Berichten

“Plastic Pact is marketingstunt”

Amsterdam, 12 april 2019“Uiteindelijk is het Plastic Pact voor bedrijven enkel een marketingstunt”. Nieuwsuur interviewde oud-ambtenaar Kees Clement die vindt dat de gemaakte afspraken, waaronder absolute reductie van de hoeveelheid plastic verpakkingsmateriaal, juridisch afdwingbaar hadden moeten zijn. Zonder een wettelijke basis bestaat het risico dat bedrijven mooi weer spelen, maar uiteindelijk weinig of niets doen.

Clement voerde dertien jaar lang als ambtenaar op het ministerie van Infrastructuur en Milieu de onderhandelingen met het bedrijfsleven. Als “coördinator verpakkingen” weet hij als geen ander hoe de onderhandelingen over opeenvolgende verpakkingsconvenanten gelopen zijn.

Geen verplichtingen voor bedrijven

Het Plastic Pact is begin dit jaar ondertekend door 75 organisaties en heeft als doel de milieudruk van plastic te verminderen en circulariteit (recycling) te verbeteren. Het doel is dat er in 2025 20% minder plastic gebruikt wordt. Er is echter geen enkele juridische verplichting voor de bedrijven die hebben ondertekend om die doelstelling te halen.

Een dergelijke verplichting was er wel in het eerste Convenant Verpakkingen (1991). Die verplichting werd alleen niet nagekomen, onvoldoende gehandhaafd door de overheid, en bovendien in latere convenanten afgezwakt en uiteindelijk zelfs achterwege gelaten. Nieuwsuur baseerde zijn uitzending (9 april) over het niet te temmen plastic monster op een analyse van Recycling Netwerk over het Nederlandse afvalbeleid van de afgelopen 40 jaar.

Convenant verpakkingen

In het eerste Convenant Verpakkingen (1991) was afgesproken met de verpakkende industrie dat er in 2000 10% minder verpakkingen zou zijn ten opzichte van 1986. In werkelijkheid was er sprake van een toename van 15%. Het tweede en derde Convenant Verpakkingen (uit 1997 en 2001) zwakten de preventie verplichting sterk af. De convenanten werden in 2007 opgevolgd door de Raamovereenkomst verpakkingen en zwerfafval. Daarin is echter geen enkele afspraak meer opgenomen over de reductie en hoeveelheid verpakkingen. Lees hier de analyse van Recycling Netwerk, getiteld De ondraaglijke traagheid van het milieubeleid.

Recycling Netwerk concludeert dat het afvalbeleid in Nederland niet van de grond is gekomen, en dat de samenleving daardoor opgezadeld is met een enorme afvalberg en met een sterke plasticvervuiling. Het maken van afspraken over reductie van plastic verpakkingsmateriaal op vrijwillige basis heeft gefaald. Dit geeft geen vertrouwen in toekomstige resultaten van het Plastic Pact.


Lees ook: Plastic Soup Foundation tekent Plastic Pact niet.

Kijk hier de uitzending van Nieuwsuur terug (item start op 13:45)

, , ,

Albert Heijn dringt plastic terug met “dry misting”

Amsterdam, 28 maart 2019– Door groentes als sla, cherrytomaten, bospenen en door fruit als peren en appels te benevelen kun je op verpakkingsplastic besparen. De techniek, die de houdbaarheid van groente en fruit verlengt, is uitvoerig getest en blijkt veelbelovend. Albert Heijn is een proef gestart in Hoofddorp met een plasticvrije groente– en fruitafdeling waar het de “droge mist” toepast. Dit past in het streven van Albert Heijn om in 2025 25% minder plastic te gebruiken. Eerder dit jaar hebben 75 organisaties het Plastic Pact ondertekend. Deze organisaties beloven de milieudruk van plastic te verminderen en de circulariteit te bevorderen. Albert Heijn is een van hen. “Dry misting” is zonder twijfel veelbelovend, maar andere oplossingen hebben de schijn tegen.

Plastic Pact

De slogan die Albert Heijn al een tijdje voert, is Samen naar minder verpakkingen en meer recycling. De doelstellingen van het Plastic Pact komen vrijwel overeen met die van Albert Heijn. Het supermarktconcern vat zijn doelstellingen als volgt samen:“Doel is om in 2025 20% minder plastic te gebruiken, meer plastic opnieuw gebruiken en al het nieuwe plastic 100 procent recyclebaar te maken. Een mooi moment om onze eigen ambities op het gebied van verpakkingen nogmaals onder de aandacht te brengen. Albert Heijn wil in 2025 maar liefst 25% minder verpakkingen gebruiken. Dat is zo’n 20 miljoen kilo. Daarnaast willen we dat in 2025 alle verpakkingen van onze eigen merkproducten 100% recyclebaar zijn.”

