Berichten

Nederlandse banken en verzekeraars investeren miljarden in schaliegas en plasticproductie 

Amsterdam, 16 juli 2019 – De meeste grote banken en verzekeraars in Nederland investeren volop in bedrijven die schaliegas winnen en plastics produceren. ING is de grootste financier van schaliegas en plastics. Aegon en Allianz zijn de grootste beleggers. In totaal leenden de banken tussen 2010 en dit jaar 5,3 miljard dollar uit aan de onderzochte schaliegas- en plasticbedrijven. De banken en verzekeraars beleggen er voor 4 miljard dollar in.

Dit blijkt uit het nieuwe praktijkonderzoek van de Eerlijke Bank- en Verzekeringswijzer, in samenwerking met de Plastic Soup Foundation. Lees hier het rapport Plastic Finance. How Dutch financial institutions enable shale gas to fuel the plastic soup disaster. Het rapport legt voor het eerst de directe relatie tussen investeringen in schaliegas en de plastic productie en de toename van plasticsoep in rivieren, zeeën en oceanen.

Fracking for Plastic
Dankzij goedkoop schaliegas neemt de productie van (verpakking)plastic een grote vlucht. In de Verenigde Staten is sinds 2010 maar liefst 204 miljard dollar geïnvesteerd in uitbreiding van plasticproductie op basis van ethaan, een component van schaliegas. Ethaan wordt ook met mammoettankers naar Europa getransporteerd. In Antwerpen worden nieuwe plasticfabrieken gebouwd om dat ethaan te kraken. Ethaan is goedkoper dan het aardolie-derivaat nafta, dat traditioneel als grondstof wordt gebruikt voor de productie van plastic. Van het ethaan wordt ethyleen gemaakt, een basis voor allerlei soorten plastics zoals PET en Polyethyleen.

Schaliegaswinning is ook in Argentinië een groeiende industrie. Maar plasticproductie is slechts een van de vele redenen waarom schaliegas niet past in een duurzame investeringsstrategie. Bij belading, transport en overslag van virgin plastic komen veel nurdles (de industriële basiskorrel) in het milieu terecht. Deze kleine plastic korrels worden als halffabricaat gebruikt in de productie van nagenoeg alle plastic producten.

Investeringen van Nederlandse banken en verzekeraars 
De zeven grootste Nederlandse banken en de negen grootste verzekeringsgroepen in Nederland zijn onderzocht door de Eerlijke Bank- en Verzekeringswijzer. Verzekeraars Aegon en Allianz blijken de grootste beleggers in schaliegas en plastics te zijn. De aandelenportefeuilles van de gezamenlijke Nederlandse banken en verzekeraars in deze sector hadden op de peildatum (18-20 februari dit jaar) een totaalwaarde van bijna 4 miljard dollar.

Als het gaat om leningen is ING op afstand de grootste, gevolgd door ABN Amro. Deze cijfers zijn afkomstig uit openbare bronnen over de financiering van de tien geselecteerde schaliegas- en plasticbedrijven. De totale investeringen in schaliegas- en plasticbedrijven liggen waarschijnlijk veel hoger.

Schaliegas en plastic: een blinde vlek 
De nadelige effecten van schaliegaswinning op het milieu en het klimaat zijn genoegzaam bekend en steeds vaker onderwerp van gesprek bij investeerders. De directe relatie tussen schaliegas en de productie van plastic en vervolgens de lekkage van plastic wegwerpproducten naar de plasticsoep in zee is echter onderbelicht en is bij veel marktpartijen onbekend.

Banken en verzekeraars spelen als gevolg van hun investeringen in bedrijven als Shell, Exxon Mobil, DowDuPont en Chevron een rol in de snelle groei van de plastic productie. Alle banken en verzekeraars zeggen de Duurzame Ontwikkelingsdoelen van de VN (SDG’s) te omarmen. Daarin zijn bescherming van het klimaat en van de oceanen opgenomen. Investeringen in schaliegasbedrijven en bedrijven die plastics produceren staan haaks op het behalen van de SDG’s.

