Berichten

De Zwerfinator op 1 in Duurzame 100

Amsterdam, 12 oktober 2019 – De Plastic Soup Foundation feliciteert Dirk Groot, alias de Zwerfinator, met het behalen van de eerste plaats op de duurzame top honderd. Dagblad Trouw publiceert elk jaar een lijst met de meest invloedrijke duurzame personen. Dit jaar gaat het om de honderd meest invloedrijke duurzame burgerinitiatieven. De tellingen van ’s lands bekendste zwerfvuilraper hebben aantoonbaar invloed op het beleid van de overheid, aldus de jury.

Meten is weten

Dirk Groot onderzoekt zwerfafval sinds 2016 op een zeer effectieve manier. Hij raapt als de Zwerfinator niet alleen, maar legt elk item vast met de Litterati-app. Dankzij de grote hoeveelheid aan data is hij in staat om vast te stellen of maatregelen effect hebben. De resultaten publiceert hij op zijn site. Bij elkaar is het een indrukwekkend staaltje citizen science. Zo betoogde Groot in 2017 dat het monitoringsprotocol dat Rijkswaterstaat hanteert om zwerfvuil te beoordelen veel minder betrouwbaar is dan het zijne. Zijn finest hour kwam enkele weken geleden. Toen bleek dat Rijkswaterstaat de metingen van hem had meegenomen in een belangrijke evaluatie. Die evaluatie bleek beslissend voor versnelde invoering van statiegeld op kleine plastic flessen.

Geen dalende, maar stijgende lijn

De doelstelling van 70 tot 90 procent minder plastic flesjes in het milieu wordt door het bedrijfsleven niet gehaald. Zou dat wel het geval zijn, dan hoefde er geen statiegeld op kleine flesjes te worden ingevoerd. Het bedrijfsleven ging experimenteren met alternatieve retoursystemen. In vier winkelcentra werden extra prullenbakken geplaatst en lokale ondernemers werden aangemoedigd om een relatief ruim gebied rond hun winkel schoon te houden. Allemaal voor de bühne, bleek uit de metingen van Dirk Groot, die vaststelde dat er in de pilotgebieden niet minder flesjes en blikjes op straat lagen dan hij gemiddeld in andere gemeenten aantrof. Hij toonde aan dat er helemaal geen sprake is van een dalende lijn, maar van een stijgende. Dus ondanks de initiatieven om het aantal drankverpakkingen in het milieu terug te dringen, blijken dat er in de praktijk steeds meer te zijn.

Statiegeld op blik

Op zeker moment vroeg Groot zich af wat het effect zou zijn van de voorgenomen statiegeldregeling (wel statiegeld op kleine plastic flessen, niet op andere drankverpakkingen). Hij nam de proef op de som en liep duizend kilometer. In totaal trof hij 36.710 drankverpakkingen aan. Op slechts 19,3% daarvan (de plastic flesjes) zou statiegeld komen. De regeling zou dus nauwelijks effect hebben op het zwerfvuil. Daarom bepleit Groot uitbreiding van statiegeld op, met name, blik (dat maar liefst 62,8% van de drankverpakkingen vertegenwoordigt). Hij lijkt op zijn wenken bediend te worden. Het laatste nieuws is dat de kans dat ook blikjes statiegeld krijgen opeens heel groot is geworden nu een ruime meerderheid in de Tweede Kamer daar voor is. Het bevestigt het oordeel van de jury van Trouw: niemand kan meer om de gegevens van de Zwerfinator heen.

Foto: selfie van de Zwerfinator

Lees ook – artikel in Trouw

Lees ook – Snelle invoering statiegeld zo goed als zeker

Lees ook – Coca-Cola recycling fail: tag je litterati-foto #ccrf

Lees ook – Flesjes in de bak (om maar geen statiegeld te hoeven invoeren)

Lees ook – Plastic snoepverpakkingen onder vuur

Lees ook – Uitgeklede statiegeldregeling treft slechts 19% van zwerfvuil-drankverpakkingen

Lees ook – Dit is de dag: hoe kunnen we de hoeveelheid plastic terugdringen

 

 

Coca-Cola Europa omarmt statiegeld expliciet

Amsterdam, 10 oktober 2019 – In 2025 neemt Coca-Cola Europa evenveel flesjes en blikjes terug als het verkoopt. Dit is een van de nieuwe doelen die Coca-Cola Europa aankondigde. De multinational, die wereldwijd jaarlijks meer dan 120 miljard verpakte dranken verkoopt, staat onder toenemende druk vanwege zijn bijdrage aan de plasticsoep. In de nieuwe doelen wordt de invoering van statiegeld omarmd. Zonder statiegeld kan de belofte om evenveel in te zamelen als er verkocht wordt namelijk niet gehaald worden. Met deze verklaring schaart ook Coca-Cola Nederland zich ondubbelzinnig achter invoering en uitbreiding van statiegeld.  

