Berichten

PET-flessen van 100% gerecycled plastic


Amsterdam, 29 januari 2018 –
Het is sinds enige jaren mogelijk om PET-flessen te maken die geheel bestaan uit gerecycled plastic en die qua kwaliteit en uitstraling niet onderdoen voor flessen die van zogenaamd virgin plastic gemaakt zijn. Concerns die water en frisdrank in PET-flessen verkopen, buitelen nu over elkaar heen en verklaren de een na de ander:

  • dat hun flessen voor 100% uit gerecycled plastic bestaat,
  • binnen een aantal jaren zal bestaan,
  • of dat hun flessen voor 100% gerecycled kunnen worden.

Al deze bedrijven wijzen in hun communicatie op het grote probleem van zwerfplastic in het milieu en zeggen hun verantwoordelijkheid te nemen. Als laatste hoogtepunt is er de verklaring van elf multinationals, afgelopen week in Davos, dat al hun verpakkingen in 2025 volledig recyclebaar zijn.

Bar le Duc (United Soft Drinks) was september vorig jaar in Nederland het eerste watermerk dat koos voor 100% gerecyclede flessen. Evian (Danone) kondigde eerder deze maand aan dat alle flessen mineraalwater in 2025 van gerecycled plastic zullen zijn gemaakt. Coca-Cola houdt het voor het jaar 2030 op 50% wereldwijd. PepsiCola kondigde vorig jaar aan dat 100% van zijn verpakkingen gerecycled kunnen worden.

Recycling biedt echter geen echte oplossing voor de plastic soup. Een fles van gerecycled plastic heeft een even grote kans om in het milieu terecht te komen als een plastic fles waarvoor olie als grondstof is gebruikt. De drankgiganten wijzen dan ook zonder uitzondering op hun inspanningen om klanten voor te lichten over een verantwoord gebruik van de drankverpakkingen. Bar-le-Duc doet dat bijvoorbeeld met dit filmpje.
Bedrijven geven overigens al jaren voorlichting aan de consument. De plastic soup is het bewijs dat het resultaat van al die inspanningen bedroevend slecht is.

Er is, kortom, veel meer nodig om ervoor te zorgen dat de PET flessen niet in zee belanden. Zo wijst de Europese Commissie in de onlangs uitgebrachte Plastic Strategy erop dat het heffen van statiegeld ervoor zorgt dat 95% van de flessen weer wordt ingeleverd. Maar hierover hoor je de drankfabrikanten niet, en evenmin over de introductie van plastic flessen die vele malen hervulbaar zijn na telkens weer ingeleverd te worden.

 

Statiegeld is meer dan kostenreductie

Amsterdam, 13 december 2017 – Een hoogleraar bestuur en economie en een hoogleraar resources & recycling betogen in een opinieartikel in het Financieele Dagblad dat met het oog op kosteneffectiviteit grote vraagtekens moeten worden gezet bij het statiegeldsysteem. Voor de vermindering van zwerfafval zouden andere maatregelen zoals “slim geplaatste afvalvoorzieningen, zichtbaar schoonmaken en de aanpak door ondernemers van een vervuilde (snoep)omgeving” veel effectiever zijn.

Het artikel onderbouwt die alternatieve maatregelen niet. Kern van het betoog is dat door slimme nascheiding van al het huisvuil de fracties plastic en metaal in de nabije toekomst efficiënt gewonnen kunnen worden en opnieuw gebruikt als grondstof. Het huidige systeem (Plastic Heroes) is ouderwets en levert, zoals het Centraal Planbureau betoogde, nauwelijks milieuwinst op. Maar slimme nascheiding helpt recyclingdoelstellingen tegen relatief lage kosten te halen.

In percentages uitgedrukt draagt statiegeld nauwelijks bij aan vermindering van het zwerfafval, volgens de hoogleraren. Waarom zou de Statiegeldalliantie, een coalitie van (op dit moment 47) organisaties die pleit voor statiegeld op fles en blik in Vlaanderen en Nederland, zich dan zo druk maken?

