Berichten

Sander @s40box, Pieter Schaper @oude_kooi
, , ,

Blunder minister Nieuwenhuizen (VVD): “Ballonnen oplaten mag”

Amsterdam, 30 november 2018 — Tijdens het wetgevingsoverleg water met de Tweede Kamer op 26 november deed minister Cora van Verkeer en Waterstaat (VVD) een opmerkelijke uitspraak over het oplaten van ballonnen. Twee dagen eerder waren door fractievoorzitter Klaas Dijkhoff van haar partij op het partijfestival in Den Bosch 500 met helium gevulde latex ballonnen opgelaten. In reactie op die actie vroeg het Kamerlid Christine Teunissen (Partij voor de Dieren) of de minister bereid was om het oplaten van ballonnen te zien als het achterlaten van zwerfvuil, wat immers verboden is. De minister antwoordde dat het van belang is dat het om afbreekbare ballonnen gaat en dat het aan organisaties zelf is om een afweging te maken deze al dan niet op te laten. Luister hier het debat terug (op 5.40).

Het is hoog tijd het geheugen van de minister wat op te frissen.

De Partij voor de Dieren heeft al in december 2014 in een destijds aangenomen motie de regering verzocht  “gemeenten op te roepen om het oplaten van ballonnen actief te ontmoedigen”, aangezien “afval van ballonnen bijdraagt aan de plasticsoep” en “in verschillende gemeenten regelmatig evenementen plaatsvinden waarbij ballonnen worden opgelaten”. Naar aanleiding daarvan heeft het kabinet TNO onderzoek laten doen naar de hoeveelheid latex ballonnen die in Nederland gevuld met helium worden opgelaten en de gevolgen daarvan. Volgens TNO waren dat er in 2014 naar schatting 1 miljoen. De plek waar de ballon neerdaalt, bepaalt hoe snel het latex vergaat. In zee kan dat een aantal jaren duren. De plastic linten vergaan niet. Ballonresten horen tot de meest gevonden items op het strand.

Uit de Europese Kaderrichtlijn Mariene Strategie is bovendien een breed pakket maatregelen voortgekomen voor het bereiken van een “goede milieutoestand” van het Nederlandse deel van de Noordzee. Een van die maatregelen is dat het “kabinet wil dat het aantal ballonnen dat wordt opgelaten, vermindert”. De voorganger van minister Nieuwenhuizen vervolgt (in de Voortgangsrapportage 2016 van het programma ‘Van Afval Naar Grondstof’): “Om dat te realiseren, zet het kabinet in op bewustwording bij de burger en bij gemeenten over de problematiek van ballonresten in het mariene milieu. Gemeenten zijn bijvoorbeeld verantwoordelijk voor het afgeven van vergunningen voor evenementen waar mogelijk grote hoeveelheden ballonnen worden opgelaten. Ik merk dat steeds meer gemeenten zich bewust zijn van deze problematiek en geen vergunningen meer afgeven als een ballonoplating gepland staat. Daarnaast informeren gemeenten hun burgers over alternatieven. Ik blijf deze lijn volgen en zal de gemeenten, en via gemeenten ook de burger, informeren over de uitkomsten van het TNO-onderzoek”.

Een verontruste burger die de VVD de vraag stelde hoe het toch in hemelsnaam mogelijk is dat de partij op haar festival in Den Bosch desondanks zoveel ballonnen opliet, kreeg als antwoord: “Wij snappen uw zorgen. Wij hebben voor dit festival de minst schadelijke, biologisch afbreekbare ballonnen besteld. Deze ballonnen zijn met helium gevuld en verpulveren daardoor op grote hoogte door bevriezing en landen in kleine stukjes op de grond in plaats van dat de ballonen in zijn geheel weer naar beneden komen, zoals wel gebeurd met de traditionele plastic ballon. Ik zal niet zeggen dat het niets doet, want het afbreken duurt alsnog langer dan een week, maar wij hebben ons best gedaan om zo verantwoordelijk mogelijk te bestellen”. Een duidelijk broodje aap.

