In dit dossier ontrafelen we het ‘plastic-vraagstuk’ door in te gaan op de productie, de aard en de recycling van plastic. Hier krijgt u de kerngegevens. Eindigend in ‘what are we up against?

Gegevens over plastic

Jaarlijks wordt wereldwijd ongeveer 311 miljoen ton nieuw plastic aangemaakt. In 1950 ging het nog maar om vijf miljoen ton plastic. De productie van plastic stijgt jaarlijks met 8%. De laatste tien jaar is er meer plastic geproduceerd dan in de hele twintigste eeuw en ongeveer de helft van al het plastic dat geproduceerd wordt, is voor eenmalig gebruik en wordt direct weggegooid. Zo worden er wereldwijd ongeveer 1 biljoen (1000 miljard) plastic tasjes per jaar gebruikt. Dat zijn meer dan één miljoen tasjes per minuut. Een plastic tasje heeft een gemiddelde ‘gebruiksduur’ van 15 minuten. En alleen al in de Verenigde Staten worden per dag meer dan 60 miljoen plastic flessen weggegooid.

Microplastics

Maar plastic zit bijvoorbeeld ook in kleding en in verzorgingsproducten. Kledingstukken (fleece, nylon, acryl, polyester) laten minuscule plastic vezels los bij het wassen. Bij het wassen van één kledingstuk in één wasbeurt blijkt het niet om duizenden, maar miljoenen vezels te gaan. Deze zijn zo klein dat ze rioolwaterzuiveringsinstallaties passeren.

Sommige verzorgingsproducten zijn voor 10% gevuld met microplastics.De Amerikaanse NGO 5Gyres heeft de microplastics geteld in één enkel verzorgingsproduct (Neutrogena’s Deep Clean) en komt uit op 360.000 stukjes plastic. Deze spoelen bij gebruik door het doucheputje weg, komen rechtstreeks in zee, worden opgegeten door zeedieren en plankton en komen zo, in ons voedingssysteem terecht. Je zou kunnen zeggen dat wij langzamerhand zelf steeds meer plastic binnen krijgen. En wat daarvan de gevolgen zijn weet nog niemand.

Productie van plastic

Om plastic te produceren wordt 8% van de wereldwijde olieproductie gebruikt;  4% daarvan is nodig om energie op te wekken om dit plastic te produceren. Voor het produceren van plastics zijn grote hoeveelheden fossiele grondstoffen (aardolie, aardgas en kolen) nodig. Het maken van plastic en het recyclen van plastic vergt transport en energie en dat brengt ook afval en uitstoot met zich mee. Mogelijk schadelijke chemicaliën – zoals stabilisatoren, weekmakers en kleurstoffen – worden bij de productie van plastic toegevoegd om de gewenste eigenschappen te krijgen. Het risico van veel van deze stoffen met betrekking tot het milieu is niet of onvoldoende getest. We weten te weinig van langetermijneffecten van blootstelling aan een opeenstapeling van minieme doses. Ook over de vraag welke invloed deze stoffen op de gezondheid hebben bestaat onzekerheid.

Verwerking van plastic

De afvalverwerking van kunststofproducten heeft aanzienlijke consequenties voor het milieu. De meeste plastics zijn niet afbreekbaar. Op stortplaatsen zullen ze blijven liggen totdat die opgeruimd worden. De omvang van het land dat nodig is voor stortplaatsen, is overal ter wereld een toenemende zorg. Ook in Europa zijn nog altijd stortplaatsen in gebruik en vele voormalige stortplaatsen nog niet gesaneerd. Slechts een klein deel van het plastic wordt gerecycled. Nieuw plastic wordt meestal van fossiele grondstoffen gemaakt, terwijl gerecyclede plastics nog nauwelijks in hoogwaardige producten worden toegepast.

Dus… What are we up against?

Per seconde komt er 0,25 ton plastic in onze oceanen bij. Dat is één volle vrachtwagen per minuut, 1440 vrachtwagens per etmaal en acht miljoen ton per jaar. Circa 94% van al het plastic dat in het water belandt, komt op de zeebodem terecht. Als we zo doorgaan, dan bevatten onze oceanen in 2050 meer plastic dan vis, voorspelt de Ellen McArthurFoundation. Dat is, omdat we elk jaar meer plastic produceren in plaats van minder: van 311 miljoen ton in 2014 naar 622 miljoen ton over twintig jaar. Dat is hetzelfde als 622 miljard kilo!

De grootste veroorzaker van plastic soep is zwerfafval van land. Hier hebben we allemaal, van consumenten tot bedrijven en overheden, een bepalende rol in.
Het plastic zwerfafval bestaat voornamelijk uit single used verpakkingsmateriaal. Van al het plastic dat we dagelijks consumeren, gooien we 50% binnen twintig minuten weg. Circa 3% daarvan komt uiteindelijk in water terecht. Terugdringen van single use plastics zal dus uiteindelijk het grootste effect hebben op de plastic soep.

Qua afvalverwerking kunnen de verschillen per land of regio enorm groot zijn, plastic lekkage naar het milieu staat hiermee direct in verband. Wanneer er door hergebruik en recycling voorkomen kan worden dat plastic wordt gestort, volgt er automatisch een enorme afname van plastic lekkage naar het milieu. Het is daarom noodzakelijk in ieder geval recycling op een hoger plan te tillen, zeker in landen waar landfilling de norm is. De Plastic Soup Foundation is bezig met het formuleren van visie op dit complexe thema.