Berichten

Kamervragen over machtspositie FloraHolland en de eenmalige plastic plantentray

Amsterdam, 6 november 2018 – Royal FloraHolland gebruikt jaarlijks 180 miljoen eenmalige plastic plantentrays. Dit levert een berg plastic afval op van maar liefst 23 miljoen kilo. Follow The Money heeft onderzoek gedaan naar de reden waarom Royal FloraHolland hardnekkig vasthoudt aan de eenmalige plastic plantentray en niet overstapt op de meervoudig te gebruiken tray. Terwijl een levenscyclusanalyse, uitgevoerd door Blonk Consultants en nota bene in opdracht van FloraHolland, ondubbelzinnig concludeert dat de meervoudige tray op milieucriteria veel beter scoort. Follow The Money vroeg zich af waarom de bloemenveiling toch niet overstapt op trays die gemiddeld zeventig keer te gebruiken zijn.

Het journalistieke onderzoekcollectief legde een ingenieus verdienmodel bloot. Zonder enige inspanning te verrichten, verdient FloraHolland miljoenen euro’s aan de trays. De bloemenveiling zou zelfs verlies leiden zonder deze inkomsten. Alleen plantentrays met het Normpack-keurmerk in eigendom van FloraHolland mogen op de veiling worden gebruikt. Telers betalen 30 cent per tray en krijgen dat bedrag terug wanneer ze de trays gevuld met plantjes naar de veiling brengen. Daarna worden de volle trays geveild. Maar dan kost de tray geen 30 cent meer, maar 34 cent. Die vier cent (x 180 miljoen trays) zijn voor FloraHolland. Grootschalige uitbreiding van de meermalen te gebruiken tray zou deze melkkoe om zeep helpen. Aangezien FloraHolland een machtige marktpositie heeft, zijn zowel telers als afnemers afhankelijk van dit systeem.

Naar aanleiding van de rapportage heeft Christine Teunissen, Tweede Kamerlid voor de Partij voor de Dieren, Kamervragen gesteld. Staatssecretaris Stientje van Veldhoven (D66) moet antwoorden of deze plastic afvalberg te voorkomen is via een statiegeldsysteem en of zij haar invloed wil aanwenden voor een snelle overstap op het statiegeldsysteem. Ook wil Teunissen weten wat Van Veldhoven ervan vindt dat de bloemenveiling (door haar monopoliepositie) milieuvriendelijkere innovaties buiten de deur houdt.

Nadat de Plastic Soup Foundation al in 2016 in een position paper vaststelde dat de gang van zaken bij FloraHolland haaks staat op de circulaire doelstellingen van de regering, werden door de PvdA Kamervragen gesteld. Voormalig staatssecretaris Sharon Dijksma antwoordde toen met de sector in gesprek te zullen gaan zodra het bovengenoemde rapport van Blonk Consultants beschikbaar zou zijn. Dat gesprek heeft voor zover bekend nooit plaatsgevonden.

Maria Westerbos, directeur van de Plastic Soup Foundation: “Het onderzoek van Follow The Money levert een sterke aanwijzing op dat FloraHolland in strijd met artikel 24 van de Mededingingswet handelt. Wij bepleiten daarom niet alleen een politieke aanpak, maar ook een juridische.”


Lees ook: Levenscyclusanalyse bevestigt: meermalige plantentray is inderdaad veel beter voor milieu

Lees ook: Kamervragen over enorme verspilling door single plastic plantentray

Lees ook: Sierteeltsector houdt, ondanks milieu-impact, hardnekkig vast aan eenmalige plastic potplantentray

 

,

Flesjes in de bak (om maar geen statiegeld te hoeven invoeren)

Amsterdam, 3 november 2018 –Nederland Schoon startte begin oktober de proef ‘Flesjes in de bak’ in vier gemeenten: Zaanstad, Rotterdam-Noord, Meierijstad en Heerenveen. In die plaatsen gaan supermarkten, winkels en snackbars de flesjes en blikjes die ze verkopen en vervolgens in de buurt op straat belanden zelf opruimen. Het is een van de initiatieven van het Afvalfonds om te komen tot een reductie van 70-90% van plastic flesjes in het zwerfafval. Wordt die doelstelling eind 2020 niet gehaald, dan zal statiegeld op de flesjes worden ingevoerd, zo heeft staatssecretaris Stientje van Veldhoven (D66) eerder dit jaar laten weten. Nederland Schoon wordt gefinancierd uit het Afvalfonds.