Aangescherpte doelen

In januari 2018 had Coca-Cola al het doel geformuleerd om in 2030 dezelfde hoeveelheid plastic en blik in te zamelen als het concern verkoopt, als onderdeel van de campagne World Without Waste. Dat doel is nu vijf jaar naar voren gehaald. Volgens Coca-Cola-CEO James Quincey in een interview met CNN zal er zelfs geen sprake meer zijn van ‘single use’ indien alle flesjes weer worden ingezameld om te worden gerecycled. Andere (aangescherpte) doelen zijn:

  • Plastic dat moeilijk te recyclen is, wordt niet meer gebruikt
  • Voor het inpakken van flesjes en blikjes wordt geen plastic meer gebruikt, maar karton
  • Plastic flesjes bestaan voor minstens 50% uit recyclaat, waarmee meer dan 200.000 ton nieuw plastic vermeden wordt
  • Volledige transparantie over het plasticgebruik.

Transparantie

Coca-Cola heeft een bijzonder slecht trackrecord waar het gaat om niet gehaalde duurzaamheidsdoelstellingen. Zo werd in 2008 aangekondigd dat in 2015 25% van de plastic flessen uit gerecycled plastic zou bestaan. In werkelijkheid was dat in 2018 slechts 7% wereldwijd, zoals te zien is in de onthullende DW Documentary over ‘Coca-Cola’s plastic secrets’. Om te kunnen vaststellen of Coca-Cola werkelijk zijn plastic voetafdruk vermindert, is het daarom noodzakelijk dat het bedrijf volledig transparant is over het jaarlijks gebruik per type plastic, inclusief de vraag hoe dat zich verhoudt tot de gestelde doelen. En die belofte heeft Coca-Cola gedaan! Nu moet duidelijk worden of er sprake zal zijn van een absolute vermindering van plastic, of dat de aangekondigde reductie wordt ingehaald door de groei van het bedrijf. Anders gezegd: alle inspanningen worden tenietgedaan wanneer er meer plastic flesjes verkocht worden.

Capri-Sun als lakmoesproef

Een van de vele merken van Coca-Cola is Capri-Sun. De drankzakjes van Capri-Sun hebben geen statiegeld, je kunt ze na gebruik nergens inleveren en ze zijn niet goed recyclebaar omdat ze uit meerdere lagen plastic met een laagje aluminium bestaan. Ze vormen een zichtbaar grote bijdrage aan het zwerfafval. Voorkomen dat deze zakjes in het milieu belanden, zou hoge prioriteit moeten hebben. De verklaring van Coca-Cola roept in dit verband prangende vragen op:

  • Wordt Capri-Sun van de markt gehaald omdat Coca-Cola toezegt alle moeilijk te recyclen verpakkingen niet meer te gebruiken?
  • Komt er statiegeld op Capri-Sun? En waar kun je de verpakkingen straks inleveren?
  • Worden in 2025 evenveel drankzakjes door Coca-Cola ingezameld als er worden verkocht, of geldt die belofte alleen voor flesjes en blikjes?

Maria Westerbos, directeur van de Plastic Soup Foundation: ‘We verwachten van Coca-Cola Nederland volledige transparantie over de vraag hoe in ons land per merk invulling gegeven wordt aan de gestelde doelen. Veel te vaak zijn beloftes van Coca-Cola loos gebleken.’

Lees ook – Coca-Cola: Let’s not waste this summer

Lees ook – Coca-Cola is grootste vervuiler

Lees ook – Coca-Cola’s geheime oorlog tegen statiegeld

Lees ook – Overheid zou drankzakjes gewoon moeten verbieden

Snelle invoering statiegeld zo goed als zeker

Amsterdam, 30 september 2019 – Uit de metingen van zwerfvuil die Rijkswaterstaat onlangs naar staatssecretaris Van Veldhoven (D66) stuurde, blijkt dat de hoeveelheid flesjes en blikjes in het zwerfafval is toegenomen. De staatssecretaris heeft de Tweede Kamer daarop laten weten het beslismoment over invoering van statiegeld te vervroegen naar komend voorjaar. Daarmee is invoering van statiegeld op plastic flesjes zo goed als zeker. Dat is echter niet genoeg. Er moet statiegeld komen op alle drankverpakkingen, vindt nu ook de producent van Spa en Bru.

Doelstelling wordt door bedrijfsleven niet gehaald

Uit de meetgegevens van Rijkswaterstaat blijkt dat de doelstelling van 70 tot 90 procent minder plastic flesjes in het milieu niet wordt gehaald. Afgesproken was dat wanneer het bedrijfsleven hier zelf in zou slagen, statiegeld op kleine flesjes niet hoefde te worden ingevoerd. Er blijkt nu zelfs sprake van een stijgende, in plaats van een dalende lijn. De meetgegevens van Dirk Groot, alias de Zwerfinator, heeft Rijkswaterstaat meegewogen. Hij kwam al eerder tot de conclusie dat er van vermindering in het geheel geen sprake was.