Afgezien van het feit dat beide hoogleraren niet reppen over het volume-aandeel van de flesjes en blikjes in het zwerfafval (wel veertig procent) is het duidelijk dat er voor de consument geen financiële prikkel bestaat, noch in het geval van gescheiden inleveren van plastic (Plastic Heroes), noch in het geval van (toekomstige) nascheiding van het opgehaalde afval. Zonder statiegeld is er geen mechanisme dat de burgers aanzet om flessen en blikken niet in het milieu achter te laten. Met statiegeld wordt voorkomen dat er tot 6 miljoen flesjes minder in de plastic soup belanden, aldus een recent rapport van CE Delft. Zonder statiegeld draaien gemeenten op voor hoge opruimkosten. Beide hoogleraren gaan uit van minder kosten op de korte termijn en gaan geheel voorbij aan de kosten van de plastic soup die vooral latere generaties zullen moeten dragen.

De hoogste prioriteit is voorkomen dat plastic in het milieu terechtkomt. Daarvoor bestaat geen beter middel dan statiegeld.

Verenigde Naties omarmt statiegeld in strijd tegen plastic soup

Nairobi, 7 december 2017 – De wereld heeft statiegeld omarmd om plastic vervuiling te bestrijden. De 193 landen bijeen in Nairobi bij de vergadering van United Nations Environment hebben unaniem een resolutie aangenomen om verdere vervuiling van de oceanen te voorkomen. De resolutie moedigt het gebruik van statiegeldsystemen aan, en andere vormen van uitgebreide producentenverantwoordelijkheid.

Afgelopen juli hadden de twintig machtigste economieën, bijeen in Hamburg, invoering van deposit schemes (statiegeld) ook al expliciet genoemd als beleidsinstrument in het toen aangenomen actieplan tegen plastic vervuiling op zee: G20 Action Plan on Marine Litter.

In Nederland wordt echter nog altijd gesteggeld over uitbreiding van het statiegeldsysteem naar kleine flesjes en blikjes. Het onderwerp staat in februari volgend jaar weer op de agenda van de Tweede Kamer, tijdens het Algemeen Overleg Circulaire Economie. De directeur van het Afvalfonds, heeft onlangs in de Tweede Kamer gedreigd financiering aan gemeenten, NederlandSchoon en het Kennisinstituut Duurzaam Verpakken stop te zetten indien de overheid tot uitbreiding van het statiegeldsysteem zou besluiten. Voor veel bedrijven zijn de (vermeende extra) kosten van statiegeld een belangrijker argument dan een wereld zonder plastic vervuiling.

Naar wie gaat de Nederlandse overheid luisteren? Naar bedrijven die een wanhopig achterhoedegevecht voeren en hun verantwoordelijkheid niet nemen, of naar een VN-resolutie die ook door Nederland werd gesteund?

Coca-Cola slechts één stapje van statiegeld verwijderd

Amsterdam, 16 november 2017 – Coca-Cola presenteerde eerder deze maand zijn actieplan This is Forward. Een van de ambitieuze duurzaamheidsdoelen daarin is dat in 2025 honderd procent van de verpakkingen (de flesjes en de blikjes) ingezameld wordt. Dat betekent dat het bedrijf belooft dat er binnen acht jaar geen enkel flesje of blikje meer aangetroffen wordt in het milieu; niet van Coca-Cola noch van een van de vele andere merken die onderdeel zijn van het concern.

Tot nu toe is de berichtgeving over de vraag hoe Coca-Cola deze doelstelling denkt te realiseren uiterst summier. Op één webpagina legt het concern uit dat nog onderzocht moet worden hoe de ambitieuze inzameldoelstelling zal worden behaald. Alle opties worden “op haalbaarheid en betaalbaarheid” onderzocht en ook een combinatie van methodes is denkbaar. Opmerkelijk is dat statiegeld, en dat is voor het eerst, als optie wordt genoemd. Coca-Cola is immers altijd een verklaard tegenstander van statiegeld geweest en liet geen middel onbeproefd om het tegen te houden. Onder toenemende maatschappelijke en politieke druk lijkt het roer, langzaam maar zeker, om te gaan.