De proef houdt in dat winkeliers in een straal van honderd meter rond hun bedrijf elke dag achtergelaten zwerfdrankverpakkingen opruimen. De winkelier die het beste presteert, krijgt een prijs. Er zijn in de buurt van de winkels ook extra bakken geplaatst. Mocht blijken dat de proef succesvol is, dan wordt het initiatief landelijk uitgerold, aldus een bericht van Nederland Schoon.

Wie draait op voor de opruimkosten en werkt het?

Directeur Cees de Mol van Otterloo van het Afvalfonds werd geïnterviewd in het oktobernummer van het Vakblad Afval. Hij stelt dat de gemeenten zich actiever moeten inspannen om de gestelde reductiedoelen te halen: “Er moeten meer afvalbakken komen, er moet beter worden gehandhaafd en ingezameld.” Terwijl gemeenten vanwege het ontbreken van statiegeld op plastic flesjes en blikjes nu al te maken hebben met hoge opruimkosten, die voor een belangrijk deel uit publieke middelen worden betaald, betoogt hij dat zij zich nóg meer moeten inspannen om nota bene invoering van statiegeld te voorkomen.

Nu wil het geval, dat bijna alle Nederlandse gemeenten zich het afgelopen jaar hebben aangesloten bij de Statiegeldalliantie, juist omdat ze ervan overtuigd zijn dat invoering van statiegeld op flesjes en blikjes zal leiden tot een schonere omgeving én lagere opruimkosten. Gemeente Zaanstad verklaart bijvoorbeeld: “Het aansluiten bij de Statiegeldalliantie past in het gemeentelijk beleid op gebied van het schoonhouden van de openbare ruimte en het bevorderen van de circulaire economie”. Overigens hebben ook Heerenveen, Meierijstad en Rotterdam zich bij de Statiegeldalliantie aangesloten. Deelname aan een proef die erop gericht is om statiegeld niet in te voeren, zal in die gemeenten ongetwijfeld gemengde gevoelens opleveren.

Ook ondernemers worden door het Afvalfonds ingezet om onbetaald de reductiedoelstellingen te helpen halen. Ondernemers zijn op dit moment verantwoordelijk om de publieke ruimte in een straal van 25 meter rond hun bedrijf schoon te houden. De proef gaat uit van 100 meter. Zullen zij, om statiegeld te voorkomen, bereid zijn om dag in dag uit te gaan opruimen? En als dat zo is, krijg je dan niet het averechtse effect dat mensen flesjes en blikjes op straat gooien omdat die toch elke dag worden opgeruimd?

De Zaanse proef met zwerfvuil rapende winkeliers is nu vier weken gaande. Dirk Groot uit Purmerend, die zich Zwerfinator noemt en zeer actief is op sociale media, heeft een maand geleden zwerfafval vastgelegd in Zaanstad met behulp van de Litterati-app. Hij trof toen per gewandelde kilometer 55 blikjes en flesjes aan. Een journalist van Het Parool wilde met hem mee om na te gaan of de proef werkt. Ditmaal trof Dirk Groot op exact dezelfde route per kilometer 47 drankverpakkingen aan waaronder 9 flesjes. Deze hoeveelheid – allemaal nieuw zwerfafval sinds zijn vorige opruimrondje – blijkt méér te zijn dan hij gemiddeld in gemeenten op straat vindt, dat wil zeggen in plaatsen die niet aan de proef meedoen. Ook opmerkelijk: de blikjes zijn geen onderdeel van de reductiedoelstellingen van het kabinet, terwijl die (121 in totaal en 33 per kilometer) een veelvoud blijken te zijn van de zwerfflesjes. Van alle drankverpakkingen op straat was 19 procent plastic flesjes en 70% blikjes.

De Zaanse winkelstraten zijn redelijk schoon, (en waren dat al), maar dat geldt niet voor de rest van de stad waar geen winkels zijn. Het enthousiasme van de Zaanse ondernemers om hun straatje schoon te vegen, is niet overal even groot blijkt uit Het Parool-artikel. “Ik vind het helemaal niet erg om de samenleving te helpen, maar ik ga niet andermans troep opruimen”. En een andere ondernemer: “We gaan natuurlijk niet het werk van de gemeente doen”.

Maria Westerbos, directeur van de Plastic Soup Foundation: “Nu de overheid het Afvalfonds onder druk heeft gezet om reductiedoelen te realiseren, is het zwarte pieten begonnen. Het is gênant om te zien hoe via de proef ‘Flesjes in de bak’ geprobeerd wordt enerzijds de suggestie te wekken dat Nederland wordt verlost van de zwerfflesjes en anderzijds de opruimkosten op gemeenten en lokale ondernemers worden afgewenteld.”


