Berichten

, ,

Citizen Science: gemotiveerd opruimen van zwerfafval

Amsterdam, 23 augustus 2018– Vijf jaar lang worden de oevers van de Maas en Waal door vrijwilligers schoongehouden. Het gaat om een grootschalig afvalonderzoek sinds 2017, dat samen met IVN Natuureducatie en Stichting De Noordzee door de Plastic Soup Foundation is opgezet. Schone Rivieren is een citizen science project waarbij burgers actief deelnemen aan wetenschappelijk onderzoek. Het afval wordt niet alleen opgeruimd, maar ook geanalyseerd. Doel is om inzicht te krijgen in de hoeveelheden, soorten producten, samenstelling en herkomst van het afval. Dankzij deze data is een effectievere aanpak mogelijk, onder andere door de producenten van de gevonden producten aan te spreken en verantwoordelijk te houden.

Uit het rapport “Citizen Science voor Schone Rivieren” van de Universiteit van Leiden, blijkt dat de burgerwetenschappers zich vooral storen aan het vele zwerfafval en daarnaast hun steentje willen bijdragen aan het oplossen van de plasticsoep door de vervuiling aan de bron aan te pakken. Het Leidse onderzoek wilde achterhalen wat de vrijwilligers precies motiveert om mee te doen.

Ook lokale verenigingen organiseren opruimacties, maar deze doen dit omdat er een financiële vergoeding van de gemeente tegenover staat. Voor hen is de belangrijkste motivatie om de clubkas te spekken. In het aanpakken van de plasticsoep aan de bron zijn ze veel minder geïnteresseerd.

Over enkele weken heeft iedereen in Nederland kans om mee te doen aan het opruimen van zwerfafval én tegelijk bij te dragen aan wetenschappelijk onderzoek. Zaterdag 15 september is het namelijk World Cleanup Day en zijn er in meer dan 150 landen opruimacties. Iedereen die meedoet, kan het zwerfafval in kaart brengen met de eenvoudig te gebruiken Litterati-app op de smartphone. De Plastic Soup Foundation organiseert en coördineert samen met Nudge de opruimactiviteiten in Nederland. Organisaties en individuen kunnen een lokale schoonmaakactie starten en zich hier aanmelden.


Lees ook: Grootste opruimactie ooit in Nederland

,

Deelnemers gezocht voor The Big Microplastic Survey

Amsterdam,  1 augustus 2018 – De hitte lokt veel mensen naar het strand. Daar is nuttig werk te doen. Want wat er uitziet als schoon zand, is in werkelijkheid vervuild met microplastics. De Engelse onderzoeker David Jones, oprichter van Just One Ocean, heeft in samenwerking met de universiteit van Portsmouth een manier bedacht om deze vervuiling wereldwijd in kaart te brengen. Iedereen kan mee doen: individuen en organisaties. Het onderzoek van de Big Microplastic Survey beperkt zich niet tot stranden, ook oevers van rivieren en meren kunnen worden onderzocht.

Het citizen science project bestaat uit zes stappen:

  • Stap 1. Registreren;
  • Stap 2. Download het resource pack met instructies;
  • Stap 3. Bedenk waar en wanneer je onderzoek gaat doen;
  • Stap 4. Voer het onderzoek uit. Neem een touw van vier meter lang. Baken daarmee een vierkante meter af op de vloedlijn. Neem een karton en knip daarin een gat van 10 x 10 cm. Leg dit karton op vijf willekeurige plaatsen binnen de vierkante meter. Lepel de bovenste laag van 2 cm uit het gat. Doe al het zand in een witte emmer. Vul de emmer met (zee)water en roer even. Nu komen de microplastics boven drijven. Giet het water door een keukenzeef in een tweede witte emmer. Herhaal het onderzoek 5 keer op de vloedlijn, met telkens een afstand van 5 meter tussen elke afgebakende vierkante meter. Bepaal de locatie met GPS of Google Maps;
  • Stap 5. Analyseer. Je krijgt telkens een mengsel van microplastics en organisch materiaal dat ook boven is komen drijven. Doe dat in een bakje en laat het drogen, sorteer vervolgens met de hand de microplastics op kleur en soort. Gebruik daarbij de microplastics guide die tien soorten microplastics onderscheidt;
  • Stap 6. Verstuur het ingevulde survey formulier, zo mogelijk met een foto, naar de onderzoekers.