In opdracht van het ministerie van minister Nieuwenhuizen is namelijk in 2015 al onderzoek gedaan naar “Ballonnen in het maritieme milieu”. In dat rapport staat dat “ballonnen stijgen tot een hoogte van 6-8 kilometer waar een deel van de ballonnen barst. Slechts een klein deel (13%) van de ballonnen barst in kleine snippers uit elkaar. De overige 87% van de ballonnen komt in één geheel naar beneden.” En komt een latex ballon in zee terecht dan is die “na 12 maanden nog steeds elastisch”.

Het ballonnenbeleid van het kabinet blijkt een wassen neus. Waar is het vertrouwen in dit beleid als regeringspartij VVD ballonnen met honderden tegelijk oplaat en de minister zegt dat het aan organisaties zelf moet worden overgelaten of dat gedaan wordt?

Het is hoog tijd dat ballonnen die opgelaten worden, beschouwd gaan worden als zwerfvuil. Wie zwerfvuil veroorzaakt, pleegt een economisch delict en zou daarvoor gestraft moeten worden. Teunissen van de Partij voor de Dieren deed een dag na het Kamerdebat aangifte. Nu zal deze principiële vraag door het openbaar ministerie moeten worden beantwoord. Eindelijk.

Foto uit twitter berichten van Pieter Schaper (@oude_kooi) in Vlieland en Sander (@S40box) in Den Bosch. 


Lees ook: Geen proefballon maar proefproces voor VVD

, ,

Alikruik wordt makkelijke prooi door toxische microplastics

Amsterdam, 29 november 2018– De gewone alikruik (Littorina littorea), een slak die in zee leeft, staat op het menu van de strandkrab (Carcinus maenas). Normaal gesproken verdedigen de alikruiken zich door zich in hun schelp terug te trekken zodra ze de aanwezigheid van een krab bespeuren. Nu blijkt uit onderzoek dat dit verdedigingsmechanisme, aangeduid met de term chemosensory, niet meer werkt door giftige stoffen afkomstig van microplastics.

In het laboratorium van het Centre National de la Recherche Scientifique (CNRS) in Frankrijk werden slakken in water geplaatst met een concentratie aan microplastic pellets. Daarvoor werden nieuwe pellets gebruikt en in eenzelfde proefopstelling pellets die afkomstig van stranden aan het Nauw van Calais. Die laatste groep pellets had lange tijd in zee gelegen. De nieuwe en nog schone pellets hadden enig effect op de gedragsverandering van de alikruiken, maar de pellets uit zee vertoonden een veel groter effect. In zee trekken microplastics gifstoffen uit hun omgeving aan als ware het een magneet. Het onderzoek is in Biology Letters gepubliceerd.

De chemische stoffen die zich aan het plastic in zeewater hechten of die uit het plastic lekken, leggen het verdedigingsmechanisme van de alikruik lam. Daardoor kunnen aanvallende krabben niet meer op tijd gedetecteerd worden. De resultaten suggereren een dramatisch effect van microplastics in zee op dieren die van chemosensory afhankelijk zijn. Het gaat om de eerste studie die niet alleen kijkt naar de gevolgen voor één diersoort, maar naar de interactie tussen twee soorten, waarbij de ene soort de prooi is van de andere.


Lees ook: Oneindig veel diersoorten eten en poepen plastic

, ,

Oneindig veel diersoorten eten en poepen plastic

Amsterdam, 21 november 2018– In 2015 stelden Nederlandse onderzoekers al vast dat het aantal mariene soorten dat plastic inslikt of erin verstrikt raakt, verdubbeld was sinds 1997: van 267 tot 557. In 2018 berichtte National Geographic dat dat aantal nu rond de 700 ligt. De genoemde aantallen zijn echter geen weerslag van het werkelijke aantal soorten (zee)dieren dat hinder ondervindt van plastic, maar slechts van het aantal soorten dat wetenschappelijk onderzocht is.

