Onderzoekers van het Beijing Obstetrics and Gynecology Hospital, verbonden aan de Capital Medical University in de Chinese hoofdstad, onderzochten wat polystyreen met de placenta doet. Dit is een van de meest voorkomende nanoplastics in het milieu. De kleine deeltjes werden al eerder aangetroffen in menselijk bloed, longen, placenta's en zelfs navelstrengbloed, maar wat die deeltjes daar precies uitrichten, was tot nu toe grotendeels onduidelijk.
Immuuncellen kiezen de verkeerde kant
De placenta is geen passief doorgeefluik van voedingsstoffen, maar een strak gereguleerd immuun orgaan. Bepaalde immuuncellen, de zogenaamde macrofagen , houden daarbij de boel in balans: in hun kalme staat zorgen ze voor tolerantie tussen moeder en foetus en voor een gezonde bloedvaten ontwikkeling; in hun actieve staat bestrijden ze indringers, maar richten ze ook schade aan in het weefsel daaromheen. Een gezonde zwangerschap hangt af van het in evenwicht houden van deze twee.
De onderzoekers ontdekten dat nanoplasticdeeltjes de balans doen doorslaan richting de actieve, ontstekingsbevorderende stand. Bij zwangere muizen die aan de deeltjes werden blootgesteld, vertoonde het placentaweefsel duidelijke tekenen van ontsteking op genniveau. In aanvullende proeven met menselijke celkweken zagen de onderzoekers hetzelfde patroon terug.
Eén gen als rode vlag
Uit de data kwam één gen naar voren dat in alle proeven consistent minder actief werd na blootstelling: ARG1. Dit gen is een sleutelonderdeel van het kalmerende immuun programma van de placenta. Wanneer ARG1 wordt onderdrukt, verliest de placenta een belangrijk deel van haar vermogen om ontstekingen te temperen, en juist die onderdrukking blijkt de motor achter de verschuiving naar de schadelijke, actieve immuun stand. De onderzoekers zien ARG1 daarom als een betrouwbare, meetbare marker voor deze vorm van schade door nanoplastics.
Waarom dit ertoe doet
Een ontstoken placenta werkt minder goed. Deze vorm van immuun verschuiving is in eerder onderzoek al in verband gebracht met zwangerschapscomplicaties zoals pre-eclampsie (een aandoening met hoge bloeddruk en eiwit in de urine)en groeivertraging bij de foetus. Belangrijk om hierbij te vermelden: de experimenten zijn uitgevoerd bij muizen en in menselijke celkweken, niet rechtstreeks bij zwangere vrouwen. De onderzoekers zelf noemen het aannemelijk dat hetzelfde mechanisme ook bij mensen een rol speelt, gezien de vergelijkbare immunologie tussen soorten en het feit dat nanoplastics al zijn aangetroffen in menselijke placenta's.
Wat moet er gebeuren?
Deze studie voegt zich bij een groeiende reeks onderzoeken die aantonen dat plastic deeltjes doordringen tot de meest beschermde plekken van het menselijk lichaam, inclusief kwetsbare baby's in de baarmoeder. Zolang blootstelling aan nanoplastics via lucht, voedsel en water blijft toenemen, groeien deze risico’s ook.
Plastic Soup Foundation vindt daarom dat de bescherming van zwangere vrouwen en hun ongeboren kinderen tegen plastic deeltjes de hoogste prioriteit moet krijgen. Vind je dat de overheid meer onderzoek moet financieren en normen aan moet scherpen? Laat dat dan weten aan je gemeente of Kamerlid: juist tijdens een zwangerschap is wachten op verder onderzoek allang geen neutrale keuze meer.
