Berichten

De Zwerfinator op 1 in Duurzame 100

Amsterdam, 12 oktober 2019 – De Plastic Soup Foundation feliciteert Dirk Groot, alias de Zwerfinator, met het behalen van de eerste plaats op de duurzame top honderd. Dagblad Trouw publiceert elk jaar een lijst met de meest invloedrijke duurzame personen. Dit jaar gaat het om de honderd meest invloedrijke duurzame burgerinitiatieven. De tellingen van ’s lands bekendste zwerfvuilraper hebben aantoonbaar invloed op het beleid van de overheid, aldus de jury.

Meten is weten

Dirk Groot onderzoekt zwerfafval sinds 2016 op een zeer effectieve manier. Hij raapt als de Zwerfinator niet alleen, maar legt elk item vast met de Litterati-app. Dankzij de grote hoeveelheid aan data is hij in staat om vast te stellen of maatregelen effect hebben. De resultaten publiceert hij op zijn site. Bij elkaar is het een indrukwekkend staaltje citizen science. Zo betoogde Groot in 2017 dat het monitoringsprotocol dat Rijkswaterstaat hanteert om zwerfvuil te beoordelen veel minder betrouwbaar is dan het zijne. Zijn finest hour kwam enkele weken geleden. Toen bleek dat Rijkswaterstaat de metingen van hem had meegenomen in een belangrijke evaluatie. Die evaluatie bleek beslissend voor versnelde invoering van statiegeld op kleine plastic flessen.

Geen dalende, maar stijgende lijn

De doelstelling van 70 tot 90 procent minder plastic flesjes in het milieu wordt door het bedrijfsleven niet gehaald. Zou dat wel het geval zijn, dan hoefde er geen statiegeld op kleine flesjes te worden ingevoerd. Het bedrijfsleven ging experimenteren met alternatieve retoursystemen. In vier winkelcentra werden extra prullenbakken geplaatst en lokale ondernemers werden aangemoedigd om een relatief ruim gebied rond hun winkel schoon te houden. Allemaal voor de bühne, bleek uit de metingen van Dirk Groot, die vaststelde dat er in de pilotgebieden niet minder flesjes en blikjes op straat lagen dan hij gemiddeld in andere gemeenten aantrof. Hij toonde aan dat er helemaal geen sprake is van een dalende lijn, maar van een stijgende. Dus ondanks de initiatieven om het aantal drankverpakkingen in het milieu terug te dringen, blijken dat er in de praktijk steeds meer te zijn.

Statiegeld op blik

Op zeker moment vroeg Groot zich af wat het effect zou zijn van de voorgenomen statiegeldregeling (wel statiegeld op kleine plastic flessen, niet op andere drankverpakkingen). Hij nam de proef op de som en liep duizend kilometer. In totaal trof hij 36.710 drankverpakkingen aan. Op slechts 19,3% daarvan (de plastic flesjes) zou statiegeld komen. De regeling zou dus nauwelijks effect hebben op het zwerfvuil. Daarom bepleit Groot uitbreiding van statiegeld op, met name, blik (dat maar liefst 62,8% van de drankverpakkingen vertegenwoordigt). Hij lijkt op zijn wenken bediend te worden. Het laatste nieuws is dat de kans dat ook blikjes statiegeld krijgen opeens heel groot is geworden nu een ruime meerderheid in de Tweede Kamer daar voor is. Het bevestigt het oordeel van de jury van Trouw: niemand kan meer om de gegevens van de Zwerfinator heen.

