Berichten

Bescherming tegen giftige chemicaliën in plastic faalt

Amsterdam, 14 december 2018 – Europese regelgeving moet ervoor zorgen dat consumenten uitsluitend veilige producten kopen. Er bestaat een systeem om gevaarlijke producten van de markt te houden. Met behulp van het Rapid Alert System kunnen nationale overheden snel ingrijpen. In 2017 was speelgoed de categorie waar het meest werd ingegrepen, blijkt uit berichtgeving van de Europese Commissie.

Een recente melding (Alert nummer A12/1843/18) betreft een plastic meisjespop met accessoires, afkomstig uit China. Opgegeven redenen om dit stuk speelgoed te verbieden zijn de grote hoeveelheid weekmakers, de ftalaten DEHP en DBP, die erin werden aangetroffen (“These phthalates may harm the health of children, causing possible damage to the reproductive system”) en dat dit niet in overeenstemming is met REACH. Andere landen worden via de melding op de hoogte gebracht en zo wordt het product van de markt geweerd. Het Rapid Alert System is effectief.

Het doel van REACH (Registration, Evaluation, Authorization and restriction of CHemicals) is om het gebruik van schadelijke stoffen te verminderen of te verbieden en het gebruik van veiligere alternatieven te stimuleren. Gevaarlijke stoffen worden aangeduid als substances of very high concern (SVHCs) en worden op een lijst geplaatst. De weekmaker DEHP is zo’n SVHC en staat al sinds 2008 op deze lijst.

Bedrijven kunnen op hun beurt echter een aanvraag indienen om toestemming te krijgen een SVHC in speciale gevallen toch te mogen blijven produceren of toe te passen. In afwachting van dat besluit hoeven zij hun productie niet te stoppen. Het probleem is dat de procedures jaren in beslag kunnen nemen voordat er een definitief besluit valt, terwijl al die tijd schadelijke stoffen in omloop worden gebracht.

Het Tsjechische bedrijf DEZA diende in 2013 een aanvraag in om de weekmaker DEHP te mogen blijven produceren en toepassen. Over die aanvraag valt volgende week waarschijnlijk eindelijk het besluit. Ondertussen heeft dit bedrijf ook processen gevoerd tegen ECHA (European Chemicals Agency) met als gevolg dat de procedure vertraagd werd en in samenhang daarmee ook procedures over andere gevaarlijke chemische stoffen, aldus een analyse van Politico: een Amerikaanse journalistieke onderneming in de Verenigde Staten.

Er is zware kritiek op bedrijven die naar de rechter stappen met de bedoeling om gevaarlijke stoffen te kunnen blijven toepassen. Zo heeft PlasticsEurope, de lobbyorganisatie van de Europese plasticindustrie, vorig jaar de Europese Unie nog voor de rechter gedaagd om BPA alsnog van de SVHC-lijst te halen, zie dit verslag van Euobserver. BPA is een hormoonverstorende stof die nog altijd op grote schaal aan plastic producten wordt toegevoegd.

Er is ook zware kritiek op de interne procedures van ECHA en REACH, omdat aanvragen voor uitzonderingen niet alleen onnodig lang duren, maar ook bijna altijd worden goedgekeurd, terwijl er veel veiligere alternatieven beschikbaar zijn en ondertussen ook het wetenschappelijke bewijs over de schadelijkheid toeneemt.

Voor meer informatie lees het overzicht Harmful Chemicals in Plastic: How They Still Get permitted in the EU? samengesteld door het European Environmental Bureau.

Foto: Van de EU-markt geweerde plastic pop uit China

Lees ook – “Alternatieven voor BPA even schadelijk”.

Lees ook – ‘Toxic Soup’ dioxines in plastic speelgoed.

Nationaal plan hormoonverstorende stoffen in een circulaire economie

Amsterdam, 25 september 2018 – Vandaag presenteert Wemos een Nationaal Plan om de Nederlandse bevolking en toekomstige generaties te beschermen tegen grootschalige blootstelling en gezondheidseffecten van hormoonverstorende stoffen. Er is een dwingende noodzaak voor een nationale aanpak, aldus Wemos in haar oproep aan de Tweede Kamer. De oproep wordt ondersteund door WECF International, Stichting Tegengif en de Plastic Soup Foundation.

 

Leden van de vaste Kamercommissie Infrastructuur en Waterstaat nemen het ‘Nationaal Plan hormoonverstorende stoffen in een circulaire economie’ in ontvangst. Foto: Wemos

Met blootstelling aan hormoonverstorende stoffen worden tientallen ziekten in verband gebracht. Ongeboren en jonge kinderen zijn extra kwetsbaar omdat hun hormoonsysteem nog in ontwikkeling is. Dagelijks komen we met duizenden chemicaliën in contact en bijna alle mensen hebben sporen van bisfenol A (BPA) in hun lichaam. Tijdens de productie van plastic worden deze stoffen toegevoegd, als weekmakers, hardmakers of vlamvertragers. De bekendste hormoonverstorende stof, BPA, veroorzaakt onder andere vruchtbaarheidsproblemen. De Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) waarschuwde al in 2012 in haar rapport State of the science of endocrine-disrupting chemicals voor mogelijke kankerverwekkende eigenschappen van hormoonverstoorders en concludeerde dat deze stoffen een mondiale bedreiging zijn voor de volksgezondheid.

