Berichten

Brandend plastic maakt megabranden nóg giftiger

Amsterdam, 07 januari 2020 – De gezondheidsrisico’s van megabranden zoals die in Australië, worden nog vergroot door de giftige stoffen die vrijkomen van brandend plastic. De schadelijke deeltjes in de lucht zijn voor de inwoners amper te vermijden, zelfs voor wie binnenblijft, want de branden veroorzaken rookpluimen en smogdekensdie de steden bedekken.

Het verbranden van organisch materiaal zoals hout leidt tot een verhoogde concentratie fijnstof in de lucht. Regelmatig komt verslechterde luchtkwaliteit als gevolg van branden in het nieuws. Vorig jaar bijvoorbeeld was de Groningse lucht vanwege Duitse paasvuren tijdelijk vijf keer zo slecht. In India zijn het elk jaar de boeren die massaal hun velden afbranden na de rijstoogst. Daardoor staat New Delhi te boek van de vervuildste steden ter wereld.

Huizen vol plastic

Wanneer door hitte, droogte, harde wind en gebrek aan mankracht en materieel branden niet meer te bestrijden zijn, zoals in Australië nu het geval is, gaan niet alleen bossen, maar ook talloze huizen in vlammen op. Die huizen zitten vol plastic: matrassen, meubels, vloerbedekking, isolatiemateriaal, elektronica en een hele rits gebruiksvoorwerpen. De gassen en stoffen van brandend plastic zijn giftig en kankerverwekkend. De brandweer adviseert met klem: blijf uit de rook. Maar soms is dat advies niet op te volgen. De megabranden zijn allang geen incidenten meer. Van Siberië tot de Amazone staan jaarlijks bossen in brand.

Tien sigaretten per dag

Hoe hoger de concentratie rook, hoe groter de kans op schadelijke effecten als brandende ogen en geïrriteerde luchtwegen. De Australische dienst die de luchtkwaliteit beoordeelt, vergelijkt het inademen van de lucht met het dagelijks roken van tien sigaretten, tegenover een halve sigaret onder normale omstandigheden. De lucht van Sydney is op dit momentongezonder dan die van New Delhi!

Foto: Luchtvervuiling in Sydney, pedestrian.tv

Lees ook – Worden we ziek van verbrand plastic?

Goedkoop plastic speelgoed kan gevaarlijk zijn voor kinderen

Amsterdam, 29 november 2019 – Het is Black Friday. De koopjesgekte die tot Kerst voortduurt is begonnen. Kinderen worden de komende maand overspoeld met plastic speelgoed dat vooral in China wordt gemaakt. Daaronder is speelgoed dat schadelijk is voor hun gezondheid. Vreemd genoeg zijn fabrikanten niet verplicht om te vermelden welke stoffen in speelgoed zitten.

Europese veiligheidseisen moeten worden aangescherpt

Het European Environmental Bureau (EBB) heeft alle gegevens over gevaarlijk plastic speelgoed op een rij gezet en is een bewustwordingscampagne begonnen. De conclusie is dat de Europese Unie dringend haar beleid met betrekking tot speelgoed moet aanscherpen. Het huidige beleid bepaalt weliswaar dat bepaalde chemische stoffen niet in speelgoed mag zitten of slechts tot een bepaald niveau. Producten die hieraan niet voldoen komen op het Rapid Alert System for Dangerous Non-food Products, zodat nationale overheden snel kunnen ingrijpen. Het is echter onmogelijk om vast te stellen hoeveel gevaarlijk speelgoed door de mazen van de Europese regelgeving glipt.

Vals CE-keurmerk

In 2019 voldeden 248 speelgoedmodellen niet aan de normen. Deze modellen (goed voor bij elkaar enkele tientallen miljoenen stukken speelgoed) mogen dus niet in de Europese Unie verkocht worden. De helft hiervan is van plastic en 88% van de modellen kwam uit China. Van de plastic speeltjes die aan de grens werden tegengehouden had 92% het CE-keurmerk, alsof het zou voldoen aan de EU-normen, maar dat er dus ten onrechte door de Chinese producent op was gezet.