Foto: selfie van de Zwerfinator

Lees ook – artikel in Trouw

Lees ook – Snelle invoering statiegeld zo goed als zeker

Lees ook – Coca-Cola recycling fail: tag je litterati-foto #ccrf

Lees ook – Flesjes in de bak (om maar geen statiegeld te hoeven invoeren)

Lees ook – Plastic snoepverpakkingen onder vuur

Lees ook – Uitgeklede statiegeldregeling treft slechts 19% van zwerfvuil-drankverpakkingen

Lees ook – Dit is de dag: hoe kunnen we de hoeveelheid plastic terugdringen

 

 

Snelle invoering statiegeld zo goed als zeker

Amsterdam, 30 september 2019 – Uit de metingen van zwerfvuil die Rijkswaterstaat onlangs naar staatssecretaris Van Veldhoven (D66) stuurde, blijkt dat de hoeveelheid flesjes en blikjes in het zwerfafval is toegenomen. De staatssecretaris heeft de Tweede Kamer daarop laten weten het beslismoment over invoering van statiegeld te vervroegen naar komend voorjaar. Daarmee is invoering van statiegeld op plastic flesjes zo goed als zeker. Dat is echter niet genoeg. Er moet statiegeld komen op alle drankverpakkingen, vindt nu ook de producent van Spa en Bru.

Doelstelling wordt door bedrijfsleven niet gehaald

Uit de meetgegevens van Rijkswaterstaat blijkt dat de doelstelling van 70 tot 90 procent minder plastic flesjes in het milieu niet wordt gehaald. Afgesproken was dat wanneer het bedrijfsleven hier zelf in zou slagen, statiegeld op kleine flesjes niet hoefde te worden ingevoerd. Er blijkt nu zelfs sprake van een stijgende, in plaats van een dalende lijn. De meetgegevens van Dirk Groot, alias de Zwerfinator, heeft Rijkswaterstaat meegewogen. Hij kwam al eerder tot de conclusie dat er van vermindering in het geheel geen sprake was.

Ook statiegeld op blik

De staatssecretaris heeft de Tweede Kamer laten weten dat het verpakkend bedrijfsleven en de Vereniging Nederlandse Gemeenten niet met een aparte aanpak komen om blik in het zwerfafval te reduceren. Zij overweegt daarom zelf met maatregelen te komen, maar noemt in haar brief aan de Kamer het woord statiegeld nog niet.

Spadel: statiegeld op alle drankverpakkingen

Ondertussen komt er ook vanuit de drankenindustrie de oproep om statiegeld in te voeren. Op hetzelfde moment dat Rijkswaterstaat de laatste meetgegevens presenteerde, riep Spadel Nederland (producent van Spa en Bru) het bedrijfsleven én de politiek op om snel een statiegeldsysteem voor alle drankverpakkingen in te voeren. Inzameling kan alleen effectief zijn als alle gebruikte drankverpakkingen gescheiden worden ingezameld. Topman Bart Peeters: ‘Haast is geboden. Elke dag belanden talloze flesjes en blikjes in de natuur en berokkenen blijvende milieuschade en dierenleed.’

Maria Westerbos, directeur van de Plastic Soup Foundation: ‘Wij verwachten dat wanneer de staatssecretaris over enkele maanden het besluit neemt over het statiegeld op kleine flesjes zij ook duidelijk maakt binnen welke termijn we statiegeld op blikjes en alle andere drankverpakkingen mogen verwachten. Het is zoals Spadel het uitdrukt: haast is geboden.’

 

Lees ook – Het bericht in Trouw

Lees ook – Veehouders bepleiten opnieuw statiegeld op blik

Lees ook – Duidelijkheid over anti-statiegeldplan

,

Coca-Cola Recycling Fail: tag je Litterati-foto #CCRF

Amsterdam, 8 augustus 2019 – Dirk Groot, als fulltime zwerfvuilraper bekend als de Zwerfinator, is deze zomer een campagne begonnen. Breng met Litterati in kaart waar we Coca-Colaverpakkingen vinden. Iedereen kan aan Operatie #CCRF meedoen. Directe aanleiding is de campagne van Coca-Cola Nederland ‘Let’s not waste this Summer’. Het bedrijf roept mensen op om geen Coca-Cola meer te kopen als ze niet meehelpen om de verpakking te recyclen. Een loze oproep, er is méér nodig dan dat.