Lees ook: Plan Afvalfonds mikt op meerdere strategieën om statiegeld te omzeilen

Europees Parlement neemt historisch besluit tegen plasticvervuiling

Straatsburg, 24 oktober 2018 – Een overgrote meerderheid in het Europees Parlement heeft vandaag in Straatsburg gestemd voor een forse reductie van single-use plastics. Ruim 87 procent (571 parlementsleden) stemde voor. Baanbrekend in het pakket aan maatregelen is dat fabrikanten van plasticverpakkingen, sigaretten en visnetten moeten meebetalen aan de kosten van het opruimen van hun afval. Tot dusver worden die kosten op de samenleving afgewenteld. Vanaf nu worden fabrikanten verantwoordelijk gehouden voor de vervuiling die hun producten teweegbrengen.

Het Europees Parlement is zelfs verder gegaan dan de Europese Commissie eerder dit jaar voorstelde. Onder andere EU-commissaris Frans Timmermans heeft zich in de loop van dit jaar vaak hardgemaakt voor de zogeheten Plastics Strategy en ontving hiervoor vorige week nog de Politieke Pluim van de Plastic Soup Foundation.

De maatregelen bevatten ten eerste een verbod vanaf 2021 op de single-use plastics die het meest voor zwerfvuil op zee zorgen, zoals borden, bestek, rietjes, ballonstokjes en wattenstaafjes. Het Parlement heeft deze lijst uitgebreid met producten van zuurstof-afbreekbaar plastic en geëxpandeerd polystyreen (zoals fast-fooddozen). Daarnaast moeten lidstaten nationale plannen opstellen om meervoudig gebruik of recycling aan te moedigen. Andere soorten plastics die geschikt zijn voor recycling, zoals bijvoorbeeld drinkflessen, moeten worden ingezameld en gerecycled met een doelstelling van 90 procent in 2025. Deze doelstelling is alleen haalbaar als statiegeldsystemen worden ingevoerd of uitgebreid.

Omdat ook sigarettenpeuken plastic bevatten, zijn ook reductiedoelen hiervoor vastgesteld. Afval van tabaksproducten moet worden verminderd met 50 procent in 2025 en 80 procent in 2030. De lidstaten moeten verder zorgen dat jaarlijks minstens 50 procent van verloren visnetten wordt ingezameld. Visnetten zorgen voor 27 procent van het afval dat op Europese stranden wordt aangetroffen.

Jeroen Dagevos, hoofdprogramma’s bij de Plastic Soup Foundation is opgetogen over het Europees besluit: “Goed dat het Europees Parlement dit heeft besloten. Het is een goede eerste stap. Nu moet er vooral stevig doorgepakt worden om de groei van plasticproductie te doen stoppen.”

De milieuministers van de EU-lidstaten zullen zich volgende week over de wettekst uitspreken, waarna die opnieuw langs het Europees Parlement zal gaan en tenslotte langs de Europese regeringsleiders.

Lees hier het persbericht van het Europees Parlement.


Lees ook: Voorstel Europese Commissie tot reductie van eenmalig plastic

Plastic Soup Supermarkt Award 2018 gaat naar Hoogvliet

Amsterdam, 17 oktober 2018 – In een toenemend aantal supermarkten kun je je statiegeld doneren aan de Plastic Soup Foundation. Jaarlijks reikt de stichting de Plastic Soup Supermarkt Award uit aan een filiaal of keten die bovenaan de ‘statiegeldladder’ staat. In 2017 ging de prijs naar ‘Jumbo Oosterlijke Handelskade’. Dit keer ging de prijs naar Hoogvliet. In totaal werd in 60 filialen in een half jaar 45.000 Euro opgehaald. Directeur en oprichter Maria Westerbos van de PSF: “Wij zijn de klanten van Hoogvliet zeer dankbaar voor hun gulle donaties.” 

Siep de Haan, algemeen directeur bij Hoogvliet, overhandigde afgelopen woensdag een check van 25.000 Euro namens alle klanten van Hoogvliet. Eerder dit jaar was al 20.000 Euro overhandigd. Hoogvliet is blij verrast met de opbrengst. De Haan: “We zijn er ontzettend trots op dat onze klanten dit goede doel hebben omarmd. Een prachtig resultaat”. 

In 2017 heeft Hoogvliet, tijdens de Ocean Buddies spaaractie, een schoolproject uitgevoerd in samenwerking ingezet met de Plastic Soup Foundation. Op 70 basisscholen verzorgde de Plastic Soup Foundation gastlessen over de plastcsoep. Directeur De Haan: “Wij vinden het belangrijk om als supermarkt onze verantwoordelijkheid te nemen als het gaat om het voorkomen en oplossen van vervuiling door plastic. Plastic Soup Foundation leert jonge kinderen wat plasticsoep is en wat zij zelf kunnen doen om te voorkomen dat plastic in het milieu terecht komt. Aan zo’n bijzonder project leveren wij graag onze bijdrage.”