De overheid moet onder andere beleid maken met betrekking tot schadelijke stoffen in de circulaire economie. Nederland wil vooroplopen in de overgang naar een circulaire economie, maar kan niet voorkomen dat hormoonverstorende stoffen in gerecycled plastic terechtkomen. Er is onderzoek nodig naar effectieve beleidsmaatregelen om hormoonverstorende stoffen uit de circulaire economie te weren.

Stichting Tegengif heeft 10 “toppers” uit de duurzaamheidswereld gevraagd om mee te doen aan onderzoek. Ze dragen een polsbandje dat de aanwezigheid van vlamvertragende stoffen meet en ze leveren urine in dat wordt onderzocht op BPA door het Instituut voor Milieuvraagstukken van de Vrije Universiteit. Maria Westerbos, directeur van de PSF, is een van de deelnemers. Op NPO Radio 1 maakte ze gisteren duidelijk dat je niet alle chemicaliën kan vermijden maar wel het risico kan verkleinen door bijvoorbeeld eten in plastic niet in de magnetron te verwarmen en geen nylon theezakjes in kokend water te doen. Luister hier de uitzending terug.

Lees ook hormoonverstorende stoffen in urine parlementariërs.

Lees ook alternatieven voor BPA even schadelijk.

,

“Alternatieven voor BPA even schadelijk”  

Amsterdam, 30 maart 2018 – De plasticindustrie is grootgebruiker van bisfenol A (BPA). Dit is een chemische stof die in veel plastic producten wordt toegepast, zoals plastic flessen, elektronica, kassabonnetjes en speelgoed. Omdat BPA de hormoonhuishouding verstoort en vruchtbaarheidsproblemen kan veroorzaken, heeft de Nederlandse regering in 2016 gezegd dat de blootstelling aan BPA omlaag moet. Tevens werd aangekondigd dat de regering zich ervoor zou inzetten ook dat producenten veiligere alternatieven zouden gaan ontwikkelen. 

We zijn twee jaar verder en de vraag doet zich voor hoe die producenten zich inmiddels gedragen.   

De Europese Unie classificeerde BPA in 2016 als een toxische stof en plaatste het op de lijst van zeer zorgwekkende stoffen (“substances of very high concern) van het European Chemicals Agency. Wetenschappers van alle lidstaten kwamen unaniem tot dit besluit.
Reden voor PlasticsEurope, de lobbyorganisatie van de Europese plasticindustrie, om de Europese Unie vorig jaar voor de rechter te dagen om BPA alsnog van die lijst te halen. De maatregel zou “fundamenteel disproportioneel” zijn, aldus een bericht van EUobserver, die speculeert dat het om een vertragingstactiek gaat. Zolang er een juridisch gevecht is, kan BPA immers op de markt blijven en worden zogenaamde alternatieven niet aangepakt.  

Inmiddels zijn er namelijk inderdaad alternatieven geïntroduceerd op de markt. Veel consumenten zijn zelfs al vertrouwd met labels die producten aanprijzen als “BPA-vrij”. Producenten blijken echter vooral alternatieven te gebruiken die sterk lijken op BPA. Het gaat met name om bisfenol S (BPS), bisfenol F (BPF) en bisfenol HPF (BHPF). Chem Trust, een organisatie die als missie heeft mens en dier tegen schadelijke chemicaliën te beschermen, heeft deze ontwikkeling in kaart gebracht en komt in een rapport met alarmerende bevindingen: 

  • Omdat alternatieve bisfenols tot eenzelfde chemische groep behoren, mag verwacht worden dat ze even schadelijk kunnen zijn voor de gezondheid als BPA; 
  • BPA wordt teruggevonden in bloed en urine van vrijwel iedereen die daarop wordt onderzocht. De alternatieve bisfenols stoffen inmiddels ook; 
  • Europese regelgeving om de toepassing van gevaarlijk geachte stoffen te verminderen, schiet zijn doel volledig voorbij wanneer deze niet tegelijkertijd van toepassing is op alternatieve bisfenols. 

Maria Westerbos, directeur van de Plastic Soup Foundation: “Het is de hoogste tijd dat niet alleen de Nederlandse regering, maar ook de Europese Unie een krachtig signaal afgeeft aan de industrie dat het volstrekt onacceptabel is dat de ene problematische stof wordt ingeruild door de andere, waarbij consumenten in de waan worden gebracht dat de producten nu wel veilig zijn. Laat staan dat je hierom durft te procederen. Dat is bijna gewetenloos.”