Coca-Cola neemt geen verantwoordelijkheid

Coca-Cola zegt dat honderd procent van de verpakkingen overal ter wereld moet worden ingeleverd om te worden gerecycled. De boodschap staat op elke verpakking of dop: ‘help us recycle’ of ‘please recycle’. Maar wat heeft het voor zin om op elk flesje of blikje aan te geven dat het gerecycled moet worden, als je weet dat veel mensen ze toch ergens achterlaten? En dit weet Coca-Cola al decennia. De reden is eenvoudig. Zó wordt de consument verantwoordelijk gemaakt voor het zwerfafval van Coca-Cola én zo kan het bedrijf ons laten geloven dat ze zelf duurzaamheid hoog in het vaandel heeft staan.

Misleidend

Maar dat is misleidend, want Coca-Cola neemt geen verantwoordelijkheid voor de overvloed aan gebruikte en waardeloos geworden verpakkingen. Wat wel zou helpen is het introduceren van statiegeld op kleine flesjes én blikjes. Want zodra een verpakking waarde heeft, wordt het wél ingeleverd. Maar dáár hoor je Coca-Cola niet over. Ook in deze zomercampagne zwijgt Coca-Cola in alle toonaarden over statiegeld.

#CCRF

Met Operatie #CCRF brengt de Zwerfinator in kaart hoeveel Coca-Colaverpakkingen ondanks alle goede voornemens toch in het milieu terechtkomen. Al die items tonen aan dat de nagestreefde 100% recycling een loze kreet is. De Zwerfinator heeft in zijn eentje de afgelopen jaren al ruim 230.000 zwerfvuil-items (van allerlei merken) met behulp van de Litterati-app in kaart gebracht.

Zelf meedoen

Meedoen is heel simpel: als je een blikje, flesje of dop van Coca-Cola vindt met het verzoek deze te recyclen, raap deze dan op en maak er een foto van met behulp van de Litterati-app. Tag de foto vervolgens in de app met #CCRF. Meer hoef je niet te doen, de Zwerfinator zet alles op een kaart en zorgt regelmatig voor updates op social media en zal natuurlijk ook Coca-Cola zelf daarvan op de hoogte brengen. Hoe meer foto’s des te beter het inzicht in de Coca-Cola Recycling Fail (CCRF) wordt. Doe mee, de actie is net begonnen maar tientallen mensen in binnen- en buitenland gingen je al voor.

Bekijk hier hoe je mee kan doen met Operatie #CCRF:


Lees ook – Coca-Cola: Let’s not waste this summer

Lees ook – Coca Cola is grootste plasticvervuiler

Lees ook – Coca Cola’s geheime oorlog tegen statiegeld

 

,

Uitgeklede statiegeldregeling treft slechts 19% van zwerfvuil-drankverpakkingen

Amsterdam, 24 april 2019 – Plastic flesjes op straat zijn een grote ergernis en dragen bij aan plasticsoep. Drankverpakkingen waar statiegeld op zit, komen echter nauwelijks in het milieu terecht (of worden snel door iemand opgeraapt en naar de winkel teruggebracht). De roep om statiegeld is dus sterk. Pleitbezorgers van statiegeld waren in februari 2017 nog hoopvol gestemd. Toen bood Merijn Tinga (Plastic Soup Surfer) de Tweede Kamer een petitie aan en ter plekke schaarden aanwezige Kamerleden zich achter de doelstelling om in drie jaar tijd 90% minder plastic flessen in het milieu te realiseren. Dergelijke ambitieuze retourpercentages vallen alleen met statiegeld te halen.

Reductiedoelstelling uitgekleed

In maart 2018 werd de zogeheten petitiemotie door staatssecretaris Van Veldhoven (D66) afgezwakt tot een “reductiedoelstelling voor kleine plastic flessen in het zwerfafval van 70-90%”. Als deze doelstelling niet op een andere manier wordt gehaald, wat zeer waarschijnlijk lijkt, wordt begin 2021 statiegeld ingevoerd op kleine flesjes op grond van nieuwe wetgeving. De tekst van die wet (de voorpublicatie tot wijziging van het Besluit beheer verpakkingen 2014) is inmiddels in de Staatscourant gepubliceerd. Na publicatie bleek een verdere afzwakking: sappen en zuivel in plastic flesjes worden uitgezonderd. De staatssecretaris is niet bereid de tekst hierop alsnog aan te passen, bleek tijdens een recent Kameroverleg. Zij weigerde ook invoering van statiegeld op andere drankverpakkingen, met name blik, in de wet voor te bereiden.

