Berichten

, ,

Overheidssite Waarzitwatin belicht risico’s chemicaliën onvoldoende

Amsterdam, 20 mei 2019 – De Plastic Soup Foundation is kritisch over de vandaag gelanceerde landelijke campagne Waarzitwatin, een overheidswebsite over chemische stoffen in consumentenproducten. De Plastic Soup Foundation juicht transparantie over chemicaliën toe, maar ziet deze nieuwe website vooral als een poging om consumenten gerust te stellen. Inhoudelijk sluit de campagne weliswaar aan bij Nederlandse en Europese wet- en regelgeving, maar schiet ze tekort in de bescherming van de consument tegen schadelijke stoffen.

De website is gemaakt door VeiligheidNL en het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) in opdracht van het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS), het Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat (IenW) en de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA).

“Een gemiste kans”, vindt Maria Westerbos, directeur van de Plastic Soup Foundation. “Op de website ontbreekt de urgentie om het huidige beleid ten aanzien van chemicaliën en risicobeoordeling kritisch onder de loep te nemen. En dat is broodnodig, zeker wat betreft hormoonverstorende stoffen die volgens de World Health Organization (WHO) een mondiale dreiging vormen.”

De Belgische Hoge Gezondheidsraad liet uitgerekend deze maand de alarmbellen wel rinkelen. Het wetenschappelijk adviesorgaan verbonden aan de Belgische overheid publiceerde een lange lijst met concrete aanbevelingen om chemische stoffen en hormoonverstorende stoffen te vermijden. De adviezen betreffen bijvoorbeeld het limiteren van de blootstelling van kleine kinderen aan plastic of rubber speelgoed, het niet opwarmen van voedsel in plastic bakjes in de magnetron of in teflonpannen, het mijden van haarverf, nagellak en geparfumeerde schoonmaakproducten.

Waarzitwatin: een slager die zijn eigen vlees keurt
De Nederlandse website daarentegen is doorspekt van de zinsnede dat ‘bij normaal gebruik’ het product ‘door een gemiddelde Nederlander’ veilig te gebruiken is, tenminste als het product onder Nederlandse of Europese wetgeving valt.

Huidige risicobeoordeling van chemicaliën onvoldoende
Op de website wordt het Nederlandse en Europese beleid ten aanzien van chemicaliën ten onrechte als waterdicht systeem voorgesteld. Vele chemische stoffen op de markt zijn echter niet getest op hun schadelijkheid. Waarzitwatin onderkent dit probleem, maar stelt dat de wetgeving zo is ingesteld dat consumenten niet teveel hormoonverstorende stoffen binnenkrijgen en kwetsbare groepen, zoals baby’s en jonge kinderen, afdoende worden beschermd.

Westerbos: “Maar de lange-termijn blootstelling van chemische stoffen wordt niet meegenomen in de risicobeoordeling, terwijl we al decennia worden blootgesteld aan chemicaliën. Daarnaast is er ook geen rekening gehouden met het cocktaileffect: een individuele chemische stof mag misschien wel onder de grenswaarden blijven, maar over het gecombineerde effect van deze stoffen op onze gezondheid is volstrekt onvoldoende bekend.”

Beleid tegen giftige chemicaliën in plastic faalt
De productie van chemische stoffen is sinds 2012 bijna verdubbeld en zal in 2030 nogmaals verdubbelen. De plastic productie zal verdrievoudigd zijn in 2050. Onze blootstelling aan chemicaliën zal dus alleen maar toenemen. Alle chemische stoffen die in producten worden gebruikt, moeten voldoen aan de Europese verordening REACH (Registratie, Evaluatie, Autorisatie en restrictie van CHemische stoffen).

Producenten moeten zelf productinformatie in dossiers aan ECHA aanleveren, de toezichthouder op de REACH-verordening. Volgens onderzoek door het Duitse milieuagentschap Umweltbundesamt bleek dat echter maar 5% van de dossiers door ECHA is gecheckt op naleving. Het milieuagentschap nam de proef op de som en controleerde 1.814 dossiers op naleving van de eisen en concludeerde dat bijna een derde van de dossiers niet voldeed. Over 37% van de dossiers kon geen duidelijk oordeel worden gegeven. Bij slechts 31% van de dossiers bleek de informatie volledig. Een vergelijkbare conclusie werd getrokken in een recent rapport van de Europese Commissie waarin REACH werd geëvalueerd.

Bronnen en extra informatie:
Plastic Health Coalition
Rapport Hoge Gezondheidsraad (België) 
WHO

 

Bescherming tegen giftige chemicaliën in plastic faalt

Amsterdam, 14 december 2018 – Europese regelgeving moet ervoor zorgen dat consumenten uitsluitend veilige producten kopen. Er bestaat een systeem om gevaarlijke producten van de markt te houden. Met behulp van het Rapid Alert System kunnen nationale overheden snel ingrijpen. In 2017 was speelgoed de categorie waar het meest werd ingegrepen, blijkt uit berichtgeving van de Europese Commissie.

Een recente melding (Alert nummer A12/1843/18) betreft een plastic meisjespop met accessoires, afkomstig uit China. Opgegeven redenen om dit stuk speelgoed te verbieden zijn de grote hoeveelheid weekmakers, de ftalaten DEHP en DBP, die erin werden aangetroffen (“These phthalates may harm the health of children, causing possible damage to the reproductive system”) en dat dit niet in overeenstemming is met REACH. Andere landen worden via de melding op de hoogte gebracht en zo wordt het product van de markt geweerd. Het Rapid Alert System is effectief.