Ook statiegeld op blik

De staatssecretaris heeft de Tweede Kamer laten weten dat het verpakkend bedrijfsleven en de Vereniging Nederlandse Gemeenten niet met een aparte aanpak komen om blik in het zwerfafval te reduceren. Zij overweegt daarom zelf met maatregelen te komen, maar noemt in haar brief aan de Kamer het woord statiegeld nog niet.

Spadel: statiegeld op alle drankverpakkingen

Ondertussen komt er ook vanuit de drankenindustrie de oproep om statiegeld in te voeren. Op hetzelfde moment dat Rijkswaterstaat de laatste meetgegevens presenteerde, riep Spadel Nederland (producent van Spa en Bru) het bedrijfsleven én de politiek op om snel een statiegeldsysteem voor alle drankverpakkingen in te voeren. Inzameling kan alleen effectief zijn als alle gebruikte drankverpakkingen gescheiden worden ingezameld. Topman Bart Peeters: ‘Haast is geboden. Elke dag belanden talloze flesjes en blikjes in de natuur en berokkenen blijvende milieuschade en dierenleed.’

Maria Westerbos, directeur van de Plastic Soup Foundation: ‘Wij verwachten dat wanneer de staatssecretaris over enkele maanden het besluit neemt over het statiegeld op kleine flesjes zij ook duidelijk maakt binnen welke termijn we statiegeld op blikjes en alle andere drankverpakkingen mogen verwachten. Het is zoals Spadel het uitdrukt: haast is geboden.’

 

Lees ook – Het bericht in Trouw

Lees ook – Veehouders bepleiten opnieuw statiegeld op blik

Lees ook – Duidelijkheid over anti-statiegeldplan

Veehouders bepleiten opnieuw statiegeld op blik

Amsterdam, 18 september 2019 – In het kabinetsbesluit over statiegeld dat afgelopen juni werd gepubliceerd, zijn de belangen van veehouders volledig genegeerd. De overheid voert begin 2021 statiegeld in op kleine plastic flesjes (wanneer het producenten niet lukt om aan bepaalde voorwaarden te voldoen), maar overweegt géén statiegeld op drankblikjes. Veehouders pleiten al lang voor statiegeld op blik. Nadat binnen één week drie drachtige koeien van één veehouder zijn overleden aan scherpe stukjes blik in hun voer, krijgt hun pleidooi volop aandacht. Statiegeld op blik kan namelijk het leven redden van duizenden koeien per jaar. Het CDA, dat een sleutelpositie in dit dossier inneemt, schaart zich eindelijk achter de oproep van de veehouders.  

Veehouder in Leusden

Drie koeien van veehoudster Eline Vedder zijn binnen één week doodgebloed. Er zaten versnipperde stukjes metaal in het gras dat ze aten. Het verschijnsel heet scherp-in: kleine scherpe stukjes metaal van blikjes die in het gras zijn beland en door de graasmaaimachine zijn versnipperd. Dieren die die stukjes eten, raken gewond of overlijden. Veehoudster Vedder liet autopsie uitvoeren op een van haar overleden koeien. In de maag van deze koe werden stukjes aluminium aangetroffen. Zij liet ook Maurits von Martels en Carla Dik-Faber (Tweede-Kamerleden voor CDA en ChristenUnie) zien dat koeien nauwelijks voor dit gevaar te behoeden zijn. De blikjes zijn moeilijk te zien in het hoge gras en het kost veel moeite ze allemaal te verwijderen. Een demonstratie maakte duidelijk hoe de blikjes vermalen worden door een maaimachine en in talloze kleine stukjes versplinteren.

CDA wil nu ook statiegeld op blik

Regeringspartij CDA heeft een sleutelrol in dit dossier. De oppositie in de Tweede Kamer wil dat de regering ook statiegeld op blik overweegt. Dankzij statiegeld zal er veel minder blik in het zwerfvuil terechtkomen. Ook wordt gevreesd dat drankenfabrikanten veel meer blik gaan verkopen wanneer er statiegeld op plastic flesjes komt en niet op blik. Tweede Kamerlid Maurits von Martels (CDA) is portefeuillehouder circulaire economie en bovendien zelf melkveehouder. Geciteerd door het Algemeen Dagblad: ‘We hebben bij het CDA lang gedacht dat we mensen wel op zouden kunnen voeden in het kader van fatsoen en dat mensen begrijpen dat blikjes niet in de natuur thuishoren, maar het werkt niet. Inmiddels zijn we van mening dat ook op blikjes statiegeld moet worden ingevoerd. We hopen dat in 2021 het statiegeld op PET-flessen is ingevoerd en ik zal ook een motie indienen dat er uiterlijk in 2022 ook statiegeld voor blikjes moet worden betaald.’ Zie ook het interview dat de Plastic Soup Surfer met hem had over statiegeld.