Krijgen zoetwatervissen in het Amazonegebied plastic binnen? Die vraag kon tot voor kort niet beantwoord worden, omdat nog nooit iemand dat had onderzocht. Nu is dat wel gebeurd voor zestien vissoorten in de Braziliaanse rivier Xingu. In dertien soorten vis bleken zich microplastics te bevinden, dat wil zeggen in 80%. In totaal werden 172 vissen ontleed. Uit de magen van 45 vissen werden 96 stukjes plastic gehaald. Het meest voorkomende plastic was polyethyleen. Het artikel verscheen in het tijdschrift Environmental Pollution. De onderzoekers noemen het alarmerend dat plastic vervuiling in het Amazonegebied wijdverspreid blijkt.

Dat in drie vissoorten geen plastic werd aangetroffen, wil niet zeggen dat die soorten vrij zijn van plastic. Het kan immers toeval zijn dat in de exemplaren van deze drie soorten geen plastic werd aangetroffen. Wanneer veel meer exemplaren behorende tot deze drie soorten zouden zijn onderzocht, zitten daar wellicht wel exemplaren tussen met plastic in hun maag.

Behalve naar de maaginhoud kun je ook ontlasting op aanwezigheid van microplastics onderzoeken. Daar geldt hetzelfde. Ook dan blijkt dat vrijwel alle soorten die onderzocht worden plastic in de ontlasting hebben. Dat geldt niet alleen voor de mens, maar bijvoorbeeld ook voor de niet in gevangenschap gehouden Zuid-Amerikaanse zeebeer (artikel in Science Direct) of voor zeevogels (artikel in Science of the Total Environment).

Het heeft langzamerhand geen zin meer om het aantal diersoorten dat last heeft van plastic te tellen, maar wel om de volgende wetenschappelijke vraag te beantwoorden: van welke diersoorten mogen we redelijkerwijs aannemen dat ze niet in aanraking komen met plastic, er niet verstrikt in raken, het niet in maag krijgen én het ook niet uitpoepen? Het antwoord zal zonder twijfel zijn: schrikbarend weinig.

Foto: microplastics uit onderzochte Amazone vissen


Lees ook:

Plasticsoep nu ook plastic poep
Weekmakers in plastic vertragen taalontwikkeling baby’s 

,

Boeren willen snelle invoering statiegeld

Amsterdam, 27 juli 2018 – Koeien zijn gulzig, nemen grote happen en eten wat ze voorgeschoteld krijgen. Dat is helaas steeds vaker stro met plastic en scherpe stukjes blik. Het probleem ontstaat door het maaien van gras dat vervuild is met plastic en blikjes. Het maakt de dieren ziek. Symptomen zijn hoge koorts door ontstekingen, slecht verteerde mest, slechte vulling van de pens en een rug die niet mooi doorzakt; een indicatie dat een koe pijn heeft. Koeien krijgen medicijnen toegediend of moeten zelfs worden geopereerd. Soms overlijden de koeien aan de gevolgen van wat scherp-in wordt genoemd, stukjes metaal die de maagwand doorboren.

De boeren zijn het zat, blijkt uit een artikel in het Brabants Dagblad. In de afgelopen paar jaar is er sprake van een sterke toename van scherp-in, aldus veearts Sjoerd Malda, in een video bij het artikel. Invoering van statiegeld is de beste remedie, omdat er dan veel minder drankverpakkingen als zwerfvuil eindigen. Daarom sloten de afgelopen maanden steeds meer boeren en boerenorganisaties zich aan bij de Statiegeldalliantie. Ook Land- en Tuinbouw Organisatie Nederland (LTO) pleit nu voor snelle invoering van statiegeld.

