudig te gebruiken trays. Wanneer de sector zo treuzelt om werkelijk te verduurzamen, is er maar één weg: regelgeving.

Harmen Spek, projectleider ‘Verduurzaming Sierteelt’ van de Plastic Soup Foundation: “RFH heeft de inhoud van dit rapport in mei 2017, onder embargo, met ons gedeeld. De conclusie, die ons in het gelijk stelt, was overduidelijk, maar kennelijk onwelgevallig voor RFH dat onder het keurmerk Normpack per jaar maar liefst 180 miljoen eenmalige trays laat produceren. Dit moet de reden zijn dat RFH haar leden en de staatssecretaris dit belangrijke document anderhalf jaar lang heeft onthouden. Een kwalijke gang van zaken, want waar duurzame keuzes moeten worden gemaakt is concrete informatie en transparantie een eerste vereiste. De focus van ons programma ‘Verduurzaming Sierteelt’ zal gericht blijven op het terugdringen van eenmalige plastic producten in de sierteelt, geheel in overeenstemming met het beleid van de Europese Unie om eenmalig gebruikt plastic drastisch terug te dringen.”

,

Nomadologisch manifest

Amsterdam, 5 april 2018 – Het Nomadologisch manifest is een filosofisch pleidooi van Huig de Groot (1951) om onze samenleving opnieuw in te richten opdat onze relatie met de natuur hersteld wordt. De Plastic Soup Foundation was uitgenodigd om bij de presentatie van het boek, verschenen bij uitgeverij Palmslag, die verstoorde relatie vanuit het perspectief van plastic toe te lichten.  

Huig de Groot betoogt dat jagers-verzamelaars in harmonie met de natuur leven en er onderdeel van uitmaken. Sinds de agrarische revolutie is die relatie verstoord geraakt. Hij vertelt levendig over zijn reizen en ontmoetingen met de laatste mensen die min of meer nog als nomaden leven in verschillende continenten. De conclusie is onontkoombaar: mensen zijn onderdeel van de natuur, maar plaatsen zich erbuiten door de natuur ondergeschikt te maken en roofbouw te plegen. De disharmonie leidt in combinatie met overbevolking tot steeds ergere milieurampen. Er staan geen pasklare antwoorden in het boek hoe we moeten komen tot een wereld waarin zorg voor het milieu het leidende principe is, in plaats van winstmaximalistatie. Het Nomadologisch manifest zet vooral aan tot nadenken.  

Met plastic is een jaar of zeventig geleden een niet-natuurlijk materiaal geïntroduceerd dat goedkoop te produceren is, dat vanwege gunstige eigenschappen andere materialen vervangt en dat daarom overvloedig wordt toegepast, met name als eenmalig verpakkingsmateriaal. In het milieu vergaat plastic niet. Wel valt het uiteen in steeds kleiner stukjes die een schadelijke uitwerking hebben op dieren en ecosystemen. Het gemak van plastic staat in schril contrast met de milieuschade die het aanricht. Drastische reductie van het gebruik van plastic is noodzakelijk en het Nomadologisch manifest bepleit een verbod op verpakkingsplastic. Ook als we vandaag stoppen met (verpakkings)plastic zal de schadelijke uitwerking van al het plastic in het milieu eeuwenlang voortduren.  

De mens kan niet zonder een gezond milieu. Inmiddels is ook het omgekeerde waar; het milieu kan niet meer gezond gemaakt worden zonder ingrijpen van de mens. Onze omgang met plastic is daar bij uitstek een voorbeeld van.   

Lees hier meer over het boek Nomadologisch manifest van Huig de Groot.

Peak Plastic

Amsterdam, 8 januari 2018 – De mens produceert steeds meer afval en die trend houdt nog decennia lang aan. Twee dominante factoren verklaren dit, volgens een artikel dat al in 2013 in Nature verscheen: bevolkingsgroei en stijgende welvaart. Vooral in landen ten zuiden van de Sahara produceren megasteden steeds meer afval. Dit zou nog een hele eeuw doorgaan; pas na 2100 zou de piek bereikt worden.