Maria Westerbos, directeur van de Plastic Soup Foundation: ‘Het is geweldig nieuws dat het CDA nu statiegeld op blik bepleit. Het was al onbegrijpelijk dat de staatssecretaris bij het invoeren van statiegeld in 2021 blik achterwege liet. Hoe lang moet het duren voordat deze blunder hersteld wordt?’

 

Lees ook – Boeren willen snelle invoering statiegeld

Lees ook – Blikken die doden

Lees ook – Nieuwsbericht van Recycling Netwerk

,

Fabrikanten ontduiken statiegeld met blikjes van plastic en flesjes van blik

Amsterdam, 30 augustus 2019 – Het staat vrijwel vast dat er begin 2021 statiegeld op kleine plastic flesjes komt, maar niet op andere drankverpakkingen. De doelstelling het aantal zwerfflesjes in het milieu significant te reduceren, kan immers alleen met statiegeld gehaald worden. Dat weten frisdrankfabrikanten ook. Zij introduceren alternatieve verpakkingen om statiegeld te vermijden: flesjes van blik en blikjes van plastic.

Kabinetsbesluit

Afgelopen juni werd het kabinetsbesluit over statiegeld gepubliceerd. Negentig procent van de verkochte plastic flessen moet weer gescheiden worden ingezameld. Lukt dit de producenten niet dan wordt in 2021 statiegeld ingevoerd op kleine flessen. Dankzij statiegeld is een reductie van kleine plastic flessen in het zwerfafval van 70-90% mogelijk, aldus het kabinet. Maar drankblikjes worden buiten beschouwing gelaten.

Vrees van oppositie en milieubeweging

De oppositie in de Tweede Kamer drong erop aan om ook blik onder de statiegeldregeling te laten vallen. Het aandeel blik in het zwerfvuil van alle drankverpakkingen in het milieu ligt op 63 procent volgens een recente telling. Ook andere drankverpakkingen vallen buiten de regeling. Wanneer statiegeld wordt ingevoerd volgens het nieuwe besluit komt er statiegeld op slechts 19% van alle drankverpakkingen die in het zwerfvuil worden aangetroffen. De regeling is dus bij voorbaat niet effectief. Maar wanneer er statiegeld op plastic flessen komt en niet op blik, dan zullen fabrikanten veel meer drank in blik gaan aanbieden. Dan vindt er een verschuiving plaats en komt er nog meer blik in het zwerfvuil terecht dan nu al het geval is.

Zorgen van de NVRD  

Niet alleen de milieubeweging vreest deze ontwikkeling. Ook de NVRD (Koninklijke Vereniging Afval en Reinigingsmanagement), die Nederlandse gemeenten verenigt, heeft haar zorgen hierover uitgesproken: ‘Het risico is groot dat veel kunststof flesjes in de komende jaren worden vervangen door blikjes waarvoor geen inzamelverplichting geldt en ook geen statiegeld’. In haar bericht verwijst de NVRD ook naar de milieubeweging die alarm sloeg ‘dat blikjes niet alleen uit metaal bestaan, maar ook een plastic laagje bevatten, waardoor het zwerfafval van blik ook bijdraagt aan de verspreiding van plastic in het milieu.’

Alternatieve verpakkingen

Drankgiganten als Coca-Cola staan onder toenemende druk vanwege hun bijdrage aan de plasticsoep en zoeken naar manieren om het gebruik van plastic te reduceren. Een daarvan is het vervangen van plastic door aluminium. Coca-Cola biedt om die reden vanaf september Dasani (bronwater) aan in aluminium flesjes in een deel van de Verenigde Staten. PepsiCo heeft aangekondigd om Aquafina (eveneens bronwater) in restaurants en stadiums voortaan in blik aan te bieden. Ook in Nederland is de trend in gang gezet. Er zijn al flesjes van aluminium van Heineken en Coca-Cola aangetroffen als zwerfvuil. Ook wordt inmiddels plasticdrankverpakking als blik verkocht. Dit is een plastic container in de vorm van blik en met een aluminium deksel inclusief lipje. Bij Albert Heijn wordt Drinklicious Strawberry Watermelon verkocht in een blikje van plastic.

Gemiste kans

De NVRD noemt het een gemiste kans dat niet de mogelijkheid is gecreëerd om statiegeld op blikjes te introduceren in de regelgeving en dringt er nu op aan ‘dat zorgvuldig wordt gemonitord in welke mate deze verschuiving zich voordoet en wat hiervan de gevolgen zijn voor het zwerfafval.’ De NVRD verwacht dat het ministerie van Waterstaat en Infrastructuur ‘zo nodig alsnog ingrijpt’. Maar die zorgen worden niet gedeeld door staatssecretaris Van Veldhoven (D66). Zij houdt de boot af. Geciteerd door Trouw: ‘De eerste metingen laten nog geen verschuiving zien van plastic naar blik.’