Het doel van REACH (Registration, Evaluation, Authorization and restriction of CHemicals) is om het gebruik van schadelijke stoffen te verminderen of te verbieden en het gebruik van veiligere alternatieven te stimuleren. Gevaarlijke stoffen worden aangeduid als substances of very high concern (SVHCs) en worden op een lijst geplaatst. De weekmaker DEHP is zo’n SVHC en staat al sinds 2008 op deze lijst.

Bedrijven kunnen op hun beurt echter een aanvraag indienen om toestemming te krijgen een SVHC in speciale gevallen toch te mogen blijven produceren of toe te passen. In afwachting van dat besluit hoeven zij hun productie niet te stoppen. Het probleem is dat de procedures jaren in beslag kunnen nemen voordat er een definitief besluit valt, terwijl al die tijd schadelijke stoffen in omloop worden gebracht.

Het Tsjechische bedrijf DEZA diende in 2013 een aanvraag in om de weekmaker DEHP te mogen blijven produceren en toepassen. Over die aanvraag valt volgende week waarschijnlijk eindelijk het besluit. Ondertussen heeft dit bedrijf ook processen gevoerd tegen ECHA (European Chemicals Agency) met als gevolg dat de procedure vertraagd werd en in samenhang daarmee ook procedures over andere gevaarlijke chemische stoffen, aldus een analyse van Politico: een Amerikaanse journalistieke onderneming in de Verenigde Staten.

Er is zware kritiek op bedrijven die naar de rechter stappen met de bedoeling om gevaarlijke stoffen te kunnen blijven toepassen. Zo heeft PlasticsEurope, de lobbyorganisatie van de Europese plasticindustrie, vorig jaar de Europese Unie nog voor de rechter gedaagd om BPA alsnog van de SVHC-lijst te halen, zie dit verslag van Euobserver. BPA is een hormoonverstorende stof die nog altijd op grote schaal aan plastic producten wordt toegevoegd.

Er is ook zware kritiek op de interne procedures van ECHA en REACH, omdat aanvragen voor uitzonderingen niet alleen onnodig lang duren, maar ook bijna altijd worden goedgekeurd, terwijl er veel veiligere alternatieven beschikbaar zijn en ondertussen ook het wetenschappelijke bewijs over de schadelijkheid toeneemt.

Voor meer informatie lees het overzicht Harmful Chemicals in Plastic: How They Still Get permitted in the EU? samengesteld door het European Environmental Bureau.

Foto: Van de EU-markt geweerde plastic pop uit China

Lees ook – “Alternatieven voor BPA even schadelijk”.

Lees ook – ‘Toxic Soup’ dioxines in plastic speelgoed.

,

ECHA: “Microplastics accumuleren in grond en binnenwateren”

Amsterdam, 23 november 2018– Volgens de European Chemicals Agency (ECHA) is het veel waarschijnlijker dat microplastics accumuleren in grond en binnenwateren dan in oceanen. ECHA verzamelt en analyseert in opdracht van de Europese Commissie informatie over de risico’s voor milieu en gezondheid van met opzet toegevoegde (intentionally added) microplastics in producten.

Begin volgend jaar komt ECHA met een rapport met aanbevelingen voor maatregelen op basis waarvan de Europese Commissie kan besluiten om te verbieden dat producenten microplastics toevoegen aan hun producten. Een restrictie van het gebruik wordt dan geregeld in het kader van REACH. Op dit moment zijn polymeren uitgezonderd van de REACH-procedure voor toelating van producten op de Europese markt.

ECHA presenteerde haar eerste bevindingen op een persconferentie: er is overvloedig bewijs dat microplastics in voedselketens zijn binnengedrongen, dat ze accumuleren in het milieu en dat ze niet degraderen. Dit probleem valt moeilijk anders dan bij de bron aan te pakken. Een powerpoint presentatie legt de situatie uit en ECHA wijst op het effect van de Beat the Microbead-campagne. Die campagne — aangevoerd door de Plastic Soup Foundation — heeft veel aandacht gegenereerd voor het probleem. Inmiddels overwegen afzonderlijke lidstaten microplastics in cosmetica te verbieden.

In de presentatie wijst ECHA er ook op dat microplastics in verzorgingsproducten vele andere functies vervullen dan scrubben. Tot nu toe heeft de cosmetica-industrie op vrijwillige basis alleen de microplastics die een scrubfunctie vervullen uit de formules gehaald. Daarmee is het probleem dus nog lang niet uit de wereld.

Eerder dit jaar vonden consultatierondes plaats waarin ook de Plastic Soup Foundation haar mening gaf en wees op het Beat the Microbead-databestand die inzicht biedt in de vraag welke microplastics in welke verzorgingsproducten van welke merken zitten.

Het agentschap bracht een video uit (zie hieronder) waarin de directeur van ECHA, Bjorn Hansen, vertelt dat ECHA op grond van het onderzoek aanbevelingen zal formuleren voor de Europese Commissie. Onder anderen Jeroen Dagevos, hoofd programma’s van de Plastic Soup Foundation, komt in de video aan het woord.

Maria Westerbos, directeur van de Plastic Soup Foundation: “Zes jaar nadat we in 2012 de Beat the Microbead-campagne begonnen, lijken we aan de vooravond te staan van een Europees verbod van alle microplastics in alle cosmetica. Ik heb er veel vertrouwen in dat ECHA met krachtige aanbevelingen komt die de Europese Commissie niet kan en mag negeren.”


Lees ook:
Plasticsoep nu ook plastic poep
Beat the Microbead-campagne bepleit verbod in Reach op Microplastics.