Sommige boeren stoppen een magneet in de maag van hun koeien, zodat stukjes ijzer niet naar de maagwand gaan, maar naar de magneet. Een extra groot probleem vormen de blikjes van aluminium, zoals die van RedBull, omdat de magneten geen aluminium aantrekken. Dit zijn helaas ook de blikjes, die het meest in het zwerfvuil gevonden worden.

Een woordvoerder van staatssecretaris Stientje van Veldhoven (D66) van Infrastructuur en Waterstaat liet in het Algemeen Dagblad onlangs weten dat het minimaal twee jaar kost om de invoering van statiegeld wettelijk voor te bereiden: “In de tussentijd krijgt het bedrijfsleven nog de kans maatregelen te nemen om de hoeveelheid zwerfval terug te brengen. Als dat niet lukt, voeren we statiegeld in”. De woordvoerder liet echter onvermeld dat blikjes geen onderdeel zijn van de regelgeving die nu wordt voorbereid.

Maria Westerbos, directeur van de Plastic Soup Foundation: “De ernstige problematiek van de boeren leert ons twee dingen. Uitbreiding van statiegeld moet zo snel mogelijk gerealiseerd worden en ook voor blikjes. Het bestaat toch niet dat een groeiend aantal koeien en schapen het slachtoffer wordt van rondzwervende drankverpakkingen?”

Lees ook: Blikken die doden

Foto: blik uit maag van een koe, www.boerin.wordpress.com

Blikken die doden 

Amsterdam, 19 april 2018 – Het Vlaamse departement van Landbouw & Visserij heeft onlangs een Meldpunt scherp-in bij runderen in het leven geroepen om de gevolgen van zwerfvuil voor de veeteeltsector in kaart te brengen. Runderen die hooi of kuilvoer eten, riskeren interne verwondingen door scherpe stukjes metaal. Die stukjes komen in het voer terecht wanneer met blikjes vervuild gras gemaaid en vermalen wordt.

Het meldpunt werd opgericht nadat de Wageningse student Robin van der Bles in het kader van zijn masterscriptie het probleem had onderzocht. Zestig procent van de ondervraagde boeren heeft de afgelopen vijf jaar een ziek dier als gevolg van scherp-in gehad. In Nederland raken jaarlijks tussen de 11.000 en 13.000 koeien gewond. Daarvan overlijden er zo’n 4000. Dit gaat gepaard met een kostenpost van circa 13 miljoen euro. In Vlaanderen zou het naar schatting gaan om bijna 6.000 runderen waarvan ongeveer een derde overlijdt. Hier zou de economische schade rond de 5,5 miljoen euro liggen. Een toenemend aantal veehouders laat de koeien speciale magneten inslikken die de dieren tegen verwonding moeten beschermen. Die magneten werken alleen niet bij blikjes van aluminium.

Statiegeld op blik voorkomt dat blikjes in bermen en weiden worden achtergelaten. Om die reden sluiten ook boeren en boerenorganisaties zich aan bij de Statiegeldalliantie.

Zo ook Land- en Tuinbouw Organisatie Nederland (LTO). Twee bestuurders: “De paarden, koeien en schapen die buiten grazen lopen een zeker risico op verwondingen en aandoeningen aan maag, hart en darmen door het eten van resten van frisdrankblikjes en harde plastics. Als we door de invoering van statiegeld dit type zwerfvuil in de bermen en op landbouwgrond kunnen verminderen, blijven de dieren gezond en dat is ons wel wat waard. Daarom voelen wij ons verbonden met de Statiegeldalliantie.”

Het onderzoek van Van der Bles werd verricht in opdracht van Recycling Netwerk Benelux, initiatiefnemer van de Statiegeldalliantie. Directeur Rob Buurman: “Boeren staan machteloos tegenover de blikjes en kunnen scherp-in nauwelijks voorkomen. We verwachten dat zowel het Vlaamse als Nederlandse ministerie van landbouw zich hard zal maken voor invoering van statiegeld”.