Maria Westerbos, directeur van de Plastic Soup Foundation: ‘Doordat het besluit over statiegeld alleen plastic flessen betreft en niet andere drankverpakkingen zoals blik, heeft de regering de weg wagenwijd opengezet voor fabrikanten die statiegeld willen vermijden met alternatieve verpakkingen. Dat zijn de verpakkingen die we straks in het zwerfvuil vinden’.


Lees ook – Uitgeklede statiegeldregeling treft slechts 19% van de zwerfvuil-drankverpakkingen

Lees ook – Plastic in drankblikjes zet statiegelddebat op scherp

Lees ook – Coca-Cola is grootste plasticvervuiler

Het blikje binnenste buiten

De omroepster meldt op geruststellende toon dat mijn trein over 15 minuten vertrekt. Geen punt, ik kan wel wat vertraging gebruiken. Het is warm en het wordt een lange reis, dus ik besluit een verkoelend drankje te kopen. Even later sta ik besluiteloos voor een enorm schap met honderden flesjes, blikjes en kartonnetjes. Gezond en minder gezond, groot en klein, in alle kleuren van de regenboog.

Op slag gaat mijn geweten zeuren. Had toch die grote tas meegenomen, dan had je eigen waterfles erin gepast en zou je deze rommel niet nodig hebben. Maar het is zoals het is en ik moet goed drinken, dat wordt me van alle kanten op het hart gedrukt. Daarom besluit ik een drankje zonder plastic verpakking te kiezen.

Plastic flesjes veeg ik in gedachte met een ferme zwaai uit het schap. Dat ruimt lekker op. De kartonnetjes zien er gezellig ouderwets uit, maar daar zitten melkproducten in en die gaan mijn dorst niet lessen. Bovendien staat me bij dat er aan de binnenkant plastic folie zit die lastig van het karton te scheiden is. Zo belanden mijn ogen bij de blikjes. Is dat dan de beste, plasticvrije keuze van dit schap?

Een paar dagen later vind ik het antwoord in een YouTube-filmpje van MEL Chemistry. Onderzoekers doen een eenvoudig experiment met een colablikje van een welbekend merk. Ze schuren de rode verf eraf tot het glimmende aluminium tevoorschijn komt, klikken het lipje omhoog en steken daar een stokje door. Daarmee hangen ze het blikje in een glazen beker. Ze vullen de beker met gootsteenontstopper, tot net onder de rand van het blikje. Twee uur later halen ze het stokje met het klipje omhoog.

Ik kan mijn ogen niet geloven. Het aluminium blikje is helemaal verdwenen, opgelost in het bijtende gootsteengoedje, maar de cola hangt nog in perfecte blikjesvorm onder het klipje. Een goocheltruc, een Lourdesachtig mirakel, een hologram? Dan zie ik het: de cola zit in een plastic zakje. Blikjes zijn eigenlijk verstopte plastic flesjes.

Dat is geen goed nieuws, want van alle drankverpakkingen eindigen blikjes verreweg het vaakst als zwerfvuil, op straat, in de natuur, in het water. Het is dus extra jammer dat de nieuwe regeling voor statiegeld niet voor alle drankverpakkingen geldt, maar alleen voor plastic flesjes. Het zou zomaar kunnen dat bedrijven massaal overstappen op blikjes als ze het statiegeldgedoe willen omzeilen. Dan belandt er misschien wel meer plastic in het milieu.

Dat is een extra goede reden om op 21 september mee te doen met World Cleanup Day, bedenk ik even later terwijl ik met een zwierige boog om een ingedeukt blikje fiets. Als ik die dag een uurtje zwerfvuil tel en invoer op de app Litterati, samen met collega-zwerfvuiltellers in ruim 160 landen, ontstaat een wereldwijde zwerfafval-database. Dan wordt glashelder hoeveel ingeblikte plastic flesjes een zwervend bestaan leiden.

Ik kijk naar boven en hoop op een omroepster met een geruststellende boodschap. De wereld kan wel wat vertraging gebruiken. Dan kan de minister de statiegeldregeling in alle rust uitbreiden naar alle drankverpakkingen. En dan kunnen bedrijven een fijn afbreekbaar alternatief voor plastic bedenken, zodat die regeling helemaal niet meer nodig is. Voor de zekerheid ga ik toch alvast op zoek naar die grote tas.