Banken zeggen zich zorgen te maken over de plasticsoep, maar hebben veelal geen beleid met betrekking tot investeringen in plasticproductie. De Rabobank, NIBC, de Volksbank (waaronder ASN Bank) en Triodos Bank sluiten bedrijven uit van investeringen die geheel of gedeeltelijk hun omzet halen uit de winning van schaliegas. Het beleid van ING staat schaliegaswinning alleen buiten Europa toe. Bij de overige banken en verzekeraars is geen uitgesproken beleid gevonden. Als het gaat om investeringen in plastic en/of plastic producerende bedrijven, hebben alleen Triodos en de Volksbank beperkend beleid. De Eerlijke Bankwijzer, Eerlijke Verzekeringswijzer en Plastic Soup Foundation sporen alle banken en verzekeraars aan op korte termijn helderheid te verschaffen over het investeringsbeleid en schaliegas hierna op de uitsluitingslijst van investeringen te plaatsen.

De Eerlijke Geldwijzer
De Eerlijke Geldwijzer onderzoekt of jouw geld door banken en verzekeraars niet wordt geïnvesteerd in zaken als dierenleed, wapenhandel of kinderarbeid. Op de site kan iedereen de scores van banken en verzekeraars op deze en andere onderwerpen bekijken. De Eerlijke Geldwijzer, die bestaat uit de Eerlijke Bankwijzer en de Eerlijke Verzekeringswijzer, is een samenwerkingsverband van Amnesty International, FNV, Milieudefensie, Oxfam Novib, PAX en World Animal Protection. Plastic Soup Foundation ondersteunt de doelstelling van de Eerlijke Geldwijzer op het plastic dossier.

Stuur de banken en verzekeraars een klacht of tweet via eerlijkegeldwijzer.nl

Lees ook – Persbericht Eerlijke geldwijzer
Lees ook – Wil het kabinet-Rutte wel echt minder plastic? 
Lees ook – Ineos bouwt voor 3 miljard euro plasticfabrieken bij Antwerpen 

, ,

Plastic in drankblikjes zet statiegelddebat op scherp

Amsterdam, 1 juli 2019 – Alle drankblikjes van de merken die het meest in het zwerfvuil worden aangetroffen, bevatten een laagje plastic. Dat blijkt uit een onderzoek van Recycling Netwerk Benelux. Het plastic laagje zit aan de binnenkant en voorkomt dat het metaal corrodeert. Het plastic moet ook een reactie tussen de drank en het aluminium of staal van het blikje voorkomen. In het experiment van Recycling Netwerk tast zoutzuur het metaal aan en blijft het plastic laagje over.

Dit gegeven heeft mogelijk grote gevolgen voor het Nederlandse statiegeldbeleid. De staatssecretaris voor Infrastructuur en Waterstaat, Stientje van Veldhoven (D66), heeft blik tot dusver namelijk categorisch uitgesloten van statiegeld omdat het in haar ogen niet zou bijdragen aan de plasticsoep. Het tegendeel blijkt waar. Kijk hieronder naar filmpje waarin zij aan het woord komt in debat met de Tweede Kamer.

Meer blikjes dan flesjes

Recycling Netwerk stelt in zijn persbericht vast dat alleen al in Nederland het afgelopen jaar 1,58 miljard blikjes zijn verkocht, ruim 13 procent meer dan twee jaar geleden. Blikjes maken samen bijna 63% uit van het aantal drankverpakkingen in het zwerfafval. Bovendien groeit het aantal blikjes in het milieu en op straat. Per kilometer worden er nu ruim 24 aangetroffen, terwijl dat twee jaar geleden nog ruim 22 waren. Tijdens de World Clean Up Day Nederland 2018 waren blikjes na sigarettenpeuken het meest aangetroffen afvalitem. Dergelijke cijfers tonen ook het nut van data uit zwerfvuilmonitoring aan in het statiegelddebat en in bronaanpak in brede zin.