De consument speelt in de aanpak van Coca-Cola een centrale rol en moet enthousiast gemaakt worden om te recyclen. Zijn we vergeten dat Coca-Cola al tientallen jaren consumenten beweegt om de drankverpakkingen te recyclen? Het teleurstellende resultaat van al die inspanningen is aan het zwerfvuil op straat af te lezen. Dát is nu juist de reden dat de roep om statiegeld zo luidt klinkt.

Maar in de besproken opties wordt de consument nog altijd verantwoordelijk gemaakt en gehouden voor het zwerfafval. Voorman Jeroen Lampe legt het uit in een interview met Metro (14 november): “Het bedrijf (…) heeft het potentieel om mensen in beweging te krijgen bij het inzamelen van verpakkingen. In de toekomst zullen we Coca-Cola nog meer laten spreken over het belang van het terugbrengen van onze verpakkingen in de recyclingstroom. Onder meer via print en tv-commercials brengen we onze boodschap”. Een van die commercials, “Recycle alsjeblieft je flesje na het drinken van onze drankjes”, is zelfs al uitgebracht.

De consument enthousiast maken voor recycling? Dat was ook de bedoeling van de pilot Schoon Belonen, waarin alternatieve retoursystemen zich mochten bewijzen. Coca-Cola stelt, in afwachting van de officiële evaluatie van deze pilot, dat de voorlopige resultaten goed en de deelnemende gemeenten enthousiast zijn. Het bedrijf zegt daarom te overwegen de pilot naar de overige gemeenten van Nederland uit te breiden. Hier lijnrecht tegenover staan de bevindingen van afvaladvocaat Hörchner. Hij constateert dat de pilot weinig vernieuwende projecten heeft opgeleverd en een gebrekkig enthousiasme van scholen en sportverenigingen. Zijn conclusie luidt dat Schoon Belonen bepaald geen concurrerend alternatief is voor uitbreiding van statiegeld (AfvalOnline, 15 november).

De verwijzingen naar zogenaamde andere opties dan statiegeld zijn stuiptrekkingen van Coca-Cola in een verloren strijd. Met dit actieplan probeert Coca-Cola vooral tijd te kopen. Maar we hoeven helemaal niet te wachten tot 2025. Willen we Nederland echt Schoon? Dan is uitbreiding van statiegeld onontkoombaar en zo geregeld.

,

‘Jumbo Amsterdam Oostelijke Handelskade’ wint Supermarktaward 2017

Amsterdam, 22 september 2017 – De jaarlijkse ‘Supermarktaward’ van de Plastic Soup Foundation gaat voor de derde keer naar ‘Jumbo Oostelijke Handelskade’, voorheen C1000 ’t IJ, in Amsterdam. Maria Westerbos, directeur van de Plastic Soup Foundation: “Dit is ongelooflijk. We zijn de medewerkers van deze supermarkt en haar klanten ontzettend dankbaar!”

In een groeiend aantal supermarkten kun je je statiegeld doneren aan de Plastic Soup Foundation. Elk jaar reiken we de Supermarkt Award uit aan de supermarkt die aan het einde van het jaar bovenaan onze ‘Statiegeldladder’ staat.

De klanten van ‘Jumbo Oostelijke Handelskade’ doneerden dit jaar gezamenlijk maar liefst € 5354,60.  Biologische supermarktketen Ekoplaza deed dit jaar voor het eerst mee en eindigde op de tweede plaats. Haar klanten doneerden €3629,45. MCD/Boon’s Markt in Vlaardingen behaalde met €1180,57 de derde plaats. Alle donateurs en supermarkten bedankt!