Renske Postma

, ,

Coca-Cola: Let’s not waste this Summer

Amsterdam, 25 juli 2019 – Bij extreme hitte is het lekker om een gekoeld colaatje te drinken. De omzet van Coca-Cola zal flink stijgen en de vraag is hoeveel flesjes en blikjes daarvan in het milieu terecht komen. Als het aan Coca-Cola ligt geen enkele. De dranken-multinational voert sinds 2018 de wereldwijde campagne “World Without Waste”. Onderdeel daarvan is dat in 2025 alle verpakkingen overal ter wereld worden teruggehaald om te worden gerecycled en dat het percentage recyclaat in de verpakkingen toeneemt. Dat wil het bedrijf doen in samenwerking met lokale organisaties. Het klinkt even geweldig als ambitieus, want we praten over 3 miljoen ton plastic verpakkingen per jaar, het equivalent van 200.000 plastic flessen per minuut, zoals de Britse krant The Guardian berekende.

Nederlandse zomercampagne

In Nederland is de strategie dit jaar uitgewerkt in de grootste Coca-Cola-campagne van het jaar: ”Let’s not waste this Summer”. Consumenten worden door Coca-Cola opgeroepen geen drank meer te kopen als ze het bedrijf niet helpen om de verpakking te recyclen. Iedereen moet de verpakking op een verantwoorde wijze inleveren. Wie dat doet en kenbaar maakt, komt zelfs in aanmerking voor een duurzame prijs. Zouden al die mensen die de slechte gewoonte hebben hun flesjes en blikjes Cola op straat achter te laten zich aangesproken voelen en nu geen Cola meer kopen? Welnee. Het gaat om een slimme campagne waarin Coca-Cola zich presenteert als een duurzaam bedrijf, terwijl ze de verantwoordelijkheid voor de flesjes en de blikjes in het milieu bij de consument legt.

Drie merken met 100 % recyclaat

De PET-flessen die door de consumenten worden ingezameld en ingeleverd, worden gebruikt voor het maken van nieuwe flessen. Coca-Cola heeft deze zomer bekend gemaakt dat drie merken (Chaudfontaine, Honest en CLACÉAU Smartwater) begin 2020 PET-flessen van 100% recyclaat gebruiken. Dat levert een jaarlijkse besparing op van 900 ton nieuw (virgin) plastic in Europa. De werelddoelstelling, in het kader van World Without Waste is om in 2025 minimaal 50% recyclaat voor alle flessen te gebruiken. Voor meer recyclaat is een hoger percentage ingeleverde flessen nodig. Vandaar de oproep aan de consument om vooral gescheiden plastic in te leveren. Maar flessen gemaakt van 100% recyclaat kunnen net zo gemakkelijk in het milieu terechtkomen. En die kans wordt groter als er meer van worden verkocht.

Coca-Cola en statiegeld

Coca-Cola heeft een ambivalente houding tegenover invoering van statiegeld. Met statiegeld op alle drankverpakkingen weet je zeker dat een hoog percentage weer wordt ingeleverd. Dan word je niet beloond met een duurzaam presentje, maar elke keer met het statiegeld dat je terugkrijgt. Sinds enkele jaren heeft ze haar verzet opgegeven tegen statiegeld in landen waarin de overheid dit systeem wil invoeren of uitbreiden. Maar tegelijk promoot het bedrijf statiegeld niet als middel om de verpakkingen in te zamelen. De zomercampagne van Coca-Cola Nederland zou pas geloofwaardig zijn, als het bedrijf zich duidelijk uitspreekt voor statiegeld op alle drankverpakkingen.


Lees ook: Coca-cola is grootste plasticvervuiler 

, ,

Plastic in drankblikjes zet statiegelddebat op scherp

Amsterdam, 1 juli 2019 – Alle drankblikjes van de merken die het meest in het zwerfvuil worden aangetroffen, bevatten een laagje plastic. Dat blijkt uit een onderzoek van Recycling Netwerk Benelux. Het plastic laagje zit aan de binnenkant en voorkomt dat het metaal corrodeert. Het plastic moet ook een reactie tussen de drank en het aluminium of staal van het blikje voorkomen. In het experiment van Recycling Netwerk tast zoutzuur het metaal aan en blijft het plastic laagje over.

Dit gegeven heeft mogelijk grote gevolgen voor het Nederlandse statiegeldbeleid. De staatssecretaris voor Infrastructuur en Waterstaat, Stientje van Veldhoven (D66), heeft blik tot dusver namelijk categorisch uitgesloten van statiegeld omdat het in haar ogen niet zou bijdragen aan de plasticsoep. Het tegendeel blijkt waar. Kijk hieronder naar filmpje waarin zij aan het woord komt in debat met de Tweede Kamer.