Vooral schijnoplossingen

Om plastic in het milieu te voorkomen, is absolute reductie een eerste vereiste. Bij “dry misting” is dat het geval. Andere maatregelen van Albert Heijn zijn eerder schijnoplossingen:

  • De voorgenomen reductie van plastic gaat namelijk vooral over relatief minder plastic (uitgedrukt in gewicht per verpakkingsproduct) maar is daarmee nog niet automatisch ook reductie in absolute zin. Als Albert Heijn groei van zijn marktaandeel realiseert, dan kan het supermarktconcern in absolute zin meer plastic produceren.
  • De gewichtsreductie per verpakt product biedt bovendien geen oplossing voor minder zwerfplastic en houdt het systeem van eenmalige verpakkingen in stand;
  • Het vervangen van een steeds groter deel van het primaire plastic door gerecycled plastic verkleint ook niet de kans dat een plastic verpakking in het milieu terecht komt;
  • Investeren in bioplastics biedt vooralsnog geen soelaas omdat de meeste bioplastics in het milieu dezelfde ellende veroorzaken als plastics gemaakt van olie.

Welke mogelijkheden benut Albert Heijn (nog) niet?

Een werkelijk ambitieuze aanpak van de plasticsoep zou prioriteit geven aan reductie van verpakkingen die het meest als plastic zwerfvuil worden aangetroffen. Dit zijn vrijwel alle items die in de AH to go-winkels worden verkocht. In een ambitieuze aanpak zouden transparante en absolute reductiedoelstellingen zijn geformuleerd, zou het supermarktconcern aan zijn toeleveranciers eisen stellen met betrekking tot de verpakking van hun A-merkproducten (het Plastic Pact gaat alleen over de huismerken), zou ook natural branding als alternatief volop omarmd worden, zou geïnvesteerd worden in de logistiek van re-fill systemen, en last but not least zou het statiegeldsysteem breed worden toegepast.

Geen transparantie over statiegeld

Het beste systeem om circulariteit te bevorderen en zwerfvuil te voorkomen, is het invoeren van statiegeld. Maar statiegeld wordt niet één keer genoemd, noch in het Plastic Pact, noch in de communicatie van Albert Heijn. De simpele reden is dat Albert Heijn er alles aan doet om het systeem van statiegeld tegen te werken.


Lees ook – Duidelijkheid over antistatiegeldplan

Lees ook – Gaan Nederlandse supermarkten de plasticketen sluiten, te beginnen in Spanje?

Lees ook – Jumbo omarmt natural branding

 

, ,

Wil het kabinet-Rutte wel echt minder plastic?

Amsterdam, 6 maart 2019– Staatssecretaris Stientje van Veldhoven (D66) van Infrastructuur en Waterstaat belooft dat Nederland in 2025 twintig procent minder (verpakkings)plastic gebruikt dan in 2017. Daarover zijn in het Plastic Pact afspraken gemaakt met plastic producerende en plastic toepassende bedrijven. Echte plasticproducenten, zoals Dow Chemical, Sabic of Borealis, hebben het Plastic Pact echter niet getekend en verplichten zich tot geen enkele vermindering.

Wie minder plastic wil, moet vooral minder plastic produceren. Je mag daarom van het kabinet verwachten dat het plasticproductie ontmoedigt. Het tegendeel blijkt het geval. Niet alleen is het niet gelukt om individuele plasticproducenten het Plastic Pact te laten ondertekenen, achter de schermen heeft het kabinet zich zelfs ingespannen om nieuwe plasticfabrieken naar Nederland te halen.

De Britse chemiegigant INEOS stond eind vorig jaar voor de locatiekeuze voor de bouw van nieuwe plasticfabrieken, die goedkoop schaliegas uit de Verenigde Staten als grondstof voor pellets gebruiken. De keuze ging tussen de Botlek en Antwerpen. Met de bouw is een investering van 3 miljard euro gemoeid. Het bedrijf koos uiteindelijk voor Antwerpen. Zowel België als Nederland hebben hard gelobbyd om de nieuwe plasticfabrieken te krijgen, zo blijkt uit onderzoek van het journalistencollectief Follow the Money.