Het veiligheidssysteem is niet waterdicht

Om na te gaan of verkocht speelgoed aan de normen voldoet, hebben verschillende NGOs onafhankelijk van elkaar speelgoed nader onderzocht op chemicaliën. Hier is een overzicht wat NGOs voor dit jaar rapporteren:

  • In Denemarken had een derde van het speelgoed een te hoog gehalte aan ftalaten;
  • In Duitsland werd speelgoed op 240 chemische stoffen getest. Het meest werd naftaleen aangetroffen, in vier gevallen in kritische hoeveelheden;
  • In Italië werden kleurpennen geanalyseerd. Twee van de achttien bleken chemisch gevaarlijk te zijn;
  • In Denemarken bleek bijna de helft van de geteste ballonnen meer nitrosamine te bevatten dan toegestaan.

Er wordt ook al jaren gewaarschuwd dat er persistente organische gifstoffen (POPs) zitten in speelgoed gemaakt van gerecycled plastic. Het International POPs Elimination Network (IPEN) onderzocht in 2017 95 Rubiks-kubussen en nog zestien items, zoals kammen en speelgoed, uit 26 landen. Van de onderzochte kubussen bevatte 90% giftige vlamvertragers, afkomstig van omhulsels van afgedankte elektronische apparaten. Zelfs chemicaliën die jaren geleden verboden zijn, worden in nieuw speelgoed aangetroffen.

Ook voor speelgoed moeten etiketten verplicht worden

Er zijn vooral maatregelen nodig om te voorkomen dat giftige stoffen via recycling terugkeren in consumentengoederen zoals speelgoed. Eén effectieve maatregel is het verplicht vermelden van de gebruikte stoffen op een etiket of label, zoals dat bijvoorbeeld wel geldt is voor verzorgingsproducten.

Tatiana Santos beleidsmedewerker van de EEB: ‘De Europese Unie moet doorpakken en alle giftige chemicaliën verbieden en het systeem waterdicht maken. Elke stuk speelgoed dat verkocht wordt dient een etiket te hebben waarop alle ingrediënten staan vermeld. Alleen zo kunnen ouders die speelgoed kopen voor hun kinderen een bewuste keuze maken.’

Foto: Van de EU-markt geweerde plastic badeendje uit China

 

Lees ook – ‘Toxic soup’ Dioxines in plastic speelgoed

Lees ook – Bescherming tegen giftige chemicaliën in plastic faalt

PSF in NRC: Gezondheid in het geding, Plastic Dieet onontkoombaar

Amsterdam, 23 juni 2018 –  De Plastic Soup Foundation roept de Nederlandse regering op om het Plastic Dieet actief voor te gaan schrijven. De plastic tsunami die onze planeet en onze gezondheid bedreigt, moet pro-actief beteugeld worden, aldus Maria Westerbos, directeur en oprichter van de Plastic Soup Foundation vandaag in een opinieartikel in NRC.

“We zadelen toekomstige generaties op met een gigantisch probleem, dat gepaard gaat met een hoge prijs voor onze gezondheid, zolang we blijven bagatelliseren, aarzelen en slechts mondjesmaat iets ondernemen. Op basis van het voorzorgprincipe mag niet langer gewacht worden om te handelen. De politiek moet onderkennen dat plastic in het milieu een ongewenste emissie is, dat er normen voor plasticvervuiling moeten komen, en dat het gebruik van plastic drastisch moet worden gereduceerd. Te lang hebben we in het sprookje van de kunststofkringloop geloofd: dat we van plastic producten oneindig vaak nieuw plastic kunnen blijven maken als we het maar zouden inleveren en recyclen.”

Het opinieartikel volgt op een reeks van artikelen die de krant de afgelopen week publiceerde over verschillende aspecten van het plasticprobleem. Westerbos: “Uit wetenschappelijke hoek zijn veel aanwijzingen hoe schadelijk plastic is voor de gezondheid. De plasticindustrie en de verpakkingsindustrie kwamen tot dusver uit zichzelf nauwelijks in beweging. Hun verdienmodel is er immers op gericht om tegen lage kosten ongelimiteerd plastic te blijven produceren. Daarom moet de overheid het Plastic Dieet voorschrijven; om af te kicken van onze plasticverslaving, maar vooral ook uit lijfsbehoud.”