Meer blikjes dan flesjes

Recycling Netwerk stelt in zijn persbericht vast dat alleen al in Nederland het afgelopen jaar 1,58 miljard blikjes zijn verkocht, ruim 13 procent meer dan twee jaar geleden. Blikjes maken samen bijna 63% uit van het aantal drankverpakkingen in het zwerfafval. Bovendien groeit het aantal blikjes in het milieu en op straat. Per kilometer worden er nu ruim 24 aangetroffen, terwijl dat twee jaar geleden nog ruim 22 waren. Tijdens de World Clean Up Day Nederland 2018 waren blikjes na sigarettenpeuken het meest aangetroffen afvalitem. Dergelijke cijfers tonen ook het nut van data uit zwerfvuilmonitoring aan in het statiegelddebat en in bronaanpak in brede zin.

Blikken die doden

Het is onverdedigbaar om blik nog langer uit te sluiten van statiegeldwetgeving. Eerder bleek al dat runderen die hooi of kuilvoer eten dodelijke interne verwondingen kunnen oplopen door scherpe stukjes metaal. Die stukjes komen in het voer terecht wanneer (berm)gras dat met blikjes is vervuild wordt gemaaid en vermalen. Zestig procent van de ondervraagde veeboeren zei met dit probleem te kampen. Jaarlijks zouden alleen al in Nederland 4.000 runderen aan de gevolgen van vermalen blikjes overlijden. Vooral om die reden hebben boerenorganisaties als LTO Nederland zich aangesloten bij de Statiegeldalliantie.

Maria Westerbos, directeur van de Plastic Soup Foundation: “Het kabinet moet de regelgeving over statiegeld aanpassen. Dat heeft het onlangs nog gedaan om de doelen in overeenstemming te brengen met die van de Europese Unie. Statiegeld op blik moet in Nederland en in Europa snel worden gerealiseerd, ook om een belangrijke bron van plasticsoep te voorkomen.”


Lees ook:

Uitgeklede statiegeldregeling treft slechts 19 van zwerfvuil drankverpakkingen

Blikken die doden

, ,

Wereldwijde oproep CLEAN PLANET: voer statiegeld in en stop vervuiling door flesjes en blikjes

Amsterdam, 9 mei 2019 – Een wereldwijd netwerk van milieuorganisaties uit vijf continenten roept op tot wereldwijde invoering van statiegeld op drankverpakkingen. Gedurende een heel etmaal beelden deze milieuorganisaties op donderdag 9 mei om 09:00 uur lokale tijd de woorden “Clean Planet” uit op iconische plekken in de ruim 20 deelnemende landen.

In Nederland doen Recycling Netwerk Benelux, de Plastic Soup Foundation en GoClean De Liemers samen aan de actie mee. De levensgrote letters Clean Planet – gemaakt van blikjes die tussen het zwerfafval zijn gevonden – zullen verrijzen op de oever van de Nederrijn nabij Arnhem.


Aandacht voor wereldwijde milieuvervuiling

Met deze actie wordt aandacht gevraagd voor de wereldwijde milieuvervuiling door drankverpakkingen. Daarvan werden er in 2015 wereldwijd circa 1,6 biljoen stuks verkocht en de verwachting is dat dit aantal in 2019 de grens van 1,9 biljoen stuks gaat bereiken. Vele hiervan belanden in ons milieu. Statiegeld is een bewezen en effectieve maatregel om dit tegen te gaan. Bijna alle Nederlandse gemeenten, alle twaalf provincies, alle 21 waterschappen en 190 bedrijven roepen vanuit de Statiegeldalliantie al geruime tijd op tot uitbreiding van statiegeld in Nederland naar blikjes en kleine plastic flesjes.

De Europese Unie wil drankverpakkingen in het zwerfafval effectief aanpakken. De nieuwe Europese richtlijn over single-use plastic voorziet erin dat plastic flessen binnen tien jaar in alle lidstaten voor 90 procent selectief moet worden ingezameld. In de praktijk betekent dit invoering van statiegeld op plastic flessen in alle EU-landen, omdat alleen met statiegeld dergelijke hoge inzamelingcijfers kunnen worden behaald.

Statiegeld op blikjes

In Nederland vragen milieuorganisaties met deze actie specifiek aandacht voor statiegeld op blikjes. Ze verzoeken de regering om deze mee op te nemen in het wetgevingstraject voor statiegeld. Samen met flesjes maken blikjes doorgaans immers 40 procent van het zwerfafval uit. Tijdens World Cleanup Day in september 2018 zijn in Nederland ruim 35.000 stuks afval opgeruimd en geregistreerd. Blikjes stonden op plek twee en flesjes op plek drie van de meest gevonden items, zo blijkt uit onderzoek van Plastic Soup Foundation. De blikjes vormen een gevaar voor dieren en vooral voor koeien. Als een weggegooid blikje wordt mee gemaaid, komen er scherpe stukjes in het veevoer. Dit leidt bij koeien tot inwendige bloedingen en geperforeerde darmen, waaraan ze kunnen overlijden.