Het artikel citeert Adriaan Visser (D66), wethouder grote projecten in Rotterdam, die in de gemeenteraad op 17 januari jongstleden tekst en uitleg gaf over de manier waarop INEOS moest worden overtuigd om voor Rotterdam te kiezen: “Ik kan echt met mijn hand op mijn hart vertellen dat wij daar alles aan gedaan hebben. En niet alleen wij. Ook het Havenbedrijf, VNO-NCW, het kabinet tot aan de minister-president aan toe, de minister van Economische Zaken en Klimaat en het Netherlands Foreign Investment Agency hebben nadrukkelijk geprobeerd het bedrijf naar Rotterdam te halen.”

Maria Westerbos, directeur van de Plastic Soup Foundation: “Het kabinet spreekt met twee monden, een doodzonde in de politiek. Wij vragen hom of kuit. Als het kabinet ons minder plastic belooft, moet het ten eerste ervoor zorgen dat er minder wordt geproduceerd, om te beginnen op Nederlands grondgebied. Dat er achter de schermen voor méér plastic wordt gelobbyd, voedt de gedachte dat het Plastic Pact niet meer is dan een greenwash-operatie voor de bühne.”

Foto: Rijksoverheid


Lees ook: INEOS bouwt voor 3 miljard euro plasticfabrieken bij Antwerpen

Duidelijkheid over anti-statiegeldplan

Amsterdam, 1 maart 2019– Statiegeld is het juweeltje van de circulaire economie. Dit systeem zorgt voor minder zwerfafval, minder opruimkosten, hoge retourpercentages, betere recycling, én wordt maatschappij breed gedragen. De Statiegeldalliantie, waarbij sinds oktober 2017 al ruim 850 organisaties en lokale overheden zijn aangesloten, laat zien hoe breed en wat de voordelen zijn.

Nu is het onlangs door staatssecretaris Van Veldhoven (D66) gepresenteerde Plastic Pact erop gericht om de milieudruk van plastic te verminderen en circulariteit te bevorderen. Statiegeld als effectief instrument komt in dit Plastic Pact echter niet één keer ter sprake. De verklaring moet zijn dat sommige bedrijven die mordicus tegen invoering of uitbreiding van statiegeld zijn, zoals Albert Heijn, de overeenkomst anders niet hadden getekend.

In het Plastic Pact staat wél dat ondertekenaars “uiterlijk in 2020 nieuwe slimme inzamel- en retoursystemen” ontwikkelen. Dit jaartal heeft alles te maken met de doelstelling die de staatssecretaris maart vorig jaar formuleerde. Wanneer namelijk in het najaar van 2020 blijkt dat kleine plastic flesjes niet voor 90% worden gerecycled en er bovendien geen sprake is van een vermindering van 70 tot 90% van de kleine flesjes in het zwerfafval, dan zal het statiegeld op kleine flesjes alsnog worden ingevoerd.

Wat behelzen die “nieuwe slimme inzamel- en retoursystemen”? Van Veldhoven stuurde in januari dit jaar het “ActiePlan NederlandSchoon 2019. Samen aan het werk om zwerfafval te verminderen” naar de Tweede Kamer. Dat plan biedt duidelijkheid over de aanpak die het bedrijfsleven voorstaat. Het werd opgesteld door NederlandSchoon dat door het verpakkende bedrijfsleven wordt gefinancierd en als spreekbuis optreedt. De rapportage voorziet “in de afspraak een alternatief plan [voor statiegeld] aan te leveren”.

Het afgelopen jaar zijn door NederlandSchoon vier gebieden uitgekozen waar retourlogistiek wordt getest. Het gaat om gebieden in Zaandam, Rotterdam-Noord, Heerenveen en Meierijstad waar extra afvalbakken zijn geplaatst onder het motto “Flesjes in de bak, zo doen we dat!”. Passanten en ondernemers moeten zo worden gestimuleerd deze gebieden schoon te houden. Een monitoringsprogramma gaat uitwijzen hoe effectief de aanpak is. De vier testgebieden moeten samen voldoende inzicht in de effectiviteit van de maatregelen geven “om daarmee de basis te vormen voor een landelijke verbreding.”

Wat behelst het Actieplan verder: “Voor de kleine plastic flesjes die zijn verzameld via de flesjesbakken is een aparte ophaalstructuur ontwikkeld. In de vier gebieden worden de zakken met plastic flesjes apart ingezameld en vervolgens gesorteerd en gerecycled in nieuwe plastic producten”.