De Plastic Soup Foundation is eerder deze maand de campagne Plastic Diet gestart, dat zich richt op schadelijke effecten van plastic op de gezondheid.

Lees hier het artikel online en bekijk hier onze health campagne. 

,

Microplastics in gebotteld drinkwater 

Amsterdam, 4 april 2018 – Afgelopen september publiceerde Orb Media, een Amerikaanse organisatie voor onderzoeksjournalistiek, een rapport over vervuiling van kraanwater wereldwijd met microplastics. Daartoe waren 159 monsters onderzocht van over de hele wereld en meer dan 80% daarvan bleek vervuild.  

Nu laat de organisatie weer van zich horen. Orb heeft ditmaal geen kraanwater, maar flessenwater laten onderzoeken. Niet minder dan 250 literflessen van bekende merken, gekocht in negen verschillende landen, werden onderzocht door de State University of New York. Gemiddeld werden 10 deeltjes per fles aangetroffen. Het onderzoek is nog niet verschenen in een wetenschappelijk tijdschrift. 

Ondanks het feit dat bottelaars van water voldoen aan hoge eisen van kwaliteit en veiligheid is het kennelijk niet te vermijden dat er plastic deeltjes in het water terecht komen. Wie alleen al de plastic dop van de fles afschroeft, veroorzaakt door de wrijving deeltjes die in het water terecht komen.  

Onderzoekleider professor Sherri Mason wil met het rapport zeker niet de onderzochte merken aan de kaak stellen, maar zegt, aangehaald door de BBC: “It’s really showing that this is everywehere, that plastic has become such a pervasive material in our society”. 

Slechtere luchtkwaliteit door microplastics 

Amsterdam, 30 maart 2018 – Nederland voldoet niet overal aan afgesproken normen voor luchtkwaliteit. Daar wil het Kabinet wat aan doen en iedereen die dat wil kan nu een zienswijze indienen op de plannen van de overheid om de luchtkwaliteit te verbeteren.  

Opmerkelijk is dat microplastics met geen woord genoemd worden in het Concept-kabinetsbesluit “Aanpassing Nationaal Samenwerkingsprogramma Luchtkwaliteit”. Worden ze misschien tot fijnstof gerekend of vallen ze geheel buiten beschouwing? Feit is dat de lucht vol zit met microplastics en dat concentratie toeneemt omdat plastic niet afbreekt.  

In het Verenigd Koninkrijk heeft de Daily Mail onlangs onderzoek laten verrichten naar verpakte en niet verpakte vis in Londense supermarkten. De stukken vis werden in een laboratorium van de universiteit van Portsmouth getest op de aanwezigheid van microplastics. Op allemaal werden tientallen microplastics aangetroffen die afkomstig waren uit de lucht. Op de niet verpakte vis, die dus een tijdje open en bloot had gelegen, waren dat er aanzienlijk meer.   

De Daily Mail haalt professor Frank Kelly aan, een specialist verbonden aan King’s College in Londen. Hij had in 2016 voor een parlementaire hoorcommissie het volgende had verklaard: “If you can breathe them [microplastics] in, they could potentially deliver chemicals to lower parts of our lungs, maybe even across into our circulation in the same way we worry about vehicle emissions.” Kelly verricht zelf metingen bij King’s College: “We have been particularly struck by the high levels of clothing fibers in the atmosphere.” 

Ook een andere expert, Dr. Welden, wordt door de Daily Mail geciteerd: “I wouldn’t be surprised if they’re not building up in the air in the same way as in the oceans. They will be fragmenting and still not going away”. 

Aangezien microplastics in de lucht nog niet als oorzaak van slechte luchtkwaliteit worden genoemd, blijven allerlei mogelijke maatregelen die de luchtkwaliteit zouden verbeteren buiten beschouwing. Er zou wellicht vooral winst geboekt kunnen worden door juist vezelverlies van synthetische kleding en stoffen tegen te gaan. 