Blikken die doden

Het is onverdedigbaar om blik nog langer uit te sluiten van statiegeldwetgeving. Eerder bleek al dat runderen die hooi of kuilvoer eten dodelijke interne verwondingen kunnen oplopen door scherpe stukjes metaal. Die stukjes komen in het voer terecht wanneer (berm)gras dat met blikjes is vervuild wordt gemaaid en vermalen. Zestig procent van de ondervraagde veeboeren zei met dit probleem te kampen. Jaarlijks zouden alleen al in Nederland 4.000 runderen aan de gevolgen van vermalen blikjes overlijden. Vooral om die reden hebben boerenorganisaties als LTO Nederland zich aangesloten bij de Statiegeldalliantie.

Maria Westerbos, directeur van de Plastic Soup Foundation: “Het kabinet moet de regelgeving over statiegeld aanpassen. Dat heeft het onlangs nog gedaan om de doelen in overeenstemming te brengen met die van de Europese Unie. Statiegeld op blik moet in Nederland en in Europa snel worden gerealiseerd, ook om een belangrijke bron van plasticsoep te voorkomen.”


Lees ook:

Uitgeklede statiegeldregeling treft slechts 19 van zwerfvuil drankverpakkingen

Blikken die doden

,

Plastic in je lichaam: nadruk op grootte in plaats van gewicht

Amsterdam, 13 juni 2019 – Het is genoegzaam bekend dat we plastic deeltjes drinken, eten en ademen. Maar hoeveel zijn dat er en hoe schadelijk is het voor onze gezondheid? Het Wereldnatuurfonds (WWF) heeft deze week een onderzoek gepubliceerd en komt met een nieuw gegeven. In de uitgave No plastic in nature: assessing plastic ingestion from nature to people staat als hoofdconclusie dat we per week 5 gram plastic binnen kunnen krijgen, evenveel als het gewicht van een creditkaart. De onderzoekers baseren hun conclusies op bestaande studies en houden terecht veel slagen om de arm.

Nieuwe campagne van WWF

Het rapport, dat overheden oproept drastische maatregelen te nemen om de plasticsoep tegen te gaan en ook bepleit dat er veel meer onderzoek moet worden gedaan, gaat gepaard met een nieuwe campagne die het WWF lanceert. Het schokkende getal van 5 gram plastic dat een mens per week binnenkrijgt, staat daarin centraal. Dit wordt vergeleken met dagelijkse voorwerpen zoals een pen, een creditkaart of een dobbelsteen, om de boodschap over te brengen hoeveel plastic je binnenkrijgt. Met deze campagne zal veel publiek bereikt worden, toch is enige nuance op zijn plaats.

Nadruk op gewicht zegt weinig

Het onderzoek is uitgevoerd door de University of Newcastle in Australië. Voor hun berekening hebben de onderzoekers het gewicht van de plastic deeltjes geschat. Ze gaan uit van circa 2000 plasticdeeltjes per week die we consumeren en die bij elkaar 5 gram wegen. Zo’n negentig procent daarvan zouden we via het drinken van water binnenkrijgen, via leidingwater en met name via flessenwater. In een studie die vorig jaar verscheen (en waar de onderzoekers ook naar verwijzen), werd in 93% van de onderzochte 259 onderzochte flessen mineraalwater microplastics aangetroffen, gemiddeld 325 per liter. Het overgrote deel daarvan — 315 deeltjes — bestaat echter uit ultrakleine deeltjes. Zo klein dat je daarvan het gewicht niet kunt vaststellen.
Eerder deze week verscheen ook een Canadees onderzoek over Human Consumption of Microplastics. De jaarlijkse inname ligt volgens dit onderzoek op 50.000 deeltjes. Ook hier gaat het om ultrakleine deeltjes die vrijwel niets wegen.

Nadruk moet liggen op grootte

Voor de menselijke gezondheid zijn juist die ultrakleine deeltjes, genaamd nanoplastics, het meest relevant. Beter gezegd: de deeltjes die qua gewicht vrijwel niet meetellen, zijn waarschijnlijk het meest schadelijk. Deze kunnen namelijk celmembranen passeren en organen binnendringen. Grotere deeltjes, waarvan je het gewicht wel kunt vaststellen, poep je doorgaans weer uit. Overigens ontbreken nog altijd standaardmethoden om de risico’s van micro- en nanoplastics in het lichaam te kunnen beoordelen.