Lees ook: Jumbo Oostelijk Handelskade wint Supermarkt Award

, ,

Interessante podcastserie ‘De grote plastic show’

Amsterdam, 12 oktober 2018 –“Minder plastic is voorlopig de enige oplossing”. Aan het woord is Maria Westerbos, oprichter en directeur van de Plastic Soup Foundation, geïnterviewd voor de driedelige podcast van makersradio.nl. De interviews van Richard den Haring en René van Es met spraakmakende mensen over plasticsoep leveren interessante inzichten op. Het duo volgde een jaar lang activisten, wereldverbeteraars en deskundigen op weg naar een plasticvrije wereld. Luister naar de podcastserie De grote plastic show. De drie afleveringen duren elk ongeveer 35 minuten.

Interessant, bijvoorbeeld, is het gesprek tussen Merijn Tinga, alias de Plastic Soup Surfer, op het moment dat hij een ‘desbewustheids-exploot’ door een deurwaarder laat overhandigen aan Cees van Vliet, algemeen directeur van Albert Heijn. Aan Albert Heijn wordt op deze manier gevraagd zijn verzet tegen uitbreiding van statiegeld op te geven. Maar Van Vliet weet zeker dat Albert Heijn “met een andere aanpak een beter resultaat zal bereiken” dan met het in zijn ogen kostbare statiegeld. Albert Heijn zegt op zoek te zijn naar de meest effectieve manier om zwerfafval te voorkomen. Het blijkt alleen een zoektocht waar geen einde aan komt.

Ook Jacqueline Cramer is geïnterviewd voor de podcastserie. Cramer was tussen 2007 en 2010 minister van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer. Ze kan zich nog herinneren dat ze voor het eerst over ‘plasticsoep’ hoorde, een term die de minister tot dan toe nog niet kende. “Ik schrok me wezenloos. Ik ben al mijn Europese collega-milieuministers ervan gaan overtuigen dat we er iets mee moesten. Ik vroeg hun aandacht voor de plasticsoep. De eerste reactie was gegrinnik. Ik zei: dit is niet om te lachen, dit is serieus. Ik ben een pleidooi gaan houden over de essentie van het probleem en na minuten kreeg ik applaus. Hier moesten we mee aan de slag en dat is toen ook gedaan.”

Een hardnekkig misverstand komt aan de orde; dat de plasticsoep een eiland zou zijn waar je overheen kunt lopen. Maria Westerbos: “Dat wekt de suggestie dat je het gemakkelijk kunt opruimen. Het grootste misverstand, bijna tot op de dag van vandaag, is dat we het kunnen opruimen. Maar we kunnen het niet opruimen! We kunnen het alleen maar stoppen aan de bron. Zorgen dat er niet nog meer bij komt.”

Hoogleraar Jan Rotmans doet onderzoek naar transities en concludeert dat de uitbreiding van statiegeld veel sneller had gekund en gemoeten. Door bedrijven steeds weer de ruimte te geven zelf op zoek te gaan naar oplossingen, komt de echte oplossing voor de plasticsoep geen stap dichterbij. Rotmans vergelijkt de transitie die de grote concerns van consumentenproducten, de verpakkingsindustrie en de retail, moeten maken met een marathon van 42 kilometer: “We hebben hooguit vijf kilometer afgelegd, dus we moeten er nog 37. En het moeilijkste deel komt altijd pas na 25 kilometer. Dus dat is de opgave waar we voor staan.”

Hij is echter hoopvol dat er een cultuurverandering op komst is waarbij wegwerpplastic niet langer meer geaccepteerd wordt door burgers. Bedrijven die dan nog met plastic verpakkingen op de proppen komen, zullen als ‘sukkels’ worden beschouwd.


Lees ook: Snoepverpakkingen onder vuur

,

Tienduizenden stuks zwerfvuil opgeruimd in Nederland op World Cleanup Day

Amsterdam, 16 september 2018 – Duizenden deelnemers aan World Cleanup Day in Nederland hebben samen meer dan 35.000 stuks zwerfvuil opgeruimd en vastgelegd. Ze hebben tijdens het opruimen alles wat ze aan afval tegenkwamen – elk afzonderlijk flesje, blikje, sigarettenpakje of tasje – met behulp van een app op hun telefoon vastgelegd. Vermoedelijk is er nog veel meer schoongemaakt, omdat niet iedereen (continu) de app heeft gebruikt.