Nauwelijks reductie zwerfafval drankverpakkingen

’s-Lands bekendste zwerfvuilraper Dirk Groot, alias de Zwerfinator, onderzocht wat het effect zou zijn op de aanwezigheid van drankverpakkingen in het zwerfvuil als de voorgenomen statiegeldregeling in werking zou treden. Hij nam de proef op de som in 43 Nederlandse gemeenten. Hij liep 1.000 kilometer en trof daarbij 36.710 drankverpakkingen in het milieu en op straat aan. Die ruimde hij op én legde ze vast met behulp van de Litterati-app. Dat laatste bood een verhelderend inzicht.

Een ruime meerderheid van de aangetroffen drankverpakkingen (23.037 items) betrof blikjes, ofwel 62,8 procent. Blikjes vallen echter buiten het wetsvoorstel. Ook turfde hij 5.195 drankverpakkingen zoals drinkzakjes en drankkartons, goed voor 14,2% van het totaal. Beide zorgen samen dus al voor driekwart van de drankverpakkingen in het zwerfvuil, maar vallen buiten de petitiemotie. Die gaat in de huidige vorm immers alleen over een deel van de plastic flesjes, tot grote teleurstelling van een aanzienlijk deel van de Tweede Kamer.

 

Op slechts 19,3 procent van de drankverpakkingen in het zwerfafval komt mogelijk statiegeld

Dirk Groot registreerde in totaal 8.478 plastic flesjes, ofwel 23,1% van het totaal aantal drankverpakkingen. De staatssecretaris wil echter alleen statiegeld op kleine flesjes voor water en frisdrank. Daarvan telde de Zwerfinator er 7.089 (19,3%). Plastic flesjes voor sappen en zuivel zijn uitgezonderd. Daarvan telde hij er 1.389 (3,8%).

Zwerfinator concludeert dat van alle als zwerfvuil aangetroffen drankverpakkingen dus slechts 19,3 procent in aanmerking komt voor de uitgeklede statiegeldregeling, zoals voorgesteld door de staatssecretaris. Verwacht mag worden dat dankzij statiegeld een groot deel van de plastic flesjes, maar lang niet alle, uit het zwerfvuil wordt gehouden. De regeling zal echter niet leiden tot vermindering van alle overige soorten drankverpakkingen in het zwerfafval. In tegendeel: ongewenste verschuivingseffecten van drankfabrikanten richting blik en alternatieve drankverpakkingen worden gevreesd.


Lees ook – PSF en andere milieuorganisaties: ontwerpbesluit statiegeld moet beter

Lees ook – Duidelijkheid over antistatiegeldplan

 

Duidelijkheid over anti-statiegeldplan

Amsterdam, 1 maart 2019– Statiegeld is het juweeltje van de circulaire economie. Dit systeem zorgt voor minder zwerfafval, minder opruimkosten, hoge retourpercentages, betere recycling, én wordt maatschappij breed gedragen. De Statiegeldalliantie, waarbij sinds oktober 2017 al ruim 850 organisaties en lokale overheden zijn aangesloten, laat zien hoe breed en wat de voordelen zijn.

Nu is het onlangs door staatssecretaris Van Veldhoven (D66) gepresenteerde Plastic Pact erop gericht om de milieudruk van plastic te verminderen en circulariteit te bevorderen. Statiegeld als effectief instrument komt in dit Plastic Pact echter niet één keer ter sprake. De verklaring moet zijn dat sommige bedrijven die mordicus tegen invoering of uitbreiding van statiegeld zijn, zoals Albert Heijn, de overeenkomst anders niet hadden getekend.