Plastic Health Coalition

Om uit te zoeken hoe gevaarlijk micro- en nanoplastics werkelijk zijn, heeft de Plastic Soup Foundation het initiatief genomen tot een samenwerkingsverband waarin wetenschappers en milieuorganisaties samenwerken: The Plastic Health Coaltion. In dit kader zijn eerder dit jaar vanuit ZonMw in Nederland vijftien onderzoeken gestart naar de effecten van micro- en nanoplastics. Op 3 oktober worden tijdens de Plastic Health Summit de eerste resultaten gepresenteerd.


Lees ook: ZonMw start baanbrekend onderzoek naar gezondheidsrisico’s van plastic

Camera in Wageningen legt vast: koraal eet plastic

Amsterdam, 12 juni 2019 – Voor het eerst is het gefilmd: koralen eten microplastics. En ze lijken het nog lekker te vinden ook. Een zeebioloog van Wageningen University and Research (WUR) had de zorgwekkende primeur.

Koralen voeden zich normaal gesproken met planktondiertjes. In 2015 al hebben onderzoekers echter aangetoond dat steenkoralen als filterdieren het onderscheid tussen plankton en microplastics niet kunnen maken. Toen leerde een analyse dat in 21% van de onderzochte koralen ten minste één microplastics werd aangetroffen. Veel dieren vergissen zich omdat ze plastic aanzien voor voedsel, maar koralen hebben geen ogen. Daarom werd door andere onderzoekers, in 2017, verondersteld dat koralen plastic eten omdat het lekker smaakt. Nu is het verschijnsel ook op film vastgelegd.

Smakelijke additieven?

Koralen blijken een voorkeur te hebben om schoon plastic te eten boven plastic waar een laagje bacteriën omheen zit. Het plastic lijkt dus van zichzelf smakelijk te zijn. Het vermoeden bestaat daarom dat de chemische additieven hierin een rol spelen. De koralen aten alle aangeboden soorten plastic, maar hadden geen interesse in zand. De koralen kunnen het ingeslikte plastic niet goed verwerken. Duidelijk is ook dat door de toenemende plasticvervuiling koralen steeds meer in aanraking komen met plastic.

Op film: plastic eet koraal

Tim Wijgerde, zeebioloog van de Universiteit Wageningen, doet al jaren onderzoek naar koraal en met name naar het herstel en de instandhouding van koraalriffen. Hij heeft op film weten vast te leggen dat koraal diverse stukjes plastic naar binnen werkt. Wijgerde: “Hoewel we al wisten dat koralen plastic kunnen eten, ontbraken tot nu toe duidelijke opnamen van dit gedrag. Daarom plaatste ik in ons Wageningse koraallab een hoge resolutie camera boven enkele koraalpoliepen en voerde ik ze stukjes plastic van ongeveer 2 millimeter grootte. Binnen een uur werd duidelijk dat ook onze koralen microplastic erg lekker vinden. Nu moeten we onderzoek doen om uit te zoeken hoe schadelijk microplastic voor het voortbestaan van koraal is.”

Bekijk de 12 minuten durende film, A Reef by Night and Day van Tim Wijgerde. Na 10 minuten en 40 seconden begint het bewuste fragment.


Lees ook:
Steenkoralen eten microplastics
Plastic maakt koraalriffen ziek

Veroorzaakt plasticsoep de achteruitgang van insecten?

Amsterdam, 6 juni 2019 – Van de acht miljoen soorten op aarde (planten en dieren) zijn er naar schatting 5,5 miljoen soorten insecten. De belangrijke recent verschenen internationale studie van het IPBES (International Science-Policy Platform for Biodiversity and Ecosystem Services) concludeert na vergelijking van 15.000 wetenschappelijke publicaties dat één miljoen soorten bedreigd worden met uitsterven, waaronder ongeveer 10% van alle insectensoorten. Een vorig jaar verschenen studie van Wageningen Environmental Research drukt het anders uit: de biomassa van (vliegende) insectenpopulaties is met circa 75% achteruitgegaan in Nederland in de afgelopen 27 jaar.