Iets meer dan 60 procent van alle geregistreerde afval is van plastic, boven papier en metaal (inclusief aluminium). De sigarettenpeuk is koploper in de top vijf van items – sigarettenfilters zijn gemaakt van plastic – vóór nummer twee het blikje, op de voet gevolgd door nummer drie verpakkingen. Op de vierde plaats staan flesjes en (plastic) bekers op vijf.

World Cleanup Day was niet zomaar een opruimactie. Deelnemers hebben met de Litterati-app vastgelegd wat ze in hun eigen straat, in hun wijk, een nabijgelegen park of langs rivieren aan zwerfafval aantroffen. De verzamelde gegevens moeten helpen bij het begrijpen van het zwerfafvalprobleem en het vinden van structurele oplossingen.

“Het is geweldig om te zien dat zoveel mensen hebben meegedaan aan World Cleanup Day, samen maken we het verschil”, zei Jeroen Dagevos, hoofd programma’s van de Plastic Soup Foundation. “Door massaal data te verzamelen over waar en welk afval wordt aangetroffen, kunnen we serieus aan de slag met het stoppen van de plasticsoep. Het is goed om te merken dat ook intern bij fabrikanten de discussie over de oorzaken van zwerfafval loskomt. Men ziet tijdens een dag als World Cleanup Day letterlijk dat ze onderdeel van het probleem zijn. En dat steekt natuurlijk.”

De Litterati-app op de mobiele telefoon koppelt automatisch een locatie aan elke gemaakte foto van een afvalitem. Kant-en-klare trefwoorden helpen om het item snel te ‘taggen’. Zo kun je niet alleen zien welk soort item veelvuldig wordt gevonden, maar ook van welk materiaal ze zijn gemaakt en van welke merken of welke winkelketens. Zo verschijnt het probleem van zwerfvuil letterlijk op de landkaart. Tot op straatniveau wordt precies zichtbaar waar zwerfvuil vaak wordt aangetroffen. Zo kan de omgeving van bijvoorbeeld scholen, stations, parkeerplaatsen, sportverenigingen, supermarkten, fastfoodrestaurants, parken of toeristische hotspots structureel worden verbeterd.

Voor reinigingsdiensten van gemeenten is het nu veelal dweilen met de kraan open. Zwerfvuil dat niet of niet tijdig wordt opgeruimd, maakt grote kans te belanden in sloten, grachten of rivieren en te eindigen in zee. Uit onderzoek blijkt dat 80 procent van de plasticsoep in zee van land afkomstig is. De app is al een jaar in de lucht, met bijna 2 miljoen afvalitems die inmiddels wereldwijd zijn vastgelegd. Nederland is na de Verenigde Staten het land waar de app het meest wordt gebruikt. Op World Cleanup Day kwamen er vele tienduizenden rode stippen op de kaart van Nederland bij.

In Nederland hebben groepen, bedrijven en organisaties ruim 300 opruimacties verspreid door het land uitgevoerd. Duizenden mensen kwamen op de been. De coördinatie van de World Cleanup Day in Nederland was in handen van de Plastic Soup Foundation en Nudge. De wereldwijde opruimactie liep zaterdag van Nieuw-Zeeland tot in Hawaii. Naar schatting enkele miljoenen vrijwilligers hebben in meer dan 160 landen tegelijk deelgenomen. Daarmee is het de grootste opruimactie ooit geworden.

De dag in Nederland ging officieel van start toen Merijn Tinga, alias de Plastic Soup Surfer, zaterdagochtend de jachthaven van Scheveningen binnen surfte op het eerste 3D geprinte draagvleugel-windsurfboard ter wereld, dat van 5.000 gerecyclede PET-flessen is gemaakt. Op dit surfboard reisde hij afgelopen week acht dagen lang over zee van de monding van de Seine bij Le Havre naar Scheveningen, om op die manier aandacht te vragen voor World Cleanup Day en het probleem van plastic vervuiling.

Berend Potjer, lid van de Provinciale Staten in Zuid-Holland voor GroenLinks, verwelkomde de Plastic Soup Surfer op het strand in Scheveningen. Samen raapten ze een aangespoeld of achtergelaten plastic flesje op en legden het vast met behulp van de app. Op een groot scherm kon via de website van Litterati het item enkele minuten later al tevoorschijn worden getoverd. Het zwerfvuil was informatie geworden.