Ondertussen investeert de chemische industrie wereldwijd miljarden dollars in nieuwe productiefaciliteiten van plastic, aldus een recent rapport. Het aandeel plastic in het afval zal daarmee ook toenemen, mede omdat plastic steeds meer traditionele materialen als metalen en papier vervangt. Afval verzamelen en verwerken is in ontwikkelingslanden slecht georganiseerd. Het meeste afval wordt op vuilnisbelten gedumpt, die in omvang toenemen. De lekkage naar het milieu is groot. Het plastic verkruimelt tot kleine stukjes, terwijl het nooit vergaat. Als dit zo doorgaat is er in 2050 al meer plastic in zee dan vis. En dat is … ver vóór Peak Plastic, het moment waarop de hoeveelheid plasticafval in de wereld zijn hoogtepunt heeft bereikt.

Geen enkele wetenschapper schijnt een schatting gemaakt te hebben van Peak Plastic. Of de piek nu al vóór of na het jaar 2100 plaatsvindt, doet er niet eens zoveel toe. Peak Plastic toont eenvoudigweg aan dat alle goedbedoelde initiatieven om de plastic soup te bestrijden op wereldschaal nauwelijks soelaas bieden, zolang draconische reductie van het gebruik van plastic uitblijft.

Voor de grafiek (de wereldproductie van plastic tot 2017) klik hier. De wereldplasticproductie zal tot 2050 nog verviervoudigen. Wat zal de piekproductie worden vóór er voor het eerst van een daling sprake is?

Statiegeld is meer dan kostenreductie

Amsterdam, 13 december 2017 – Een hoogleraar bestuur en economie en een hoogleraar resources & recycling betogen in een opinieartikel in het Financieele Dagblad dat met het oog op kosteneffectiviteit grote vraagtekens moeten worden gezet bij het statiegeldsysteem. Voor de vermindering van zwerfafval zouden andere maatregelen zoals “slim geplaatste afvalvoorzieningen, zichtbaar schoonmaken en de aanpak door ondernemers van een vervuilde (snoep)omgeving” veel effectiever zijn.

Het artikel onderbouwt die alternatieve maatregelen niet. Kern van het betoog is dat door slimme nascheiding van al het huisvuil de fracties plastic en metaal in de nabije toekomst efficiënt gewonnen kunnen worden en opnieuw gebruikt als grondstof. Het huidige systeem (Plastic Heroes) is ouderwets en levert, zoals het Centraal Planbureau betoogde, nauwelijks milieuwinst op. Maar slimme nascheiding helpt recyclingdoelstellingen tegen relatief lage kosten te halen.

In percentages uitgedrukt draagt statiegeld nauwelijks bij aan vermindering van het zwerfafval, volgens de hoogleraren. Waarom zou de Statiegeldalliantie, een coalitie van (op dit moment 47) organisaties die pleit voor statiegeld op fles en blik in Vlaanderen en Nederland, zich dan zo druk maken?

Afgezien van het feit dat beide hoogleraren niet reppen over het volume-aandeel van de flesjes en blikjes in het zwerfafval (wel veertig procent) is het duidelijk dat er voor de consument geen financiële prikkel bestaat, noch in het geval van gescheiden inleveren van plastic (Plastic Heroes), noch in het geval van (toekomstige) nascheiding van het opgehaalde afval. Zonder statiegeld is er geen mechanisme dat de burgers aanzet om flessen en blikken niet in het milieu achter te laten. Met statiegeld wordt voorkomen dat er tot 6 miljoen flesjes minder in de plastic soup belanden, aldus een recent rapport van CE Delft. Zonder statiegeld draaien gemeenten op voor hoge opruimkosten. Beide hoogleraren gaan uit van minder kosten op de korte termijn en gaan geheel voorbij aan de kosten van de plastic soup die vooral latere generaties zullen moeten dragen.

