Berichten

Microplastics nu ook aangetroffen in ondergrondse drinkwaterreservoirs

Amsterdam, 04 februari 2019 – Microplastics worden overal ter wereld in het oppervlaktewater gevonden. Nu zijn ze voor het eerst ook aangetroffen in ondergrondse bodemlagen die water vasthouden. Ongeveer een kwart van de drinkwatervoorziening in de wereld is afhankelijk van ondergrondse waterreservoirs. Deze reservoirs worden gevuld met oppervlaktewater dat langzaam door poreuze bodems heen sijpelt. Omdat deze reservoirs in verbinding staan met oppervlaktewater kunnen ze vervuild raken.

Onderzoekers bestudeerden 17 monsters uit twee afzonderlijke ondergrondse reservoir-systemen in Illinois, Verenigde Staten. Hun onderzoek werd deze maand gepubliceerd in het tijdschrift Groundwater. Op één na werden in alle monsters microplastics aangetroffen, met een maximale concentratie van 15 microplastics per liter. Alle microplastics blijken vezels te zijn. In combinatie met andere aangetroffen stoffen, waaronder fosfaat, chloride en triclosan, denken de onderzoekers dat septic tanks van huishoudens de voornaamste oorzaak zijn.

Huishoudens die niet op de riolering zijn aangesloten, gebruiken deze tanks voor afvalwater als zuiveringssysteem. Het bezinksel wordt regelmatig verwijderd en het gezuiverde water wordt op het oppervlaktewater geloosd. Ook het afvalwater van wasmachines en drogers komt eerst in deze tanks terecht. Bij het machinaal wassen en drogen van synthetische kleding ontstaan per keer miljoenen plastic microvezels. Aangezien deze vezels vrijwel gewichtloos zijn, komen ze niet vanzelf in het bezinksel terecht. Een van de auteurs wordt in een interview geciteerd: “Stel je voor hoeveel duizenden polyester vezels hun weg vinden via septic tanks, al met het doen van één was. En stel je dan voor hoe gemakkelijk het water uit septic tanks in het grondwater terecht kan komen, zeker op plekken waar oppervlaktewater gemakkelijk grondwater bereikt.”

In Nederland mogen huishoudens die meer dan 40 meter van een riool verwijderd zijn, het gezuiverde afvalwater uit een septic tank ook lozen op het oppervlaktewater. In het geldende Besluit lozing afvalwater huishoudens is niets geregeld om te voorkomen dat plastic microvezels op deze wijze in het milieu belanden.

Maria Westerbos, directeur van de Plastic Soup Foundation: “Het is zeer verontrustend dat microplastics in grondwater blijken te zitten. In hoeverre zijn septic tanks daar inderdaad de oorzaak van? We verwachten dat hierover Kamervragen worden gesteld, zodat snel inzichtelijk wordt hoe groot deze bron van vervuiling is en wat er aan kan worden gedaan”.

Plastic Soupermarkt in Wijlre

Feestelijke afsluiting Plastic Soupermarkt op 22 november, buitenplaats Kasteel Wijlre

Plastic Soupermarkt
Plastic soep is een groeiend probleem. De oceanen, stranden maar ook de oevers van de Maas liggen vol met plastic. Flesjes frisdrank, zakken chips en ballonnen. Kunstenaarsduo Dirty Beach uit Brighton realiseerden zich dat veel van dit plastic afkomstig is uit de supermarkt. Zo ontstond het idee om het afval opnieuw in de supermarkt te zetten.

Buitenplaats Kasteel Wijlre
Op buitenplaats Kasteel Wijlre werd 26 september de Plastic Soupermarkt geopend. De schappen gevuld met afval van het Noordzeestrand, het Amsterdamse IJ en de Maasoevers. Leerlingen van basisscholen uit Wijlre, Maastricht en Gulpen bezochten de Plastic Soupermarkt en leerden de afgelopen weken op een creatieve manier over plastic soep, afval en kunst. Het educatieve programma werd ontwikkeld door de Plastic Soup Foundation. Het verbinden van kunst aan een maatschappelijk vraagstuk leidde tot een unieke samenwerking. De lessen werden verzorgd door docenten van het CNME Maastricht.

buitenplaats Kasteel Wijlre | Water, Plastic, Collecting 2015 from buitenplaats Kasteel Wijlre on Vimeo.

De jeugd aan het woord
Tijdens de feestelijke bijeenkomst zal de 12-jarige Joost Elffers spreken. Joost raapt dagelijks zwerfafval en weet hoe kinderen met kleine gebaren grote resultaten kunnen bereiken.

De bijeenkomst is vooral bedoeld voor basisschoolleerlingen, leerkrachten, ouders, opa’s en oma’s uit de omgeving van Zuid-Limburg! We hopen u op 22 november te ontvangen. Toegang is gratis.