Statiegeld is nu al in veertig landen doeltreffend in de bestrijding van plastic flessen en blikjes in het zwerfvuil. Het aandeel van grote flessen in het zwerfafval wordt hierdoor met 70 tot 90 procent verminderd, zo berekende het onderzoeksbureau CE Delft in opdracht van de Nederlandse regering.

 

,

Uitgeklede statiegeldregeling treft slechts 19% van zwerfvuil-drankverpakkingen

Amsterdam, 24 april 2019 – Plastic flesjes op straat zijn een grote ergernis en dragen bij aan plasticsoep. Drankverpakkingen waar statiegeld op zit, komen echter nauwelijks in het milieu terecht (of worden snel door iemand opgeraapt en naar de winkel teruggebracht). De roep om statiegeld is dus sterk. Pleitbezorgers van statiegeld waren in februari 2017 nog hoopvol gestemd. Toen bood Merijn Tinga (Plastic Soup Surfer) de Tweede Kamer een petitie aan en ter plekke schaarden aanwezige Kamerleden zich achter de doelstelling om in drie jaar tijd 90% minder plastic flessen in het milieu te realiseren. Dergelijke ambitieuze retourpercentages vallen alleen met statiegeld te halen.

Reductiedoelstelling uitgekleed

In maart 2018 werd de zogeheten petitiemotie door staatssecretaris Van Veldhoven (D66) afgezwakt tot een “reductiedoelstelling voor kleine plastic flessen in het zwerfafval van 70-90%”. Als deze doelstelling niet op een andere manier wordt gehaald, wat zeer waarschijnlijk lijkt, wordt begin 2021 statiegeld ingevoerd op kleine flesjes op grond van nieuwe wetgeving. De tekst van die wet (de voorpublicatie tot wijziging van het Besluit beheer verpakkingen 2014) is inmiddels in de Staatscourant gepubliceerd. Na publicatie bleek een verdere afzwakking: sappen en zuivel in plastic flesjes worden uitgezonderd. De staatssecretaris is niet bereid de tekst hierop alsnog aan te passen, bleek tijdens een recent Kameroverleg. Zij weigerde ook invoering van statiegeld op andere drankverpakkingen, met name blik, in de wet voor te bereiden.

Nauwelijks reductie zwerfafval drankverpakkingen

’s-Lands bekendste zwerfvuilraper Dirk Groot, alias de Zwerfinator, onderzocht wat het effect zou zijn op de aanwezigheid van drankverpakkingen in het zwerfvuil als de voorgenomen statiegeldregeling in werking zou treden. Hij nam de proef op de som in 43 Nederlandse gemeenten. Hij liep 1.000 kilometer en trof daarbij 36.710 drankverpakkingen in het milieu en op straat aan. Die ruimde hij op én legde ze vast met behulp van de Litterati-app. Dat laatste bood een verhelderend inzicht.

Een ruime meerderheid van de aangetroffen drankverpakkingen (23.037 items) betrof blikjes, ofwel 62,8 procent. Blikjes vallen echter buiten het wetsvoorstel. Ook turfde hij 5.195 drankverpakkingen zoals drinkzakjes en drankkartons, goed voor 14,2% van het totaal. Beide zorgen samen dus al voor driekwart van de drankverpakkingen in het zwerfvuil, maar vallen buiten de petitiemotie. Die gaat in de huidige vorm immers alleen over een deel van de plastic flesjes, tot grote teleurstelling van een aanzienlijk deel van de Tweede Kamer.

 

Op slechts 19,3 procent van de drankverpakkingen in het zwerfafval komt mogelijk statiegeld

Dirk Groot registreerde in totaal 8.478 plastic flesjes, ofwel 23,1% van het totaal aantal drankverpakkingen. De staatssecretaris wil echter alleen statiegeld op kleine flesjes voor water en frisdrank. Daarvan telde de Zwerfinator er 7.089 (19,3%). Plastic flesjes voor sappen en zuivel zijn uitgezonderd. Daarvan telde hij er 1.389 (3,8%).

Zwerfinator concludeert dat van alle als zwerfvuil aangetroffen drankverpakkingen dus slechts 19,3 procent in aanmerking komt voor de uitgeklede statiegeldregeling, zoals voorgesteld door de staatssecretaris. Verwacht mag worden dat dankzij statiegeld een groot deel van de plastic flesjes, maar lang niet alle, uit het zwerfvuil wordt gehouden. De regeling zal echter niet leiden tot vermindering van alle overige soorten drankverpakkingen in het zwerfafval. In tegendeel: ongewenste verschuivingseffecten van drankfabrikanten richting blik en alternatieve drankverpakkingen worden gevreesd.


Lees ook – PSF en andere milieuorganisaties: ontwerpbesluit statiegeld moet beter

Lees ook – Duidelijkheid over antistatiegeldplan