McDonald's moet stoppen met wegwerpbekers of boete betalen

Naar aanleiding van de klacht bezocht de ILT tientallen McDonald's-restaurants. Daaruit bleek dat de keten sinds augustus 2024 stelselmatig wegwerpbekers gaf aan klanten die hun bestelling in het restaurant opaten, terwijl dat wettelijk verboden is. Die wet moet plastic wegwerpverpakkingen terugdringen en hergebruik stimuleren.
De ILT verplicht McDonald's nu om vanaf 5 januari 2027 uitsluitend herbruikbare bekers, bakjes en ander servies te gebruiken voor consumptie ter plaatse. Voldoet het bedrijf daar niet aan, dan loopt de boete op met 625.000 euro per week, tot het maximum van 3,75 miljoen euro is bereikt. Saillant detail: het bedrag is gebaseerd op de totale toeslag die klanten betaalden voor wegwerpbekers die McDonald’s eigenlijk niet had mogen verstrekken.

McDonald's voert al jaren wereldwijd een intensieve lobby tegen verplicht hergebruik, onder meer via gesponsorde content in grote media en het rapport No Silver Bullet. Dat rapport trekt de milieuwinst van herbruikbare verpakkingen in twijfel en is gebaseerd op aannames die niet onafhankelijk te controleren zijn. Volgens Fair Resource Foundation droeg die lobby er aan bij dat Europese regels tegen wegwerpverpakkingen zijn afgezwakt. Dat hergebruik ook praktisch en bedrijfseconomisch haalbaar is, laten concurrenten al zien. Burger King is in tientallen Nederlandse vestigingen al overgestapt op herbruikbaar servies. McDonald's Frankrijk bedient klanten sinds 2023 zelfs volledig met herbruikbare bekers, frietbakjes en bestek.

Chloé Schwizgebel van Fair Resource Foundation noemt McDonald's "een symbool van de wegwerpeconomie" en hoopt dat deze uitspraak een keerpunt betekent. Als marktleider met ruim 3 miljoen klanten per week heeft McDonald's namelijk een aanzuigende werking op de rest van de sector: wanneer de keten overstapt, kan dat volgens de organisatie de hele markt voor hergebruik verder helpen.

Tegelijk plaatst Fair Resource Foundation een kanttekening: deze maatregel had er al twee jaar eerder moeten zijn, was alleen afgedwongen door een formele klacht én moet in de praktijk nog waargemaakt worden.

Deze zaak laat zien dat handhaving werkt, maar ook dat verandering jaren duurt en een formeel verzoek nodig is voordat een van de grootste verpakkingsgebruikers ter wereld zich aan bestaande regels houdt. Zolang wegwerpplastic goedkoper blijft dan hergebruik, blijven bedrijven de grens opzoeken. Effectieve handhaving en harde deadlines, zoals nu bij McDonald's, zijn daarom onmisbaar om de overstap naar hergebruik in de hele sector te versnellen.
Plastic Soup Foundation blijft dit dossier volgen. Ten eerste of McDonald's op 5 januari 2027 daadwerkelijk is overgestapt, Ten tweede of andere ketens die nog wegwerpbekers gebruiken,  volgen zonder dat daar eerst een handhavingsverzoek voor nodig is.