Buitenplaats Kasteel Wijlre
Bonnefanten Hedge House Foundation
Afsluiting: 22 november 2015, 14:00 – 16:00 uur
Kasteel Wijlreweg 1, Wijlre

32 lessen voor de toekomst

Op 18 november verscheen het boek ’32 lessen voor de toekomst’. Auteurs en specialisten uit diverse vakgebieden schreven een les voor de onder-, midden- of bovenbouw van het basisonderwijs, waarmee kinderen praktisch betrokken worden bij een duurzame wereld. In het boek zijn drie lessen over plastic soep opgenomen.
Boek 32 lessen voor de toekomst

Boek betrekt kinderen bij een duurzame wereld
Het lesboek ’32 lessen voor de toekomst’ is een initiatief om leerlingen van de basisschool – op hun eigen niveau – bij een duurzame wereld te betrekken. Het boek verschijnt in een turbulente tijd. De aarde warmt steeds verder op, de oceanen zitten vol met plastic en miljoenen mensen, onder wie ook miljoenen kinderen, zijn op drift geraakt omdat ze thuis hun leven niet meer veilig zijn. ’32 lessen voor de toekomst’ gaat op deze thema’s in en levert een praktische en optimistische bijdrage aan de nationale dialoog èn aan de kerndoelen. Daarmee geeft het invulling aan het omgaan met 21st century skills, Bildung, wetenschap en techniek en duurzaamheid in de klas.

Drie lessen over plastic soep
De Plastic Soup Foundation schreef de les ‘Trash Hunten met de klas’. In deze les verwerven leerlingen inzicht in de problematiek van plastic soep en zwerfafval door zelf onderzoek te doen in hun school- en woonomgeving. In het boek staan ook twee lessen van andere auteurs over microplastics in verzorgingsproducten en circulaire economie in relatie tot plastic soep. Ruim 5000 exemplaren van het boek worden verspreid door diverse lerarenopleidingen.

‘Dit is een belangrijke uitgave!’ Maurits Groen, oprichter WakaWaka. Uitgeroepen tot de duurzaamste Nederlander van 2015.

Boek bestellen
Het boek is voor 15 euro te bestellen bij Duurzame PABO en Veldwerk Nederland.

Honderd keer bukken voor één euro

Sharon DijksmaBetreurenswaardig alternatief voor statiegeld

Geachte mevrouw Dijksma, beste Sharon,

Graag feliciteert de Plastic Soup Foundation u met de benoeming van staatssecretaris van het ministerie van Infrastructuur en Milieu. We zien in u een medestander in de strijd tegen plastic soep en zwerfvuil op straat. Aan het einde van de Global Oceans Action Summit 2014, die u voorzat, sprak u immers de behartigenswaardige woorden dat er onorthodoxe maatregelen nodig zijn om de verdere vervuiling van de oceanen te voorkomen.

Nu komt u op een ministerie waar u daad bij woord kunt voegen. U erft onder andere het dossier statiegeld. Nederland is het enige land ter wereld waar gesproken wordt over afschaffing van statiegeld op de grote PET-fles, terwijl driekwart van de bevolking zich juist uitspreekt voor uitbreiding van statiegeld op kleine halve liter flesjes en blikjes.

Het verpakkende bedrijfsleven zet alle mogelijke middelen in om dit te voorkomen en die lobby is uiterst machtig. Gelukkig voorkwam uw voorganger Mansveld afgelopen zomer dat statiegeld op grote PET-flessen werd afgeschaft. Al werd ook besloten voorlopig nog geen statiegeld in te voeren op kleine flesjes en blikjes. Een alternatief, voorgesteld door het Tweede Kamerlid Yasemin Çegerek (PvdA), zou in plaats daarvan ervoor moeten zorgen dat er dankzij een financiële prikkel in de vorm van retourpremies, minder zwerfvuil op straat blijft liggen en er meer grondstoffen voor recycling beschikbaar komen.

Even, heel even maar, was er hoop op uitzicht in dit jarenlang slepende en uitzichtloze debat toen de Vereniging Nederlandse Gemeenten (VNG), het Afvalfonds Verpakkingen en Natuur&Milieu hierop een eigen initiatief aankondigden om een alternatief uit te werken. Dat plan is nu gepresenteerd. Het zet in op het belonen van ingeleverde verpakkingen. Het plan, dat “Nieuwe Beloningssystemen” heet, is echter nogal uitgehold en schuift de discussie over statiegeld in één pennenstreek meteen drie jaar vooruit.

Voorgesteld wordt namelijk om tot 2018 in minimaal 40 gemeenten pilots te beginnen om te zien welke experimenten met belonen de beste resultaten voor vermindering van zwerfvuil opleveren.