Complex van factoren

De achteruitgang wordt volgens de Wageningse onderzoekers veroorzaakt door een complex van factoren, zoals klimaatverandering, gebruik van insecticiden en versnippering van leefgebieden. Opmerkelijk is dat microplastics niet genoemd worden in het rijtje van mogelijke oorzaken. Wel constateren de onderzoekers grote kennishiaten. Is plastic zo’n kennishiaat? Gaat de neergang van de insectenpopulatie niet gelijk op met het ontstaan van de plasticsoep? Kan onderzoek uitsluiten dat er een causaal verband is?

Insecten krijgen microplastics binnen

Micro- en nanoplastics worden in groten getale in rivieren en meren gevonden. Soorten die in deze wateren leven, waaronder insectenlarven, worden hieraan blootgesteld. Iers wetenschappelijk onderzoek toonde aan dat volwassen muggen microplastics in zich dragen die ze al als larve binnenkregen. Een muggenlarve blijkt met name grote hoeveelheden van de kleinste microplastics binnen te krijgen, variërend van 2500 tot 5048 deeltjes. De onderzoekers denken dat ook andere vliegende insecten die zich als larve in vervuild water ontwikkelen microplastics binnen krijgen. Een ander onderzoek stelde vast dat 50% van de onderzochte insecten in zoetwatersystemen in Zuid-Wales microplastics met zich mee dragen.

Maria Westerbos, directeur van de Plastic Soup Foundation: “Is er een verband tussen microplastics in insecten en de massale insectensterfte? Onderzoekers zouden aan deze vraag alle prioriteit moeten geven.”


Lees ook:
Microplastics in insecten in rivieren in Zuid-Wales
Muggen verplaatsen microplastics van water naar land

,

Dweilen met de plastickraan open

Recyclen. Dat is nu echt een woord waar ik blij van word. Het klinkt als het vrolijke schjwiep-schjwiep-schjwiep van een springtouw met vederlichte meisjes in frisse zomerjurkjes die zingend op en neer veren. De moeiteloze beweging die eeuwig door kan gaan, het perpetuum mobile van Leonardo da Vinci. Recyclen klinkt naar gezond, zuinig en verstandig. Iets waar iedereen voor is en niemand tegen.

Bij recyclen denk ik aan de pompoenschillen, broccolistronkjes en al het andere groen dat overblijft in mijn keuken: ik stop het in de groene bak en koop het even later als compost terug om er mijn tuin mee te vertroetelen. Ik denk aan het kastje dat te klein werd voor alles wat ik wil bewaren. Het staat nu in de kringloopwinkel en begint morgen aan een nieuwe verzameling in een ander huis. Niets dan goeds, recyclen.

Ook plastic recyclen klonk me in eerste instantie als muziek in de oren. Het leek me een zonnige oplossing voor het duistere probleem van het plastic dat de wereld steeds meer in zijn greep krijgt: de plastic flessen, zakjes, stoelen – wat is eigenlijk niet van plastic – die als zwerfafval op straat en in de rivieren belanden, naar zee stromen en daar – uiteengevallen in kleine stukjes – de magen van onfortuinlijke vogels en vissen verpesten. Of de plastic microvezels die in de lucht zweven en onze gezondheid bedreigen. Recyclen klonk als een daadkrachtige stap tegen dat soort narigheid.

Tot ik me ging verdiepen in de getallen. De hoeveelheid nieuw on-gerecycled plastic op de wereld neemt in schrikbarend tempo toe. In 2018 kwam er 380 miljard kilo bij, binnen een jaar of tien is dat 530 miljard kilo plastic per jaar. Hoeveel er dan als zwerfafval eindigt – op het land, in het water of in de lucht – is niet precies bekend. Minstens 16 miljard kilo per jaar, misschien veel meer. Grote multinationals beweren dat al hun verpakkingen in 2025 van gerecycled plastic zijn. Dat lijkt een volstrekt onhaalbare kaart, maar los daarvan: het blijven plastic verpakkingen. En die eindigen toch weer deels in de oceaan, de ‘longen’ van de wereld. Of in onze eigen longen.