Dit is dus in essentie het “nieuwe slimme inzamel- en retoursysteem” waarmee de gestelde doelen moeten worden gehaald. Het is echter nieuw noch slim, maar gewoon oude wijn in nieuwe zakken. Om statiegeld te voorkomen, presenteerde het bedrijfsleven in 2001 al een plan om speciale afvalbakken op drukbezochte plekken te plaatsen om mensen aan te zetten daar hun fastfoodafval in te gooien, aldus een artikel in De Telegraaf van april dat jaar.

Het plan is ook niet slim, want het werkt niet. In Rotterdam blijkt uit metingen dat de daar geplaatste extra afvalbakken geen enkel effect hebben. Het Algemeen Dagblad kopte in december: “In Rotterdam slingeren ruim twee keer zo veel plastic flesjes op straat als in de rest van Nederland”. De roep in de Rotterdamse gemeenteraad voor versnelde invoering van statiegeld is nu extra luid en krachtig. Ook in Zaandam is de afgelopen maanden regelmatig getest of er enig resultaat wordt geboekt. Dirk Groot, bekend als de Zwerfinator, heeft met behulp van de Litterati-app hier alle door hem aangetroffen drankverpakkingen op straat vastgelegd en geteld. Ondanks de extra afvalbakken en ondanks alle inspanningen om mensen te motiveren hun flesjes en blikjes in de speciale bakken te doen, ligt het aantal zwerfdrankverpakkingen hier bovenhet landelijk gemiddelde. Er is zelfs een stijgende lijn, in plaats van een dalende.

Maria Westerbos, directeur van de Plastic Soup Foundation: “Met mooie woorden en vage plannen krijgen we de illusie voorgespiegeld dat Nederland verlost wordt van de zwerfflesjes. Dit soort manoeuvres zijn er niet op gericht Nederland werkelijk schoon te maken, maar om de hoognodige invoering van statiegeld voor de zoveelste keer te frustreren”.


Lees ook – Flesjes in de bak (om maar geen statiegeld te hoeven invoeren).

Lees ook – Plan Afvalfonds mikt op meerdere strategieën om statiegeld te omzeilen.

Plastic Soup Foundation tekent Plastic Pact niet

Amsterdam, 21 februari 2019 – Vandaag presenteert Stientje van Veldhoven (D66), staatssecretaris van Infrastructuur en Waterstaat, het Plastic Pact NL. Deze overeenkomst, ondertekend door circa tachtig bedrijven en organisaties, zou de plasticsoep moeten bestrijden. De partijen spreken namelijk af om de milieudruk van plastic te verminderen en de circulariteit te bevorderen. Maar zelfs als het Plastic Pact in dat doel slaagt, wordt de plasticsoep er niet mee opgelost.

De overkoepelende suggestie van de overeenkomst is, dat we de plasticsoep de baas kunnen worden door beter en meer te recyclen. Om de plasticsoep te bestrijden, zouden echter direct effectieve maatregelen, zoals uitbreiding van statiegeld, moeten worden genomen. Ook een wettelijk verankerde doelstelling om de productie en het gebruik van (single use) plastic in absolute zin te verminderen, is van groot belang. De groei van de plastic productie blijft echter onbeteugeld, deze neemt in de komende tien jaar naar verwachting wereldwijd met 10 procent toe.

Maria Westerbos, directeur van de Plastic Soup Foundation: “Wij zijn niet betrokken bij de totstandkoming van het Plastic Pact en hebben ook niet ondertekend. Wij zullen de overeenkomst nu eerst goed bestuderen op haar merites. Voor ons gaat het om één ding: het voorkomen van plastic in onze leefomgeving en de oceaan!”


Lees ook: Staatssecretaris van Veldhoven blijft bij haar besluit om statiegeld uit te stellen

Einde eenmalige plastic plantentray lijkt nabij

Amsterdam, 8 januari 2019 – Onderzoekscollectief Follow the Money nam afgelopen november de bloemenveiling onder de loep om te achterhalen waarom Royal FloraHolland hardnekkig vasthoudt aan de eenmalige plastic plantentray en niet overstapt op de meervoudig te gebruiken tray. Zo ontstaat er elk jaar een enorme berg plastic afval van 23 miljoen kilo. De meervoudige tray is daarentegen gemiddeld 70 keer opnieuw te gebruiken. De reden zou zijn dat de bloemenveiling miljoenen verdient aan het huidige systeem, omdat ze per geveilde tray enkele centen extra rekent.