Graag zetten we voor u enkele bezwaren op een rij tegen dit plan:
1. Het voornaamste bezwaar is wel de hoogte van de voorgestelde retourpremie. Die beloning moet betaald worden uit “de bestaande vergoedingssystematiek”. Een eenvoudige berekening leert dat een enkel flesje of blikje nauwelijks meer dan één cent oplevert. Wie is zo gek om bijna honderd keer te bukken voor één euro? Natuur&Milieu heeft het plan mede ondertekend. Het is daarom des te vreemder dat de organisatie zich tegelijkertijd uitspreekt tegen de beoogde hoogte van de vergoeding: “Eén of twee cent is te weinig (…) een goede prikkel zit meer tussen vier of vijf cent”, aldus Natuur&Milieu voorman Sijas Akkerman in de meest recente uitgave van Update, het donateursblad van de stichting.
Uit het plan zelf blijkt verder klip en klaar, dat het Afvalfonds geen cent extra wil uitgeven om ervoor te zorgen dat van een werkelijke financiële prikkel sprake is.

2. En dan: het gaat om een gevoelig dossier waar de Tweede Kamer zich graag over uit wil spreken. Maar nog vóór uw voorganger het plan “Nieuwe Beloningssystemen” naar de Tweede Kamer kon sturen, was het voor gemeenten via de website van de VNG al mogelijk om pilots aan te melden. Dat hiermee feitelijk een loopje met het parlement wordt genomen, blijkt ook het negeren van een motie die de Tweede Kamer aannam. Voor een dergelijk plan is namelijk vooraf een wetenschappelijk verantwoorde bepaling van het onderzoekskader en een goede nulmeting nodig. De Kamer wenst een goedkeuringsverklaring door een onafhankelijke organisatie.

Nu wordt in onderliggend plan wel veel geschreven over monitoring, maar de wijze waarop dat geschiedt is uiterst dubieus en gestoeld op ‘schoonbeleving’; de subjectieve meetmethode die Nederland Schoon hanteert. In plaats daarvan zou je gewoon moeten vastleggen wat je vóór en ná elke pilot op straat aan zwerfvuil aantreft. Geloof me als ik u nu al zeg, dat in de voorgestelde opzet de hamvraag nooit beantwoord kan worden. Dat is immers de vraag of bepaalde pilots zwerfvuil beter voorkomen dan invoering op statiegeld op kleine flesjes en blikjes zou doen, zoals in buurland Duitsland al gebeurt en nu serieus overwogen wordt in België. Uitbreiding van statiegeld als alternatief is sowieso zorgvuldig buiten beeld gehouden.

3. Tenslotte: het is de bedoeling dat het zwerfvuil wordt aangepakt en dus zullen ook uit sloten geviste flesjes en blikjes worden ingeleverd. Daardoor vervuilen de retourstromen en mag het ingeleverde materiaal niet opnieuw worden gebruikt voor voedselverpakkingen. Een PET-fles die via een statiegeldsysteem in de supermarkt wordt ingeleverd, mag opnieuw worden gebruikt voor het vervaardigen van nieuwe PET-flessen, maar een PET-flesje uit de sloot niet. Het uitgesproken ideaal van een “zo hoogwaardig mogelijke wijze van hergebruik” kan via het voorgestelde beloningssysteem absoluut niet worden verwezenlijkt.

Mevrouw Dijksma, u erft een dossier waarin bedrijfsbelangen al jarenlang sterker wegen dan milieubelangen. In de strijd tegen plastic soep is een statiegeldsysteem voor grote en kleine PET-flessen en blik een relatief gemakkelijk in te voeren maatregel. Met het plan “Nieuwe Beloningssystemen” wordt dit wenselijke besluit alleen maar uitgesteld. Doordat er geen extra geld ter beschikking wordt gesteld voor een reële financiële prikkel, schiet het zijn doel geheel voorbij.

Ook met alle andere dossiers wensen wij u uiteraard veel succes.

Mocht u vragen hebben, welke vraag dan ook, dan houd ik mij graag beschikbaar.

Maria Westerbos, directeur van de Plastic Soup Foundation

 

Engels kunstenaarsduo bouwt ‘Plastic Soupermarkt’ van afval uit het IJ

Om aandacht te vestigen op het probleem van plastic afval in Amsterdam, bouwden kunstenaars McCurdy en Hansky (Dirty Beach) een Plastic Soupermarkt. De Soupermarkt is volledig ingericht met spullen die in het IJ en op het strand gevonden zijn. De tentoonstelling is gerealiseerd op initiatief van de Plastic Soup Foundation (PSF) en met medewerking van Ekoplaza.

Met een boodschappenmandje aan de arm kun je op confronterende wijze zien wat er zoal uit het IJ te halen valt.

De gratis tentoonstelling is tijdens SAIL te zien in de Tolhuistuin, Tuinzaal, IJpromenade 2, Amsterdam. Woensdag 19 augustus van 19.00 – 21.00 en tot en met zondag 23 augustus van 12.00 – 21.00.

1508111840260001