Foto: ANP

In het perscentrum van World Cleanup Day NL in Roompot Vakantiepark Kijkduin vond een paneldiscussie over zwerfvuil, oplossingen en maatregelen plaats tussen Suzanne Kröger (Tweede Kamerlid GroenLinks), Rob Buurman (algemeen directeur Recycling Netwerk Benelux), Jaap Dinkelman (beleidsmedewerker Schone Stad Gemeente Den Haag) en Jeroen Dagevos (Plastic Soup Foundation). Kröger en Buurman vonden dat de resultaten van de dag het belang van de invoering van statiegeld onderstreepten.

“Het is een hardnekkig probleem, statiegeld is een hele nuttige en noodzakelijke eerste stap om te zetten’ zei het Tweede Kamerlid van GroenLinks. “Dan kunnen we doorpakken op allerlei andere verpakkingen, snoep- en snackverpakkingen en ander zwerfafval. Het is een irritant en onnodig probleem. Laten we het dan ook oplossen”, aldus Kröger.

Nederlandse bedrijven en organisaties die als partners deelnamen aan World Cleanup Day Nederland waren: ABN Amro, IVN Natuureducatie, JCI Nederland, Middle Point, Spa Nederland, Stichting De Noordzee, Heineken, Coca-Cola, Aqua Minerals, Ekoplaza, Roompot Vakanties, NEMO Science Museum, Greenchoice, Dimsum Reizen, Grant Thornton, Tony’s Chocolonely, JCDecaux, Nederland Schoon, Moonen Packaging, het Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier, Gemeente Den Haag, Oerlemans Plastics, EcoChain Technologies, Waterschap AGV/Waternet, Waterschap De Dommel, Royal Lemkes, Omrin, SodaStream, Lipton, Deliveroo, Bever, Center Parcs, Vrumona, Cisco en a.s.r.

PSF Ambassadeurs

Ook enkele ambassadeurs van de Plastic Soup Foundation hielpen mee met opruimacties; singer-songwriter Roos Blufpand in park Transwijk in haar stad Utrecht, tassendesigner Omar Munie vanuit zijn winkel aan het Noordeinde in Den Haag en 3FM-dj Sander Hoogendoorn ook in Utrecht.

Meer informatie

Meer over World Cleanup Day Nederland is te vinden via onze website www.worldcleanupday.nl

Meer over de Litterati-app is te vinden via https://litterati.org/

Berichten op sociale media zijn gemakkelijk te vinden aan de hand van #WorldCleanupDayNL.

,

Nieuwe maatregelen Europese Unie tegen plasticsoep

Amsterdam, 17 mei 2018 – De Europese Commissie heeft een richtlijn ontworpen om het eenmalig gebruik van plastic aan te pakken. Het voorstel wordt 23 mei gepresenteerd, maar een concept is al gelekt.

Plastic items die het vaakst in het milieu worden aangetroffen, moeten worden aangepakt. Op stranden is 80-85% van al het afval plastic en 50% betreft Single Use Plastic (SUP). Het EU-initiatief richt zich op de tien SUP-items die het meest op stranden worden aangetroffen én op achtergelaten visgerei. Samen vertegenwoordigen ze ongeveer 70% van al het strandafval. Om te voorkomen dat elk land afzonderlijke maatregelen gaat aankondigen, zoals Italië met het verbod op het plastic wattenstaafje, stelt de EU nu algemene (reductie)doelen voor. Lidstaten zullen wel voor een deel vrij blijven om zelf te bepalen welke nationale maatregelen ze nemen om de vastgestelde doelstellingen te halen.

Producenten van visgerei, zoals netten, worden verantwoordelijk gemaakt voor het afval, en niet de vissers. De producenten zullen ervoor moeten gaan zorgen dat oude netten weer ingeleverd worden voor recycling of hergebruik. Producenten van SUP worden eveneens verantwoordelijk gemaakt voor de afvalfase van hun producten door nieuwe toegepaste regelgeving.

Er komt een verbod op SUP-items waarvoor milieuvriendelijke alternatieven beschikbaar zijn. Denk aan wattenstaafjes of rietjes. Er komen reductiedoelstellingen voor flesjes en fastfood verpakkingen. Er worden maatregelen getroffen, die gericht zijn op het ontwerp: denk aan doppen die voortaan aan het flesje vast blijven zitten. En tenslotte wil de EU dat er informatie op labels komt te staan om kopers te informeren.

De Europese Commissie wil dat 90% van de plastic flessen wordt ingezameld en ziet invoering van statiegeld (Deposit Refund System) als een zeer efficiënte methode. Lidstaten kunnen kiezen uit statiegeld of de producenten verantwoordelijk maken voor het inzamelen van 90% van de verkochte flesjes.

De Europese Commissie zal op 23 mei de ontwerprichtlijn vaststellen. Daarna moeten het Europees ­Parlement en de lidstaten er zich over uitspreken.