Lees ook: Hoe schadelijk is het inademen van microplastics

,

“Alternatieven voor BPA even schadelijk”  

Amsterdam, 30 maart 2018 – De plasticindustrie is grootgebruiker van bisfenol A (BPA). Dit is een chemische stof die in veel plastic producten wordt toegepast, zoals plastic flessen, elektronica, kassabonnetjes en speelgoed. Omdat BPA de hormoonhuishouding verstoort en vruchtbaarheidsproblemen kan veroorzaken, heeft de Nederlandse regering in 2016 gezegd dat de blootstelling aan BPA omlaag moet. Tevens werd aangekondigd dat de regering zich ervoor zou inzetten ook dat producenten veiligere alternatieven zouden gaan ontwikkelen. 

We zijn twee jaar verder en de vraag doet zich voor hoe die producenten zich inmiddels gedragen.   

De Europese Unie classificeerde BPA in 2016 als een toxische stof en plaatste het op de lijst van zeer zorgwekkende stoffen (“substances of very high concern) van het European Chemicals Agency. Wetenschappers van alle lidstaten kwamen unaniem tot dit besluit.
Reden voor PlasticsEurope, de lobbyorganisatie van de Europese plasticindustrie, om de Europese Unie vorig jaar voor de rechter te dagen om BPA alsnog van die lijst te halen. De maatregel zou “fundamenteel disproportioneel” zijn, aldus een bericht van EUobserver, die speculeert dat het om een vertragingstactiek gaat. Zolang er een juridisch gevecht is, kan BPA immers op de markt blijven en worden zogenaamde alternatieven niet aangepakt.  

Inmiddels zijn er namelijk inderdaad alternatieven geïntroduceerd op de markt. Veel consumenten zijn zelfs al vertrouwd met labels die producten aanprijzen als “BPA-vrij”. Producenten blijken echter vooral alternatieven te gebruiken die sterk lijken op BPA. Het gaat met name om bisfenol S (BPS), bisfenol F (BPF) en bisfenol HPF (BHPF). Chem Trust, een organisatie die als missie heeft mens en dier tegen schadelijke chemicaliën te beschermen, heeft deze ontwikkeling in kaart gebracht en komt in een rapport met alarmerende bevindingen: 

  • Omdat alternatieve bisfenols tot eenzelfde chemische groep behoren, mag verwacht worden dat ze even schadelijk kunnen zijn voor de gezondheid als BPA; 
  • BPA wordt teruggevonden in bloed en urine van vrijwel iedereen die daarop wordt onderzocht. De alternatieve bisfenols stoffen inmiddels ook; 
  • Europese regelgeving om de toepassing van gevaarlijk geachte stoffen te verminderen, schiet zijn doel volledig voorbij wanneer deze niet tegelijkertijd van toepassing is op alternatieve bisfenols. 

Maria Westerbos, directeur van de Plastic Soup Foundation: “Het is de hoogste tijd dat niet alleen de Nederlandse regering, maar ook de Europese Unie een krachtig signaal afgeeft aan de industrie dat het volstrekt onacceptabel is dat de ene problematische stof wordt ingeruild door de andere, waarbij consumenten in de waan worden gebracht dat de producten nu wel veilig zijn. Laat staan dat je hierom durft te procederen. Dat is bijna gewetenloos.”  

Hormone disruptors in human brains

Hormoonverstoorders bereiken menselijk brein

Amsterdam, 20 september 2017 – Mensen worden continu blootgesteld aan Bisphenol-A (BPA) en flalaten (weekmakers) uit plastic. Ongeveer 80 ziekten worden in verband gebracht met blootstelling aan hormoonverstorende stoffen of Endocrine Disrupting Chemicals (EDC’s). De Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) heeft in 2012 in haar rapport State of the science of endocrine-disrupting chemicals al gewaarschuwd voor mogelijke kankerverwekkende eigenschappen van hormoonverstoorders en concludeert dat deze stoffen een mondiale bedreiging zijn voor de volksgezondheid.