Bij plastic recyclen denk ik nu niet meer aan een vrolijk schjwiepend springtouw, maar aan verwoed dweilen met de kraan open. Een PET-fles van gerecycled plastic kost minder aardolie dan een fles van nieuw plastic. Dat is goed, maar het Grote Plastic-probleem lossen we er niet mee op.

De enige echte oplossing heeft de eenvoud van een fris zomerjurkje: veel minder plastic spullen op de markt brengen. Om te beginnen: géén spullen die we maar één keer gebruiken, zoals PET-flessen en plastic zakjes. En het plastic dat er dan toch komt: heel efficiënt inzamelen, bijvoorbeeld met een statiegeldregeling.

Met al die slimme mensen op de wereld kunnen we die beweging toch moeiteloos in gang zetten. Vederlicht en vrolijk. Schwjiep-schwjiep-schwjiep.

 

Renske Postma

(foto: Jeroen Gosse)

Plastic in compost zorgt voor extra lokale vervuiling

Amsterdam,  10 mei 2019 – Bij tuinieren ga je uit van een schone natuurlijke omgeving, toch blijkt plastic steeds vaker als onverwachte gast in de grond aanwezig. Het is bij veel gemeentes al sinds lange tijd gebruik, dat in het voorjaar door bewoners gratis compost opgehaald kan worden voor de tuin. Deze bodemverrijker blijkt nu echter steeds vaker relatief grote hoeveelheden plastic deeltjes te bevatten. Afvalverwerkers doen hun best om van de met plastic vervuilde GFT stroom compost te maken, maar lopen aan tegen de ‘marktwerking’. Echt schone compost kost namelijk meer geld, en gemeentes kiezen meestal de goedkope variant die wel voldoet aan de wettelijke norm, maar vervuild is.

NH nieuws heeft goed en uitgebreid onderzoek gedaan naar deze vorm van plastic vervuiling en de diverse kanten belicht:  https://www.nhnieuws.nl/nieuws/245470/gemeenten-geven-vervuilde-compost-gratis-weg-aan-inwoners. In het nieuwsitem komt duidelijk naar voren dat het probleem bekend is bij gemeentes, maar dat de regelgeving gebrekkig is en de normen veel te ruim zijn.
Wanneer door plastic vervuilde compost jaar op jaar opgebracht wordt, ontstaat op percelen een ernstige opstapeling van het aantal plastic deeltjes per vierkante meter.

De Plastic Soup Foundation vindt dat plastic niet thuishoort in het milieu, niet in de grond en niet in compost. De norm voor plastic vervuiling in compost zou door de overheid op ‘nul’ gesteld moeten worden. Dit is uiteindelijk de enige sluitende manier om deze vorm van plastic lekkage effectief tegen te gaan.


Lees ook: Plasticsoep op land. Landbouwcompost is vervuild met plastic 

Bol.com introduceert plastic verpakkingen onder mom van milieuoverwegingen

Amsterdam, 18 april 2019 – Bol.com heeft verpakkingsmaatregelen aangekondigd in een op zijn eigen site gepubliceerd persbericht. De belangrijkste stap is om veel minder kartonnen blauwwitte bol.com dozen te gebruiken. Veel artikelen zijn immers al door de fabrikanten verpakt en het vermijden van dubbele verpakking bespaart dit jaar al 3,5 miljoen kartonnen dozen. Verpakkingen maken circa 20% van de totale CO2-uitstoot van bol.com en het bedrijf streeft ernaar om in 2025 een klimaatneutrale webwinkel te zijn.

En hoe zit het dan met plastic?

Bol.com introduceert echter ook een verzendzak van gerecycled plastic. Daarmee worden sommige kartonnen dozen straks vervangen door plastic, met als gevolg dat vrijwel zeker meer plastic zal worden gebruikt dan nu. Bol.com is geen partij van het Plastic Pact, waarin bedrijven en organisaties begin dit jaar hebben beloofd om de milieudruk van plastic te verminderen met 20% in 2025. Zou dit de reden zijn waarom het bedrijf de overeenkomst niet heeft ondertekend? De webwinkel zet in op het verkleinen van zijn directe ecologische voetafdruk, en vertaalt dat naar CO2-reductie. Buiten beeld blijft daarbij echter de milieudruk die het gebruik van eenmalig verpakkingsplastic veroorzaakt.