Maria Westerbos, directeur van de Plastic Soup Foundation: “Wij juichen de voorstellen van de Europese Commissie van harte toe. Het werd hoog tijd dat op het niveau van de Europese Unie vergaande maatregelen worden genomen om verspreiding van plastic in het milieu te voorkomen. De Commissie legt de verantwoordelijkheid terecht niet bij de consumenten, maar bij de producenten. Producenten kunnen zich niet langer verschuilen achter mooie beloftes over recycling, maar moeten nu zelf gaan bijdragen aan het voorkomen van verspreiding van plastic in het milieu door af te zien van SUP, alternatieven te omarmen, ontwerpen aan te passen en statiegeldsystemen in te voeren”.


Lees ook: Waarom uitstellen van statiegelduitbreiding geen optie is

,

Opruimen zwerfafval en de onbetrouwbaarheid van tellingen

Amsterdam, 2 mei 2018 – Steeds meer mensen rapen zwerfafval op. Ze doen dat op weg naar school of werk of combineren het met joggen. “Ploggen” (plastic joggen) is zelfs een nieuw werkwoord geworden.

Maar wie blijft nog opruimen? Die vraag stelde GroenLinks-Kamerlid Suzanne Kröger onlangs tijdens een statiegelddebat in de Tweede Kamer. Invoering van statiegeld is afhankelijk gemaakt van de vraag hoe schoon de openbare ruimte in het najaar van 2020 is. Wie opruimt, helpt er dus aan mee dat statiegeld niet wordt ingevoerd.

De invoering van statiegeld is uitgesteld en het bedrijfsleven krijgt opnieuw het voordeel van de twijfel om aan te tonen dat langs een andere manier het aantal plastic flesjes in het milieu met minimaal 70% gereduceerd kan worden. En dus hoor je oprapers verzuchten: “Dáár werken we niet aan mee, want wanneer wij blijven opruimen wordt de omgeving schoner en dat betekent dat statiegeld niet zal worden ingevoerd.”

Beïnvloeding van tellingen door gedrag speelt ook een rol bij de Nederlandse uitvoering van de Europese Kaderrichtlijn Mariene Strategie (KRM). De Europese lidstaten stellen beleid op om de gewenste “goede milieutoestand” van kustwateren te bereiken. Die moet in 2020 gerealiseerd zijn. Om aan te kunnen tonen wat de trend aan zwerfvuil is, kijkt Nederland wat er aan afvalitems op het strand aangetroffen wordt. Daartoe zijn referentiestranden aangewezen in de gemeenten Bergen, Noordwijk, Veere en Terschelling. Deze stranden mag het publiek dus niet schoonmaken, want dat beïnvloedt de uitkomst.

Maar de stranden zijn wel vrij toegankelijk en veel wandelaars nemen tegenwoordig een vuilniszak met zich mee om al wandelend het strand op te ruimen. In het meest recente beleidsstuk, het Ontwerp Mariene Strategie (deel 1), stelt de overheid met onverholen trots dat er minder afvalitems aangetroffen worden op de referentiestranden. Maar er staat geen woord over de kans dat dit komt door recreanten die dat zwerfvuil oprapen.

Rijkswaterstaat heeft in 2007 een monitoring-systematiek voor het zwerfafval in Nederland ontwikkeld. De statistische bruikbaarheid van deze systematiek is een wezenlijk uitgangspunt om later te kunnen vaststellen of gewenste reductiedoelen gehaald zijn. Het is essentieel dat er een robuust monitoringssysteem komt dat rekening houdt met onvoorziene effecten en niet alleen gebruikt wordt als ijkpunt om al dan niet statiegeld in te voeren. Ook voor na 2020 is een goed monitoringssysteem onontbeerlijk.

De Plastic Soup Foundation roept alle rapers op om, ondanks hun gezonde weerstand, zwerfvuil gewoon te blijven opruimen, maar dan wel de App te gebruiken die binnenkort beschikbaar komt. Met deze App kun je de merken van de flesjes en blikjes registreren. Vervolgens kan eenvoudig worden vastgesteld welke producenten van dranken en waters voor het zwerfvuil verantwoordelijk moeten worden gehouden. Ook als het gebruikte monitoringsysteem onvoldoende zou zijn.


Lees ook: Plastic Soup Foundation hekelt overheidsbeleid “goede milieutoestand”.

Blikken die doden 

Amsterdam, 19 april 2018 – Het Vlaamse departement van Landbouw & Visserij heeft onlangs een Meldpunt scherp-in bij runderen in het leven geroepen om de gevolgen van zwerfvuil voor de veeteeltsector in kaart te brengen. Runderen die hooi of kuilvoer eten, riskeren interne verwondingen door scherpe stukjes metaal. Die stukjes komen in het voer terecht wanneer met blikjes vervuild gras gemaaid en vermalen wordt.

