Plasticdeeltjes in organen: de industrie wist het al in 1974

In 1974 presenteerde de Duitse onderzoeker Gerhard Volkheimer in New York de resultaten van zijn dierproeven. Hij onderzocht wat er gebeurde als dieren kleine deeltjes pvc binnenkrijgen, een van de meest gebruikte soorten plastic. De deeltjes bleken de darmwand te kunnen passeren en via het bloed en het lymfestelsel andere delen van het lichaam te bereiken, waaronder de lever, de longen en de hersenen.

Het woord ‘microplastics’ bestond toen nog niet. Toch schreef Volkheimer destijds al precies over het proces waar wetenschappers zich nu wereldwijd over buigen.

Uit de documenten blijkt dat zijn bevindingen binnen de plastic industrie niet onopgemerkt bleven. Een leidinggevende van Firestone Plastics stuurde in mei 1974 een verslag naar de directeur van dat bedrijf, waarin stond dat pvc-deeltjes in verschillende organen van proefdieren achterbleven. Ook Shell verspreidde de onderzoeksresultaten intern.

Een jaar later schreef een veiligheidsfunctionaris van chemiebedrijf Union Carbide dat het onderzoek regelmatig werd aangehaald als een ‘horror story’ over het inslikken van pvc. Hij verwees vervolgens naar ouder onderzoek dat de veiligheid van pvc moest onderbouwen, om zo eventuele schade in het vertrouwen in plastic voedselverpakkingen te beperken. De industrie wist dus niet alleen van het onderzoek, maar dacht ook na over wat het kon betekenen voor de verkoop van plastic.

Gezondheidsinstanties en andere wetenschappers besteedden destijds daarentegen weinig aandacht aan Volkheimers werk. De bijeenkomst in 1974 stond vooral in het teken van een andere crisis: werknemers in pvc-fabrieken hadden een zeldzame vorm van leverkanker,  ontwikkeld door blootstelling aan vinylchloride, een grondstof van pvc. Daarnaast publiceerde Volkheimer veel van zijn werk in het Duits, waardoor het internationaal minder bekend werd.

Inmiddels zijn microplastics aangetroffen in menselijk bloed, longweefsel, moedermelk, placenta’s en hersenweefsel. Wetenschappers onderzoeken wat dit betekent voor onze gezondheid. Er zijn aanwijzingen voor verbanden met ontstekingen, kanker en nog veel meer aandoeningen, maar de precieze oorzakelijke verbanden en gevolgen zijn nog niet vastgesteld. De Amerikaanse brancheorganisatie, American Chemistry Council, benadrukt dat de aanwezigheid van plastic deeltjes in het lichaam op zichzelf niet bewijst dat ze schade veroorzaken.

Juist daarom is dit verhaal zo belangrijk. Terwijl de vroege signalen bleven liggen, groeide de wereldwijde plasticproductie enorm. Niemand hield de industrie tegen.Het resultaat: microplastics zitten nu vrijwel overal in, zelfs in ons.

We hoeven niet te wachten tot alle bewijs compleet is om in actie te komen. Dat is de les van deze onthulling. Wij pleiten daarom voor het voorzorgsprincipe: als er serieuze aanwijzingen zijn voor gezondheidsrisico’s, moeten we de blootstelling nu al beperken. Dat betekent minder plastic produceren, schadelijke stoffen aanpakken bij de bron en eerlijke informatie verstrekken over wat er in producten zit.

Je kunt ook zelf beginnen met het dichtdraaien van je eigen ‘plastic kraan’. Kies voor producten zonder plastic, en scan je verzorgingsproducten en kleding met de gratis PlasticFreeFuture-app. Zo weet je beter wat je gebruikt en draagt.

Bron: Los Angeles Times, Susanne Rust, 26 oktober 2026, “Industry executives knew for decades that microplastics were infiltrating the human body”.