Alleen een retoursysteem is echt ambitieus

Hoe minder verpakking des te beter. Minder karton, minder plastic en minder opvulmateriaal is allemaal gunstig vanuit milieuperspectief. Vervanging van karton door plastic kan gunstig zijn om CO2 te reduceren, maar is dat zeker niet waar het gaat om de totale milieudruk van plastic waarin ook de afvalfase is verdisconteerd. De Plastic Soup Foundation vindt het geen goede zaak wanneer karton door plastic wordt vervangen. In plaats van de introductie van verzendzakken van plastic, is handhaving van de kartonnen dozen beter. Wanneer dan toch voor plastic containers wordt gekozen, moet dat in het kader van een retoursysteem, zodat die containers meermalig kunnen worden gebruikt. Dit zou geheel in lijn zijn met de nieuwe SUP-Richtlijn van de Europese Commissie: eenmalig verpakkingsplastic moet worden teruggedrongen, producenten moeten verantwoordelijkheid nemen voor hun verpakkingen, ook na gebruik, en er moeten retoursystemen komen om meermalig gebruik van verpakkingen te stimuleren.

Bol.com zet stappen, maar wat plastic betreft in tegengestelde richting.

Foto: www.businessinsider.nl

Stop met toepassing van recyclinggranulaat dat met plastic is vervuild

Amsterdam, 21 maart 2019 – Eind vorig jaar nam de overheid een goed besluit door de regels over de aanwezigheid van plastic in grond en baggerspecie aan te scherpen. Tot die tijd mochten grond en baggerspecie maximaal vermengd zijn met (qua gewicht) 20 procent ‘bodemvreemd materiaal’. Dat ging meestal om bouwpuin, hout en plastic. Sinds de aanscherping mag er nog slechts ‘sporadisch’ plastic in voorkomen. Directe aanleiding was de maatschappelijke ophef over plastic afval op de oevers van de Maas dat afkomstig bleek uit bagger waarmee stroomopwaarts zandwinningsputten waren opgevuld.

Aanscherping Regeling bodemkwaliteit te beperkt

De aanscherping van de Regeling bodemkwaliteit geldt echter niet voor recyclinggranulaat (steenachtige afvalstoffen) afkomstig van bouwpuin. Dit materiaal wordt gebruikt voor toepassing in de grond, weg- en waterbouw ter versteviging, fundering of opvulling, en ook voor productie van beton. De samenstelling van recyclinggranulaat is aan regels gebonden die zijn vastgelegd in een Beoordelingsrichtlijn (BRL 2506). Tussen het bouwpuin zit onvermijdelijk plastic, afkomstig van bijvoorbeeld raamkozijnen, isolatiemateriaal en electrabuizen. Vermoedelijk is het kostbaar om al deze plastic deeltjes uit het bouwpuin te verwijderen. Daarom mag volgens de huidige regelgeving tot 1% van het massavolume van recyclinggranulaat plastic zijn. Het gaat om enorme hoeveelheden: per jaar komt in Nederland ongeveer 23 miljoen ton puin vrij, dat een nieuwe bestemming kan krijgen. Via toepassing van recyclinggranulaat volgens de huidige richtlijn mogen theoretisch dus jaarlijks miljoenen kilo’s plastic in het milieu worden gebracht.