Het meldpunt werd opgericht nadat de Wageningse student Robin van der Bles in het kader van zijn masterscriptie het probleem had onderzocht. Zestig procent van de ondervraagde boeren heeft de afgelopen vijf jaar een ziek dier als gevolg van scherp-in gehad. In Nederland raken jaarlijks tussen de 11.000 en 13.000 koeien gewond. Daarvan overlijden er zo’n 4000. Dit gaat gepaard met een kostenpost van circa 13 miljoen euro. In Vlaanderen zou het naar schatting gaan om bijna 6.000 runderen waarvan ongeveer een derde overlijdt. Hier zou de economische schade rond de 5,5 miljoen euro liggen. Een toenemend aantal veehouders laat de koeien speciale magneten inslikken die de dieren tegen verwonding moeten beschermen. Die magneten werken alleen niet bij blikjes van aluminium.

Statiegeld op blik voorkomt dat blikjes in bermen en weiden worden achtergelaten. Om die reden sluiten ook boeren en boerenorganisaties zich aan bij de Statiegeldalliantie.

Zo ook Land- en Tuinbouw Organisatie Nederland (LTO). Twee bestuurders: “De paarden, koeien en schapen die buiten grazen lopen een zeker risico op verwondingen en aandoeningen aan maag, hart en darmen door het eten van resten van frisdrankblikjes en harde plastics. Als we door de invoering van statiegeld dit type zwerfvuil in de bermen en op landbouwgrond kunnen verminderen, blijven de dieren gezond en dat is ons wel wat waard. Daarom voelen wij ons verbonden met de Statiegeldalliantie.”

Het onderzoek van Van der Bles werd verricht in opdracht van Recycling Netwerk Benelux, initiatiefnemer van de Statiegeldalliantie. Directeur Rob Buurman: “Boeren staan machteloos tegenover de blikjes en kunnen scherp-in nauwelijks voorkomen. We verwachten dat zowel het Vlaamse als Nederlandse ministerie van landbouw zich hard zal maken voor invoering van statiegeld”.

Engeland voert statiegeld in met steun van Coca-Cola

Amsterdam, 5 april 2018 – De Britse milieuminister Michael Gove heeft aangekondigd dat Engeland nog in deze regeringsperiode statiegeld invoert op alle eenmalige drankverpakkingen. Het gaat om drankverpakkingen van zowel plastic, metaal als glas. Later dit jaar volgt een consultatieronde, maar dat statiegeld wordt ingevoerd staat vast. Lees hier het officiële persbericht van de regering.

Naar schatting gaan in het Verenigd Koninkrijk jaarlijks 13 miljard drankverpakkingen over de toonbank. Slechts een beperkt deel wordt gerecycled en een ander deel belandt in het milieu. De aankondiging betreft alleen Engeland. Schotland en Wales hebben zich recentelijk al voor invoering van statiegeld uitgesproken. Minister Gove noemt statiegeld “a game changer” in de strijd tegen plasticsoep.

Anders dan in Nederland kent het Verenigd Koninkrijk nog geen enkele vorm van statiegeld en moet er een geheel nieuwe infrastructuur worden opgezet met apparaten die statiegeldflessen innemen.

Coca-Cola verzette zich, net als in andere landen, lange tijd hevig tegen invoering van statiegeld. Maar nu omarmt de multinational invoering volledig en noemt het besluit zelfs een “once-in-a-generation opportunity”

Julian Hunt, vice president van Coca-Cola in Europa, heeft aan Sky News verklaard dat hij “really pleased” was om de plannen te vernemen. Hij steunt statiegeld als antwoord op de groeiende bezorgdheid over plastic. “We zien dat met de huidige methoden 60 tot 70% wordt ingezameld. Maar dat is niet hoog genoeg”. Hij bepleit samenwerking met de Britse regering, maar ook dat er in het Verenigd Koninkrijk één en hetzelfde systeem wordt ingevoerd, om kosten voor het bedrijfsleven laag te houden en verwarring voor consumenten te voorkomen.

Maria Westerbos directeur van de Plastic Soup Foundation: “Dit is bijzonder goed nieuws. Maar de prangende vraag is waarom Coca-Cola Nederland zich niet in dezelfde woorden uitlaat als Coca-Cola Europa en openlijk uitbreiding van statiegeld in Nederland omarmt, ook op kleine flesjes en blik. Hoelang moeten we daar nog op wachten?”