De hoogste prioriteit is voorkomen dat plastic in het milieu terechtkomt. Daarvoor bestaat geen beter middel dan statiegeld.

Coca-Cola slechts één stapje van statiegeld verwijderd

Amsterdam, 16 november 2017 – Coca-Cola presenteerde eerder deze maand zijn actieplan This is Forward. Een van de ambitieuze duurzaamheidsdoelen daarin is dat in 2025 honderd procent van de verpakkingen (de flesjes en de blikjes) ingezameld wordt. Dat betekent dat het bedrijf belooft dat er binnen acht jaar geen enkel flesje of blikje meer aangetroffen wordt in het milieu; niet van Coca-Cola noch van een van de vele andere merken die onderdeel zijn van het concern.

Tot nu toe is de berichtgeving over de vraag hoe Coca-Cola deze doelstelling denkt te realiseren uiterst summier. Op één webpagina legt het concern uit dat nog onderzocht moet worden hoe de ambitieuze inzameldoelstelling zal worden behaald. Alle opties worden “op haalbaarheid en betaalbaarheid” onderzocht en ook een combinatie van methodes is denkbaar. Opmerkelijk is dat statiegeld, en dat is voor het eerst, als optie wordt genoemd. Coca-Cola is immers altijd een verklaard tegenstander van statiegeld geweest en liet geen middel onbeproefd om het tegen te houden. Onder toenemende maatschappelijke en politieke druk lijkt het roer, langzaam maar zeker, om te gaan.

De consument speelt in de aanpak van Coca-Cola een centrale rol en moet enthousiast gemaakt worden om te recyclen. Zijn we vergeten dat Coca-Cola al tientallen jaren consumenten beweegt om de drankverpakkingen te recyclen? Het teleurstellende resultaat van al die inspanningen is aan het zwerfvuil op straat af te lezen. Dát is nu juist de reden dat de roep om statiegeld zo luidt klinkt.

Maar in de besproken opties wordt de consument nog altijd verantwoordelijk gemaakt en gehouden voor het zwerfafval. Voorman Jeroen Lampe legt het uit in een interview met Metro (14 november): “Het bedrijf (…) heeft het potentieel om mensen in beweging te krijgen bij het inzamelen van verpakkingen. In de toekomst zullen we Coca-Cola nog meer laten spreken over het belang van het terugbrengen van onze verpakkingen in de recyclingstroom. Onder meer via print en tv-commercials brengen we onze boodschap”. Een van die commercials, “Recycle alsjeblieft je flesje na het drinken van onze drankjes”, is zelfs al uitgebracht.

De consument enthousiast maken voor recycling? Dat was ook de bedoeling van de pilot Schoon Belonen, waarin alternatieve retoursystemen zich mochten bewijzen. Coca-Cola stelt, in afwachting van de officiële evaluatie van deze pilot, dat de voorlopige resultaten goed en de deelnemende gemeenten enthousiast zijn. Het bedrijf zegt daarom te overwegen de pilot naar de overige gemeenten van Nederland uit te breiden. Hier lijnrecht tegenover staan de bevindingen van afvaladvocaat Hörchner. Hij constateert dat de pilot weinig vernieuwende projecten heeft opgeleverd en een gebrekkig enthousiasme van scholen en sportverenigingen. Zijn conclusie luidt dat Schoon Belonen bepaald geen concurrerend alternatief is voor uitbreiding van statiegeld (AfvalOnline, 15 november).

De verwijzingen naar zogenaamde andere opties dan statiegeld zijn stuiptrekkingen van Coca-Cola in een verloren strijd. Met dit actieplan probeert Coca-Cola vooral tijd te kopen. Maar we hoeven helemaal niet te wachten tot 2025. Willen we Nederland echt Schoon? Dan is uitbreiding van statiegeld onontkoombaar en zo geregeld.

Pagina's