Kamervragen die naar aanleiding van het onderzoek van Follow the Money door de Partij voor de Dieren werden gesteld, zijn beantwoord door staatssecretaris Stientje van Veldhoven (D66). Ook is er op ambtelijk niveau een gesprek geweest met FloraHolland en de Vereniging Bloemenveilingen in Nederland (VBN). Uit de antwoorden blijkt dat “Flora Holland en VBN inmiddels hebben aangegeven dat zij op dit moment samen met hun leden en klanten een plan uitwerken (inclusief doelstellingen) om op korte termijn (1) het gebruik van meermalige trays te bevorderen en (2) het hergebruik van materiaal van eenmalige trays te verhogen. Zij hebben de ambitie uitgesproken om op langere termijn te komen tot maximale circulariteit in transportverpakkingen.”

Van Veldhoven: “Ik constateer dat Flora Holland in het kader van de producenten-verantwoordelijkheid gehouden is om te voldoen aan de essentiële eisen voor verpakkingen. Die verplichten om alleen verpakkingen op de markt te brengen die zodanig zijn ontworpen dat hergebruik of recycling mogelijk is en dat het milieueffect bij het verwijderen van verpakkingsafval zoveel mogelijk wordt beperkt.” Zij heeft de sector uitgenodigd om zich aan te sluiten bij Plastic Past. Daarin worden op vrijwillige basis afspraken gemaakt om het gebruik van plastic te reduceren.

Harmen Spek, projectleider ‘Verduurzaming Sierteelt’ van de Plastic Soup Foundation: “Wij zijn blij dat dit onderwerp nu de aandacht heeft van de staatssecretaris en dat zij een vinger aan de pols houdt. We verwachten van haar dat zij dit onderwerp in Europa agendeert en zich duidelijk uitspreekt voor de meermalige tray. Nederland is een grote exporteur van planten die in eenmalige plastic trays vervoerd worden en waarvan de inzameling en terugname onmogelijk kunnen worden gegarandeerd. De enkelvoudige tray is daarmee ook een Europees milieuprobleem. Een Europese aanpak is in lijn met de eind vorig jaar aangenomen EU-richtlijn over Single Use Plastic die erop gericht is om eenmalig plastic sterk terug te dringen.”

 

Lees ook – Kamervragen over machtspositie FloraHolland en de eenmalige plastic plantentray.

Grote plasticproducent opent mogelijk fabriek in Botlekgebied

Amsterdam, 6 juli 2018 – De Britse chemiegigant Ineos kondigt een investering aan van 2,7 miljard euro in een nieuw te bouwen complex in Noordwest-Europa. De keuze is tussen Rotterdam en Antwerpen. Het gaat om een fabriek voor propaandehydrogenatie (PDH) en een zogenaamde ethaankraker. De PDH-fabriek zal propaan omzetten in propyleen. Daarvan wordt polypropyleen gemaakt, een grondstof voor plastics in bijvoorbeeld de auto-industrie. De kraker zet ethaan vervolgens om in ethyleen. Dat wordt verwerkt tot een halffabricaat in de vorm van pellets, waarvan allerlei plastic producten kunnen worden gemaakt.

Het ethaan is afkomstig van schaliegasbronnen in de Verenigde Staten. Volgens het persbericht van Ineos profiteert het concern van goedkoop schaliegas uit de Verenigde Staten. Ineos maakt voor het vervoer gebruik van grote multigas carriers: schepen die tot 800.000 ton gas per keer kunnen meenemen. De eerste lading kwam in 2016 aan bij de kraker van Ineos in Noorwegen. Al in 2012 sloot Ineos een verdrag met Amerikaanse producenten om als eerste bedrijf in Europa ethaan te importeren, aldus een zeer kritisch rapport van Food and Water Europe.

Een fabriek van Ineos in Schotland wordt verantwoordelijk gehouden voor enorme vervuiling van pellets op stranden. De BBC berichtte afgelopen mei, dat op een strand dat twaalf mijl verwijderd is van de fabriek in twee uur tijd 450.000 pellets werden gevonden. Ineos’ belofte van “zero pellet loss” blijkt loos.

Maria Westerbos, directeur van de Plastic Soup Foundation: “Terwijl staatssecretaris Van Veldhoven aan de voorkant een Plastic Pact aankondigt om wegwerplastic als rietjes, bestek en wattenstaafjes te verbieden, wordt aan de achterkant de deur wagenwijd opengezet voor een gigantische investering in nog meer productie van goedkoop plastic. Als de overheid plastic werkelijk wil indammen, mag het Ineos echt geen vergunning geven.”


Lees ook: Europese commissie en pellet verlies