Nieuw wetenschappelijk bewijs

Voor het eerst is nu aangetoond dat hormoonverstorende stoffen zich in het menselijk brein kunnen nestelen. Men ging er altijd vanuit dat vluchtige stoffen (zoals parabenen en fenolen) zich niet kunnen ophopen. Het tegendeel blijkt het geval. Een internationaal onderzoek, onder leiding van het Universitair Medisch Centrum Groningen, heeft hormoonverstoorders in menselijk hersenweefsel aangetoond die het lichaam niet verlaten. De resultaten zijn in september gepubliceerd in het vaktijdschrift Environmental Research and Public Health.

Het nieuwe wetenschappelijk bewijs komt op het moment dat de milieucommissie van het Europees Parlement op 28 september over het voorstel van de Europese Unie om EDC’s te reguleren aan de hand van criteria discussieert. Tegen het voorstel van de Europese Commissie is veel protest gerezen, onder andere omdat het de lat van de bewijslast erg hoog legt. Afgelopen juni hebben de Endocrine Society, de European Society of Endocrinology en de European Society for Paediatric Endocrinology zich nog uiterst kritisch uitgelaten over het voorstel in een gezamenlijke verklaring. Het Europees Parlement kan de Europese Commissie dwingen om het voorstel te herzien.

Petitie

Via de site van EDC Free Europe kan een petitie worden getekend waarin het Europees Parlement wordt opgeroepen EDC’s te verbieden en veel strengere regelgeving te omarmen. Teken hier!

Carlos Rodriguez V. - Pallid Goby
, , ,

Nanoplastics veroorzaken hersenschade en gedragsafwijkingen bij vissen

Voor het eerst is door wetenschappers van de Zweedse Universiteit Lund aangetoond dat nanoplastics via de voedselketen in de hersenen van vissen terechtkomen en leiden tot abnormaal gedrag. De publicatie over dit onderzoek verscheen 13 september in het gezaghebbende vakblad Nature.

Tijdens deze studie bootsten wetenschappers twee maanden lang een voedselketen na: een keten met en een keten zonder nanoplastics, die voor het blote oog niet zichtbaar zijn. Voor dit experiment werden algen en watervlooien blootgesteld aan polystyreen deeltjes van 53 en 180 nanometer. Vervolgens werden dezelfde watervlooien gevoerd aan zoetwatervissen.

De vissen die blootgesteld werden aan plastics van 53nm aten langzamer en legden meer afstand af voor hun voedsel dan de groep die werd blootgesteld aan 180nm. De groep van 180nm liet hyperactief gedrag zien. Het afwijkende gedrag is volgens de onderzoekers het gevolg van een ophoping van nanoplastics in de hersenen.

Uit onderzoek bleek bovendien dat alle vissen uit het experiment nanoplastics in de hersenen hadden. Hersenen van dieren uit een controlegroep bevatten daarentegen geen plastic deeltjes. Volgens de wetenschappers kan van een dergelijke ophoping van nanoplastics in de hersenen echter ook in de natuur sprake zijn. Daar worden dieren weliswaar constant blootgesteld aan lage concentraties nanoplastics, maar leven ze lang genoeg om alsnog schade te ondervingen van de plastic deeltjes die zich langzaam kunnen ophopen in het lichaam. De in de studie onderzochte karpers kunnen ouder worden dan 10 jaar.

De onderzoekers concluderen dat nanoplastics in algen gegeten worden door watervlooien die op hun beurt voedsel zijn voor vissen. Zo verplaatsen de plastic deeltjes zich door de voedselketen. De mens staat aan de top van de voedselketen en de vraag is in hoeverre ze uiteindelijk in het menselijk lichaam terechtkomen en ophopen.

Maria Westerbos, directeur van de Plastic Soup Foundation: “Wat we al vreesden wordt door deze studie bevestigd: nanoplastics klimmen omhoog in de voedselketen en dit leidt tot afwijkend gedrag van dieren. Er is niet alleen meer onderzoek nodig, ook moet de overheid maatregelen nemen om vervuiling door nanoplastics tegen te gaan om de gezondheid van mens en dier te waarborgen.”

Pagina's