Çegerek (PvdA): “We moeten statiegeld handhaven”

Naar aanleiding van berichtgeving in Trouw over de wijze waarop belanghebbende bedrijven een lobby voeren om statiegeld afgeschaft te krijgen eist de Tweede Kamer een debat met staatssecretaris Dijksma (PvdA). Het door de ChristenUnie aangevraagde debat wordt door een meerderheid van de Kamer geteund, onder andere door beide coalitiepartijen.

PvdA Kamerlid Yasemin Çegerek laat de Plastic Soup Foundation desgevraagd weten: “Dat dit onderzoek onzorgvuldig tot stand is gekomen is zorgelijk. Het laat wederom zien dat de verpakkingsindustrie alle energie richt op het afschaffen van statiegeld, en maar halfslachtig werkt aan verduurzaming. Het sterkt ons in de overtuiging dat we statiegeld moeten handhaven. Ik wil dat naast de verpakkingsindustrie voortaan ook de milieuorganisaties mogen meepraten over duurzame verpakkingen. Zij kunnen tegenwicht bieden tegen de belangen van de sector.”

VVD-Kamerlid Dijkstra heeft aangekondigd in het debat de andere kant te belichten door te stellen dat de lobby vanuit de milieubeweging zo mogelijk nog sterker is.

Honderd keer bukken voor één euro

Sharon DijksmaBetreurenswaardig alternatief voor statiegeld

Geachte mevrouw Dijksma, beste Sharon,

Graag feliciteert de Plastic Soup Foundation u met de benoeming van staatssecretaris van het ministerie van Infrastructuur en Milieu. We zien in u een medestander in de strijd tegen plastic soep en zwerfvuil op straat. Aan het einde van de Global Oceans Action Summit 2014, die u voorzat, sprak u immers de behartigenswaardige woorden dat er onorthodoxe maatregelen nodig zijn om de verdere vervuiling van de oceanen te voorkomen.

Nu komt u op een ministerie waar u daad bij woord kunt voegen. U erft onder andere het dossier statiegeld. Nederland is het enige land ter wereld waar gesproken wordt over afschaffing van statiegeld op de grote PET-fles, terwijl driekwart van de bevolking zich juist uitspreekt voor uitbreiding van statiegeld op kleine halve liter flesjes en blikjes.

Het verpakkende bedrijfsleven zet alle mogelijke middelen in om dit te voorkomen en die lobby is uiterst machtig. Gelukkig voorkwam uw voorganger Mansveld afgelopen zomer dat statiegeld op grote PET-flessen werd afgeschaft. Al werd ook besloten voorlopig nog geen statiegeld in te voeren op kleine flesjes en blikjes. Een alternatief, voorgesteld door het Tweede Kamerlid Yasemin Çegerek (PvdA), zou in plaats daarvan ervoor moeten zorgen dat er dankzij een financiële prikkel in de vorm van retourpremies, minder zwerfvuil op straat blijft liggen en er meer grondstoffen voor recycling beschikbaar komen.

Even, heel even maar, was er hoop op uitzicht in dit jarenlang slepende en uitzichtloze debat toen de Vereniging Nederlandse Gemeenten (VNG), het Afvalfonds Verpakkingen en Natuur&Milieu hierop een eigen initiatief aankondigden om een alternatief uit te werken. Dat plan is nu gepresenteerd. Het zet in op het belonen van ingeleverde verpakkingen. Het plan, dat “Nieuwe Beloningssystemen” heet, is echter nogal uitgehold en schuift de discussie over statiegeld in één pennenstreek meteen drie jaar vooruit.

Voorgesteld wordt namelijk om tot 2018 in minimaal 40 gemeenten pilots te beginnen om te zien welke experimenten met belonen de beste resultaten voor vermindering van zwerfvuil opleveren.