Recyclinggranulaat met plastic vervuild

Recyclinggranulaat wordt onder andere gebruikt voor de verharding van paden en wegen in natuurgebieden en andere terreinen. Zelfs op plaatsen waar je het absoluut niet verwacht, kom je plastic bouwafval tegen als pluggen, stukjes pvc-buis, isolatiemateriaal, stukjes tegel, glas en koperdraad. Ter illustratie een voorbeeld: de foto bij dit artikel is van een pad in een natuurgebied bij Arnhem. Uitgaande van die 1% gaat het bij een pad van 80 meter lang en 3 meter breed en met een laagdikte van 10 cm, om een geschatte hoeveelheid van 2,4 grote vuilniszakken vol plastic. Volgens de normen van BRL 2506 is deze praktijk legaal; afval is omgetoverd tot recyclaat dat toegepast mag worden. De achterliggende redenering is dat de bouwstoffen zich niet met de bodem vermengen en weer worden verwijderd wanneer de functie van het uitgevoerde werk verandert. Dus pas wanneer zo’n pad zou worden opgeheven, wordt het recyclinggranulaat inclusief het daarin aanwezige afval verwijderd. Op wie precies die verplichting rust, of het daadwerkelijk verwijderen ook gebeurt en wie daarop toeziet? Dat zijn grote vragen. Tot die tijd blijft het plastic in het milieu liggen, spoelt het een met de regen weg, of vermengt het zich toch met de bodem.

Kans om norm aan te passen

Eens in de zoveel tijd worden beoordelingsrichtlijnen aangepast aan nieuwe inzichten. Op dit moment is een consultatieronde voor BRL 2506 gaande. De voorgestelde wijzigingen betreffen echter niet een aanscherping van de plasticnorm.

Dat deze praktijk straks gewoon mag doorgaan, moet voorkomen worden. De Plastic Soup Foundation heeft samen met Recycling Netwerk daarom een zienswijze ingediend met het verzoek de nieuwe norm voor grond en baggerspecie ook van toepassing te laten zijn op recyclinggranulaat. Dat zal voor een verbod zorgen dat miljoenen kilo’s plastic ongehinderd in het milieu terecht komen. Het kan niet zo zijn dat van de burger verwacht wordt plastic goed te scheiden en op te ruimen, terwijl bij bouwwerkzaamheden legaal plastic afval in de openbare ruimte wordt gebracht.

 

Klik hier voor de tekst van de zienswijze. Iedere bezorgde burger of organisatie kan een zienswijze indienen, tot uiterlijk 22 maart. Klik hier voor meer informatie.

Foto: J.P. Wepster, natuurgebied ten noorden van Arnhem.

Lees ook – Lang op gewacht: norm voor plastic in grond en baggerspecie.

 

 

Verenigd Koninkrijk voert Plastic Packaging Tax in

Amsterdam, 5 maart 2019 – Het Plastic Pact dat de Nederlandse overheid onlangs presenteerde, heeft de ambitie om de kunststofkringloop te sluiten door meer en beter te recyclen. Bedrijven beloven dat ze in 2025 minimaal 35% recyclaat zullen gebruiken in alle plastic verpakkingen. Recyclaat wordt van afvalplastic gemaakt.

Maar er is een groot probleem: nieuw of virgin plastic is veel goedkoper en van veel betere kwaliteit dan recyclaat. Het is bovendien kostbaar om afvalplastic te verzamelen, te sorteren en te verwerken. Er zijn voor bedrijven simpelweg te weinig financiële prikkels om meer recyclaat te gebruiken in verpakkingen, terwijl dat wel de bedoeling is.

Het Verenigd Koninkrijk lost dit probleem op door de productie en de import van (ongevulde) verpakkingen te belasten. De regering besloot dat vanaf april 2022 belasting wordt geheven op verpakkingsplastic dat minder dan een bepaald minimum percentage recyclaat bevat. De overheid denkt aan 30% als ondergrens, maar dat percentage kan nog hoger of lager uitvallen als gevolg van een consultatieronde die onlangs is gestart.

Het belasten van nieuw plastic is een effectieve maatregel, waardoor nieuw verpakkingsmateriaal duurder wordt. Daardoor daalt niet alleen de vraag naar plastic, ook levert het ook een besparing op van fossiele grondstoffen en leidt het tot minder CO2uitstoot. Het wordt meteen financieel aantrekkelijker om afvalplastic in te zamelen en te recyclen, omdat deze verpakkingen onbelast blijven.

Het is een raadsel waarom de Nederlandse overheid het instrument van de belasting niet inzet. Het Plastic Pact noemt de mogelijkheid niet eens.

Foto: foodrevolution.org

Lees ook – Opmars naar Europese belasting op virgin plastic.