Maria Westerbos, directeur van de Plastic Soup Foundation. “We zijn er trots op om partner te zijn van dit citizen science project. Het is fantastisch dat iedereen op een vrij eenvoudige manier kan bijdragen aan onderzoek dat voor wetenschappelijke kennis over de verspreiding en concentratie van microplastics enorm belangrijk is. We roepen iedereen op om mee te doen.”


Lees ook: Steun de Plastic Soup Foundation met MBRC the Ocean

, ,

Plastic meest gevonden afval in de Maas en Waal

Amsterdam, 16 januari 2018 – Nu het water in de rivieren zakt, is goed zichtbaar hoeveel afval er in de rivieren drijft. Uit een nieuw onderzoek naar zwerfafval op de oevers van de Maas en Waal blijkt dat 60 procent van dit afval bestaat uit plastic. Drankverpakkingen, waaronder plastic flesjes, doppen en wikkels, vervuilen samen met blikjes, snackverpakkingen en ondefinieerbare stukken plastic de rivieren en oevers het meeste. Iedere 100 meter rivieroever bevat gemiddeld 40 drankverpakkingen, waarvan de meerderheid afkomstig is van recreanten. Deze resultaten komen voort uit het onderzoek van het project Schone Rivieren, een samenwerkingsverband van IVN Natuureducatie, Plastic Soup Foundation en Stichting De Noordzee.

In de zomer van 2017 is een grootschalig onderzoek van start gegaan om de hoeveelheid, samenstelling en herkomst van afval in de Maas en Waal de komende jaren te onderzoeken. Het doel hiervan is om in kaart te brengen welk afval via de rivieren in zee belandt. Door het probleem bij de bron aan te pakken wil men een bijdrage leveren aan de ultieme doelstelling van Schone Rivieren: geen enkel stukje plastic afval dat via de rivieren naar de zee drijft.

“Hoewel we nog geen robuuste dataset hebben, laten de eerste resultaten wel zien dat een aanzienlijk deel van het rivierafval bestaat uit wegwerp drankverpakkingen”, aldus Jeroen Dagevos, Hoofd Programma’s bij de Plastic Soup Foundation. “Een oplossing hiervoor is het invoeren van statiegeld op plastic flesjes en blikjes. Uit het recent verschenen rapport, in opdracht van het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat (IenW), blijkt dat de invoering van statiegeld ervoor zorgt dat tot 6 miljoen minder flesjes per jaar in het milieu terechtkomen. Op die manier kunnen we de toestroom van plastic afval naar de zee stoppen.”

Ook uit eerder onderzoek naar strandafval aan de Nederlandse kust, uitgevoerd door Stichting De Noordzee, blijkt dat plastic flesjes en doppen in de top 15 van het meest gevonden plastic strandafval staan. Marijke Boonstra, projectleider Schone Zee bij Stichting De Noordzee: “We zijn de vrijwilligers ontzettend dankbaar voor hun inzet en de waardevolle informatie die zij verzamelen. We hopen dat de politiek en de bedrijven luisteren want de feiten spreken voor zich. De Nederlandse bevolking vraagt om oplossingen.”

Citizen science

Wat dit project bijzonder maakt, is dat er op grote schaal gebruik gemaakt wordt van citizen science: vrijwilligers (500 in totaal) worden opgeleid en helpen mee met onderzoeken van het afval. Het onderzoek is opgezet volgens Europese richtlijnen die al ruim 15 jaar toegepast worden bij afvalonderzoek op de stranden. Ook doet de Universiteit Leiden onderzoek naar de motivatie en ervaringen van vrijwilligers die deelnemen aan deze nieuwe vorm van massaonderzoek.

Meedoen?

In januari wordt een nieuwe lichting vrijwilligers opgeleid tot rivierafvalonderzoeker. Een onderzoeker volgt een eendaagse training en monitort twee keer per jaar de aan hem toegewezen 100 meter rivieroever. Voor meer informatie, zie: https://schonerivieren.org/nieuws/22-vacature-vrijwilligers-gezocht-voor-uniek-afvalonderzoek-langs-de-maas-en-waal.

Update 18-01-2018: De inschrijving voor de komende trainingen zijn gesloten. Bij interesse voor een volgende keer, kunnen wel contactgegevens achtergelaten worden.