In het Plastic Pact staat wél dat ondertekenaars “uiterlijk in 2020 nieuwe slimme inzamel- en retoursystemen” ontwikkelen. Dit jaartal heeft alles te maken met de doelstelling die de staatssecretaris maart vorig jaar formuleerde. Wanneer namelijk in het najaar van 2020 blijkt dat kleine plastic flesjes niet voor 90% worden gerecycled en er bovendien geen sprake is van een vermindering van 70 tot 90% van de kleine flesjes in het zwerfafval, dan zal het statiegeld op kleine flesjes alsnog worden ingevoerd.

Wat behelzen die “nieuwe slimme inzamel- en retoursystemen”? Van Veldhoven stuurde in januari dit jaar het “ActiePlan NederlandSchoon 2019. Samen aan het werk om zwerfafval te verminderen” naar de Tweede Kamer. Dat plan biedt duidelijkheid over de aanpak die het bedrijfsleven voorstaat. Het werd opgesteld door NederlandSchoon dat door het verpakkende bedrijfsleven wordt gefinancierd en als spreekbuis optreedt. De rapportage voorziet “in de afspraak een alternatief plan [voor statiegeld] aan te leveren”.

Het afgelopen jaar zijn door NederlandSchoon vier gebieden uitgekozen waar retourlogistiek wordt getest. Het gaat om gebieden in Zaandam, Rotterdam-Noord, Heerenveen en Meierijstad waar extra afvalbakken zijn geplaatst onder het motto “Flesjes in de bak, zo doen we dat!”. Passanten en ondernemers moeten zo worden gestimuleerd deze gebieden schoon te houden. Een monitoringsprogramma gaat uitwijzen hoe effectief de aanpak is. De vier testgebieden moeten samen voldoende inzicht in de effectiviteit van de maatregelen geven “om daarmee de basis te vormen voor een landelijke verbreding.”

Wat behelst het Actieplan verder: “Voor de kleine plastic flesjes die zijn verzameld via de flesjesbakken is een aparte ophaalstructuur ontwikkeld. In de vier gebieden worden de zakken met plastic flesjes apart ingezameld en vervolgens gesorteerd en gerecycled in nieuwe plastic producten”.

Dit is dus in essentie het “nieuwe slimme inzamel- en retoursysteem” waarmee de gestelde doelen moeten worden gehaald. Het is echter nieuw noch slim, maar gewoon oude wijn in nieuwe zakken. Om statiegeld te voorkomen, presenteerde het bedrijfsleven in 2001 al een plan om speciale afvalbakken op drukbezochte plekken te plaatsen om mensen aan te zetten daar hun fastfoodafval in te gooien, aldus een artikel in De Telegraaf van april dat jaar.

Het plan is ook niet slim, want het werkt niet. In Rotterdam blijkt uit metingen dat de daar geplaatste extra afvalbakken geen enkel effect hebben. Het Algemeen Dagblad kopte in december: “In Rotterdam slingeren ruim twee keer zo veel plastic flesjes op straat als in de rest van Nederland”. De roep in de Rotterdamse gemeenteraad voor versnelde invoering van statiegeld is nu extra luid en krachtig. Ook in Zaandam is de afgelopen maanden regelmatig getest of er enig resultaat wordt geboekt. Dirk Groot, bekend als de Zwerfinator, heeft met behulp van de Litterati-app hier alle door hem aangetroffen drankverpakkingen op straat vastgelegd en geteld. Ondanks de extra afvalbakken en ondanks alle inspanningen om mensen te motiveren hun flesjes en blikjes in de speciale bakken te doen, ligt het aantal zwerfdrankverpakkingen hier bovenhet landelijk gemiddelde. Er is zelfs een stijgende lijn, in plaats van een dalende.

Maria Westerbos, directeur van de Plastic Soup Foundation: “Met mooie woorden en vage plannen krijgen we de illusie voorgespiegeld dat Nederland verlost wordt van de zwerfflesjes. Dit soort manoeuvres zijn er niet op gericht Nederland werkelijk schoon te maken, maar om de hoognodige invoering van statiegeld voor de zoveelste keer te frustreren”.


Lees ook – Flesjes in de bak (om maar geen statiegeld te hoeven invoeren).

Lees ook – Plan Afvalfonds mikt op meerdere strategieën om statiegeld te omzeilen.