Graag zetten we voor u enkele bezwaren op een rij tegen dit plan:
1. Het voornaamste bezwaar is wel de hoogte van de voorgestelde retourpremie. Die beloning moet betaald worden uit “de bestaande vergoedingssystematiek”. Een eenvoudige berekening leert dat een enkel flesje of blikje nauwelijks meer dan één cent oplevert. Wie is zo gek om bijna honderd keer te bukken voor één euro? Natuur&Milieu heeft het plan mede ondertekend. Het is daarom des te vreemder dat de organisatie zich tegelijkertijd uitspreekt tegen de beoogde hoogte van de vergoeding: “Eén of twee cent is te weinig (…) een goede prikkel zit meer tussen vier of vijf cent”, aldus Natuur&Milieu voorman Sijas Akkerman in de meest recente uitgave van Update, het donateursblad van de stichting.
Uit het plan zelf blijkt verder klip en klaar, dat het Afvalfonds geen cent extra wil uitgeven om ervoor te zorgen dat van een werkelijke financiële prikkel sprake is.

2. En dan: het gaat om een gevoelig dossier waar de Tweede Kamer zich graag over uit wil spreken. Maar nog vóór uw voorganger het plan “Nieuwe Beloningssystemen” naar de Tweede Kamer kon sturen, was het voor gemeenten via de website van de VNG al mogelijk om pilots aan te melden. Dat hiermee feitelijk een loopje met het parlement wordt genomen, blijkt ook het negeren van een motie die de Tweede Kamer aannam. Voor een dergelijk plan is namelijk vooraf een wetenschappelijk verantwoorde bepaling van het onderzoekskader en een goede nulmeting nodig. De Kamer wenst een goedkeuringsverklaring door een onafhankelijke organisatie.

Nu wordt in onderliggend plan wel veel geschreven over monitoring, maar de wijze waarop dat geschiedt is uiterst dubieus en gestoeld op ‘schoonbeleving’; de subjectieve meetmethode die Nederland Schoon hanteert. In plaats daarvan zou je gewoon moeten vastleggen wat je vóór en ná elke pilot op straat aan zwerfvuil aantreft. Geloof me als ik u nu al zeg, dat in de voorgestelde opzet de hamvraag nooit beantwoord kan worden. Dat is immers de vraag of bepaalde pilots zwerfvuil beter voorkomen dan invoering op statiegeld op kleine flesjes en blikjes zou doen, zoals in buurland Duitsland al gebeurt en nu serieus overwogen wordt in België. Uitbreiding van statiegeld als alternatief is sowieso zorgvuldig buiten beeld gehouden.

3. Tenslotte: het is de bedoeling dat het zwerfvuil wordt aangepakt en dus zullen ook uit sloten geviste flesjes en blikjes worden ingeleverd. Daardoor vervuilen de retourstromen en mag het ingeleverde materiaal niet opnieuw worden gebruikt voor voedselverpakkingen. Een PET-fles die via een statiegeldsysteem in de supermarkt wordt ingeleverd, mag opnieuw worden gebruikt voor het vervaardigen van nieuwe PET-flessen, maar een PET-flesje uit de sloot niet. Het uitgesproken ideaal van een “zo hoogwaardig mogelijke wijze van hergebruik” kan via het voorgestelde beloningssysteem absoluut niet worden verwezenlijkt.

Mevrouw Dijksma, u erft een dossier waarin bedrijfsbelangen al jarenlang sterker wegen dan milieubelangen. In de strijd tegen plastic soep is een statiegeldsysteem voor grote en kleine PET-flessen en blik een relatief gemakkelijk in te voeren maatregel. Met het plan “Nieuwe Beloningssystemen” wordt dit wenselijke besluit alleen maar uitgesteld. Doordat er geen extra geld ter beschikking wordt gesteld voor een reële financiële prikkel, schiet het zijn doel geheel voorbij.

Ook met alle andere dossiers wensen wij u uiteraard veel succes.

Mocht u vragen hebben, welke vraag dan ook, dan houd ik mij graag beschikbaar.

Maria Westerbos, directeur van de Plastic Soup Foundation